दशेरी हत्याकांड!

#मराठी कथा  #Marathi Short Stories  #लघुकथा

जगाच्या प्रत्येक कोपर्‍यात देवा-धर्माच्या-परंपरेच्या-संस्कृतीच्या अन अशा अनेक कारणांमुळे अनेकांची हत्याकांड, छळवणूक, अत्याचार वगैरे झाल्याचे अनेक उदाहरणे जगात उपलब्ध आहेतच. तसं पाहायला गेलं तर भारतातही अशा घटनांची काही कमी नाही. हत्या, हिंसा, अत्याचार वगैरे खूप वाईट गोष्ट. मी तर अशा गोष्टींपासून लांबच राहत असतो. खेडेगावात अजूनही शाळेतील मास्तर विद्यार्थ्यांना तुडव तुडवतात हे ऐकूनही मला घाम फुटतो. मी तसा अहिंसक मनुष्य आहे… अर्थात, येथे गांधी विचारसरणी वगैरेचा काही संबंध नाही… स्वभाव एकंदरीतच घाबरट असल्याने नाईलाजाने मी अहिंसक झालो आहे… कधी कुठे रस्त्यावर मारहाण बघितली तरी ‘सोडव रे त्यांना’ अशी प्रार्थना करून मी गपचूप मार्ग बदलून मार्गक्रमण करत असतो… मला आठवल्याप्रमाणे मी एकदा एमएसईबी च्या लोकांशी भांडल्याचं मला आठवतं; पण त्यानंतर तीन दिवस बिनपंख्याचे, रात्री बिनलाइट विथ मच्छर उपभोगल्याचे कष्ट पडले होते; शिवाय त्या कार्यालयाच्या चकरा-चकरा-नखरा-नखरा बघून माझा गपचूप ‘शांत’राम झाला होता… ती शेवटची दाखवलेली आक्रमकता असावी… घरी तर अहिंसेशिवाय कुठलाही पर्याय नसतो… कोण कितीही मोठा मनुष्य असो, त्याला घरी अहिंसक मार्गानेच राहावे लागते अन्यथा लादलेल्या उपोषणाचे चटके नशिबी असतात…

हे पहा असं विषयांतर होतं… छे! तर मी सांगत होतो एका हत्याकांडाबद्धल… आपल्याकडे नवस फेडताना, बकरी-ईद ला वगैरे प्राणी मारण्याचे प्रकार सर्रास होत असतात… छे… वाईट… बिचारे मुकप्राणी… पण त्यांना नावे ठेवावी अशी नैतिकता माझ्याकडे शिल्लक नाही राहिली… का? तर झालं असं की, दसरा काही दिवसांवर येऊन ठेपला होता… आम्ही आपले सकाळी-सकाळी उत्तेजक द्रव्य अर्थात चहा घेत आमच्या दिवाणखान्यात बसलो होतो… वृत्तपत्रातील जगभरातील घडामोडी एक-एका घोटासोबत संपवत होतो तितक्यात घरातून अणुबॉम्ब फुटावे ऐसे आवाज… आम्ही हारदलो, घारबलो. टकरलो… तुम्हाला वाटत असेल येथे छपाई चूक झाली असेल… तसं नाही ते…. तो क्षण आठवून आम्ही अजूनही घारबलो आहोत… तर अशा आवाजानंतर आमच्या हातातील वृत्तपत्र जमिनीवर पडले, चहाचे पात्र (रिते झालेले) जमिनीचा मुका घेऊन लागले… आम्ही ताडकन उठलो अन धावतच घरात शिरलो… काय झाले असेल याची कल्पनाच नव्हती मुळी… आम्हाला तर क्षणभर वाटले की आमच्या वर (टुकार विनोद नको) राहणार्‍या अन आकाराने अवजड असणार्‍या डांबरे काकू छताच्या छातीतून आमच्या घरात धूमकेतूसारख्या कोसळल्या की काय??? छे.. छे… ही तर अघोरी कल्पना होती… आम्ही घरात पोचताच ते भय असत्य असल्याचे जाणून हायसे वाटणार तितक्यात आमच्या नजरेस ते दृश्य पडले जे बघून मघाचे भय क्षुल्लक वाटू लागले… कोणते दृश्य??? ते दृश्य जे बघून तमाम नवरे मंडळी घारबतात ते… आपल्या पत्नीचे दुर्गारूप!!!! हे प्रभो!!! कमरेवर हात ठेवलेल्या, केसं पिंजरलेल्या साक्षात आमच्या सौ उजव्या हातात कुंचा घेऊन (आता हात कमरेवर होते अशी शंका काढू नका… हात कमरेवर ठेऊन त्या हातात कुंचा कसा पकडला जातो याचं प्रात्यक्षिक आप-आपल्या सौ बरोबर करावी ही विनम्र विनंती विशेष!) लालबुंद डोळ्याने, फसफसणार्‍या नाकाने आमच्याकडे बघत होती!!! समजलो… आमच्या मयताचा दाखला काढायची जबाबदारी कोणावर तर लवकरच येणार!!!! खर्‍या कालीमातेला बघून महिषासुर जितका घाबरला नसावा तितका मी आत्ता घारबलो होतो… हे दृश्य बघून कोणत्याही पत्नीव्रता पतीची तीच अवस्था होईल…

बघता बघता सुरू झाली एकतर्फी चकमक… आम्ही तर सुरुवातीलाच पांढरा झेंडा वर केला… आमच्या सौ म्हणू लागल्या, घर काही माझ्या एकटीचं आहे का?? दोन दिवस झाले राब-राब राबतीय… आज सकाळपासून पाण्याचा थेंब नाही घश्यात अन तुम्ही चहाचा एक-एक घोट घश्याखाली ढकलत पेपर वाचत बसताय… आम्ही मघाशी फुटलेल्या चहाच्या पात्राकडे हळूच दृष्टिक्षेप टाकला… खजील होऊन शांतपणे मान घातली… सौ चिडलेल्या होत्याच… इथे अख्खं स्वयपाकघर आवरायचं आहे… मला एकटीला झेपेल का याचा साधा विचार तरी केला का? (मला प्रश्न विचारल्याने थोडसं समाधान) का मजुरासारखं राबायचं मी? (पुन्हा उत्तराची अपेक्षा नसलेला प्रश्न) हे विचारणे झाल्यावर आमच्या सौ धाडकण बाजूला सरकल्या… आम्ही घाबरलो… सौ ने ओट्यावर असलेले सर्व (शिल्लक असलेले) भांडे जमिनीवर ढलकले आपलं ढकलले… पुन्हा अनुविस्फोट व्हावा तैसा आवाज… आम्ही तर साफ हबकलो… आज घर शिल्लक राहतं की नाही असा निरागस सवाल एक क्षण आमच्या मनात डोकावतो न डोकावतो तितक्यात एक भांडे आमच्या दिशेने आलेले आमच्या तीक्ष्ण नजरेने पाहिले अन तितक्याच गतीने आमच्या चलाख मेंदूने खाली वाकायची आज्ञा आमच्या शरीरास सोडली अन आमच्या चपळ शरीराने ती तातडीने अमलात आणली म्हणून आज आम्ही तुमच्याशी संवाद साधायच्या स्थितीत आहोत, अन्यथा…. हे प्रभो!!!

आम्हाला जमिनीवर लुडकलेले पाहून आमच्या सौ विजयी आवेशात जोरजोरात ओरडू लागल्या… रणचंडीचा जल्लोष तो… बोलण्यात काय काय विषय आले असतील याची जाण तमाम अखिल भारतीय पत्नीव्रता संघटनेच्या सदस्य असलेल्या पतींना असेलच… अशा झगड्याचा विषय काहीही असला तरी आशय एकच असतो… पतीने सपशेल माघार घ्यावी!!! आणि आम्ही ती घेतली… पर्याय तो काय होता??? सांगेल कोण??? तुम्ही काय सांगणार… घरी आल्यावर आपल्या ऑफिसमधील पराक्रमाचे किस्से अन ऑफिस मध्ये गेल्यावर आपल्या घरच्या पराक्रमाचे किस्से सांगणारे लोक तुम्ही (आपण)… शेवटी प्रत्येक पुरुषास घरी आल्यावर, आपण कामाच्या ठिकाणी किती वाघ आहोत आणि कामाच्या ठिकाणी, आपण घरी किती वाघ आहोत हे खोटी उदाहरणे देऊन जगावेच लागते… याला जीवन ऐसे नाव!

अर्ध्या-एक तासाच्या एकतर्फी चकमकीनंतर वाद संपून त्यावर विस्तृत पर्याय शोधला गेला होता… आम्ही आमच्या सौ ची कशी-बशी (मघाशी फुटलेली नव्हे!) समजूत काढली अन आज सर्व काम खुद्द आम्ही करणार अन दोन दिवस बाहेरचे जिन्नस जेवायला आणणार अशा आश्वासनांनंतर आमच्या सौ च्या अंगात आलेली काली माता शांत झाली… मग काय, आमच्या सौ च्या हातात असलेला कुंचा आम्ही दुरूनच आमच्या हाती घेतला अन मोहिमेस सुरुवात केली… आमच्या अन आमच्या सौ मधील तुंबळ खडाजंगी चालू असताना डांबरे काकू आमच्या दरवाज्याच्या बाहेर येऊन उभ्या होत्या हे आमच्या नजरेतून सुटले नाही… शेवटी परराज्यातील गुप्तहेर ते… आता ही बातमी वाढत्या वर्णनासह गल्लीत कशी पोचली हा प्रश्न आम्हाला सतावणार नव्हता…

७१ आकाराने मोठ्या अन शरीराने बारीक असलेल्या कोळ्या, २३ शरीराने जाड अन आकाराने लहान असलेल्या कोळ्या, त्यांची असंख्य अंडी, कोपर्‍या-कोपर्‍यात बांधलेले त्यांचे अनधिकृत घरे, चार मोठ्या अन आठ छोट्या (हम दो, हमारे चार) पालींना हुसकावून लावले, तीन उंदरे घराबाहेर काढली, असंख्य अनोळखी किड्यांची निर्घुन हत्या… अशा पराक्रमानंतर आमची मोहीम संपली!!!! आमच्या सौ समोर सपशेल शरणागती स्वीकारल्यावर आलेल्या संतापाला वाट अशा रीतीने मिळाली. आमच्या सौ समोर भलेही डरपोक असलो तरी भल्या-भल्यांना आडवं करायची धमक आहे म्हणावं आमच्यात, नव्हे त्याची चुणूक ह्या अजाणांनी पाहिलीच असेल!!!

महाराजांच्या काळात एक प्रथा होती, पराक्रमाचे कौतुक करायची. एखाद्या मावळ्याने, सरदाराने एक हजार पेक्षा जास्त शत्रू मारीले तर त्या मर्दाच्या तलवारीवर चांदीचे किंवा सोन्याचे डाग लावायचे… आज जर कोण दिलदार माणूस असता तर त्याने माझ्या हातातील झाडूवर अन सुपावर घरभर भ्रमंती करणारा केसाचा गुंता बांधला असता… अर्थात आमची रणमर्दुंगी होतीच तशी…

आमच्या सौ कडून बोलणी खात असताना त्या नादान पाली मघाशी कोपर्‍यात बसून मजा पाहत होत्या… आम्ही काय सोडणार होतो त्यांना… एकेकाची फे फे नाही उडवली तर नाव बदलून ठेवा म्हणावं… खरं तर त्यांचा वध करायचीच इच्छा होती, पण ती घाण आम्हालाच काढावी लागेल केवळ एवढ्या भीतीपाई थोडेसे निवळलो आम्ही… अन्यथा आम्हीही मराठी मातीतील मर्द मावळे आहोत हे का सांगायची गोष्ट आहे… आयुष्यभर अहिंसेच्या मार्गाने चालत आलो म्हणून काय कोणीही केलेली थट्टा सहन करू की काय…. Spiderman च्या सग्या-सोयर्‍यांनी तर बातच करू नये… त्यांना तर खिजगिनतीत धरतच नाही आम्ही… नाही म्हणायला उंदरांनी त्रास दिला आम्हाला… त्यांना बेदखल करायच्या नादात आमच्या सौ च्या माहेरून आलेला एक काचेची डिश फुटली, आमच्या सौ धावत स्वयपाकघरात आल्या, त्यांची मुद्रा बघून आम्ही घाबरलो पण त्यांचा पारा चढायच्या आत त्यांना अन त्यांच्या माहेरी नवीन वस्तू घेण्याचे आश्वासन देऊन आम्ही त्यांचा राग कमी केला. त्यांनीच विचार केला असावा, खड्ड्यात असणार्‍याच्या अंगावर माती कशाला टाकायची…? पण पुढील आयुष्यात एक टोमणा कायम माथी चिटकून राहील यात वाद नव्हता, ‘माझ्या माहेरून आणलेली डिश जाणूनबुजून फोडून टाकली…’

असो… आमचा अख्खा दिवस ह्या हत्याकांडात गेला… दसरा तसा पवित्र सण, पण ह्या निमित्ताने अनेक निष्पापांचे जीव गेल्याचं शल्य मनाला टोचत होतं… आम्ही असे पापभीरू, गरीब, बिचारे, अहिंसक, विनम्र, मितभाषी, निस्वार्थी व्यक्ति… आयुष्यात पहिल्यांदाच इतकी हिंसा केली… छे… ती रात्र झोप नावाची गोष्ट नव्हती… अंग दुखत होतं तो भाग वेगळा, पण त्या बिचार्‍या आत्म्यांचे आवाज आमच्या कानात घुमटात घुमावे तसे घुमत होते, त्यांच्या लेकरा-बाळाचे, नातेवाईकांचे रडके चेहरे वारंवार डोळ्यासमोर येत होते, बेघर केलेल्यांचे रस्त्याच्या कडेला उघडे असणारे संसार मनाला टोचत होते… हे प्रभो!!! आमच्या हातून मोठे पातक घडले; पण आमचा नाईलाज होता… सौ इच्छेपुढे कधी कोणाचे का चालले? हे दशेरी हत्याकांड घडले याचा खेद वाटतो अन हे पुन्हा आमच्या हातून न घडो यासाठी पुढच्या वेळेसपासून चहा-वृत्तपत्र यांची एकत्रित संगत सोडायचा प्रयत्न करू असेही ठरवले आहे…!

टीप:- सौ ची समजूत काढताना, नवे भांडे घेण्यास, नवी केरसुणी घेण्यास, नंतर आमच्या आजारपणावर बराच खर्च आला… इतरांनी तशी तरतूद करावी!!!

नमस्कार!!

लोभ असावा!!!

बनी तो बनी..

सध्या सगळीकडे मराठा मोर्चे निघत आहेत. त्याचे राजकीय-सामाजिक पडसाद उमटत तर आहेतच. प्रत्येकजण आपआपल्या परीने त्याचं परीक्षण-निरीक्षणही करत आहे. त्यात लोकसत्ताचे संपादक #गिरीश_कुबेर यांचा हा अग्रलेख खूप पसरत आहे. तो काही अंशी पटला म्हणून इथे share करत आहोत..

#लोकसत्ता टीम | September 19, 2016 2:48 AM

आर्थिक संधी नाहीत, हे दुखणे खऱ्या गरीब मराठय़ांचे आहेही. परंतु राज्यातील अर्थकेंद्रे इतकी वर्षे मराठा समाजाच्याच हाती होती याकडे कशी डोळेझाक करणार?

मुसलमानांची संख्या प्रचंड गतीने वाढत असल्याचा समज पसरवून देणे हिंदुत्ववाद्यांना जितके सहजसाध्य असते तितकेच अ‍ॅट्रॉसिटी कायद्याविरोधात वातावरणनिर्मिती करणे मराठा नेतृत्वास सुलभ असते. कारण गैरसमजांनी भारित समाज आपोआप तापत जातो..

सत्ता गेली की समाज आठवतो. मराठा समाजाच्या राज्यभर निघणाऱ्या मोच्र्यामुळे हेच सत्य अधोरेखित होते. सत्ताहीन झालेल्या समाजास उद्रेकासाठी कारण लागते. कोपर्डी येथे घडलेल्या अमानुष बलात्कार आणि हत्येने ते पुरवले. कोपर्डी अहमदनगर जिल्ह्य़ात येते. राज्यातील एकापेक्षा एक सर्वार्थाने दांडग्या नेत्यांचा हा जिल्हा. हे नेतृत्वाचे दांडगेपण त्या जिल्ह्य़ास समंजस वा प्रागतिक करण्यासाठी उपयोगास आले असे म्हणायची सोय नाही. परिणामी पुरोगामी नेतृत्वाचे गोडवे गाणारे नगर अत्यंत मागासच राहिले. या नगर जिल्ह्य़ात गेल्या काही वर्षांत अनेक लाजिरवाण्या घटना घडल्या. त्यातील बहुतांशी घटनांत पीडित व्यक्ती या दलित समाजाच्या होत्या. काही प्रकरणांत तर दलित तरुण आणि मराठा वा तत्सम समाजाच्या तरुणी यांच्यातील प्रेमकथेने सवर्ण संतापले आणि त्यांनी पिके कापण्याच्या यंत्रातून दलित तरुणास कापून मारले. हे भीषण होते. परंतु कोपर्डी येथील अत्याचाराचे चित्र उलटे होते. सदर घटनेत अत्याचारास सामोरे जावे लागलेली अभागी तरुणी ही मराठा समाजाची होती आणि अत्याचार करणारे दलित समाजातील होते. हे प्रकरण उघडकीस आल्यानंतर त्यातील क्रौर्याने राज्य हादरले. अशा वेळी या प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन सरकारी यंत्रणेने शिताफीने जी काही कारवाई करायला हवी होती, ती केली नाही. वास्तविक अशीच आणि इतकीच सरकारी दिरंगाई नगर जिल्ह्य़ातील या आधीच्या अत्याचारांबाबतही दिसली होती. परंतु कोपर्डी प्रकरणात आरोपी दलित असल्याने सरकार कारवाईत कुचराई करीत असल्याचा समज जाणूनबुजून पसरवण्यात आला आणि मराठा समाजातील नाराजीच्या उद्रेकाची व्यवस्था केली गेली. अशा प्रसंगांच्या निमित्ताने राजकारणाचे मतलबी वारे कसे वाहू लागतात हे वेळीच समजून घेण्यात देवेंद्र फडणवीस सरकार कमी पडले आणि सत्ताहीन मराठा समाजातील अस्वस्थतेचा गुणाकार होत राहिला.

पीडित तरुणी मराठा समाजाची. अत्याचार करणारे दलित आणि सत्ताकेंद्री ब्राह्मण मुख्यमंत्री ही अवस्था अस्वस्थ मराठा समाजास चेतवण्यासाठी आदर्श. तशीच ती ठरली आणि गावोगाव मराठा समाजाच्या मूक मोच्र्याचे मोहोळ उठले. हे जे काही सुरू आहे त्यामागे मोठाच सामाजिक उद्रेक असल्याचे सांगितले जात असले तरी वास्तव तसे नाही. या मराठा उद्रेकामागे दोन कारणे आहेत. एक आर्थिक आणि दुसरे राजकीय. या मोर्चेकऱ्यांकडून प्रामुख्याने दोन मागण्या पुढे येत आहेत. दलित अत्याचार प्रतिबंधक कायद्यात, म्हणजे अ‍ॅट्रॉसिटी अ‍ॅक्ट, सुधारणा केल्या जाव्यात किंवा तो मागे घेतला जावा आणि दुसरी मागणी म्हणजे मराठा समाजाचा अंतर्भाव राखीव जागांत केला जावा. या दोन्हीही मागण्यांचा कोपर्डीत जे काही घडले त्याच्याशी संबंध नाही. त्या कोपर्डीच्या आधीपासूनच चर्चेत आहेत. तेव्हा मराठा समाजाच्या बराच काळ दुर्लक्षित मागण्यांना कोपर्डीने गती दिली, असे म्हणणे खरे नाही. यातील अ‍ॅट्रॉसिटी कायद्याचा मुद्दा राज्य सरकारच्या अखत्यारीत नाही. कारण तो केंद्रीय कायदा आहे. म्हणजे त्यात बदल करावयाचा तर केंद्रीय पातळीवर व्हायला हवा. त्यासाठी देवेंद्र फडणवीस सरकारसमोर त्रागा करून काहीही उपयोग नाही. खेरीज, दलितांवरील अत्याचारांचा मुद्दा केवळ महाराष्ट्रापुरताच मर्यादित आहे, असेही नाही. तसेच या कायद्याचा दुरुपयोग होतो या भावनेस आकडेवारीचा आधारही नाही. भारतीय नागरिकांच्या रक्तात मुदलातच अप्रामाणिकपणाचा अंश असल्याने आपल्याकडे कोणत्याही कायद्याचा काही प्रमाणात दुरुपयोग होतच असतो. तो करण्यात समाज आणि सरकार दोघांचाही तितकाच वाटा आहे. मग तो कायदा गर्भलिंग चिकित्सेचा असो वा देशद्रोह निश्चित करण्याचा. आपल्या देशात अजिबात दुरुपयोग झालेला नाही असा एकही कायदा सापडणार नाही. परंतु म्हणून प्रत्येक कायदा रद्द केला जावा अशी मागणी केली जावी काय? तेव्हा अ‍ॅट्रॉसिटी कायद्याने अन्याय होतो असे सरसकट विधान करण्यापेक्षा या कायद्याच्या गैरवापराची उदाहरणे संबंधित समाजाने सादर करावीत. परंतु तसे केल्यास या कायद्याविरोधात प्रचार करता येणार नाही, याची जाणीव असल्याने हे करण्यापेक्षा या कायद्याबाबत भावना भडकावण्याचा मार्ग संबंधित नेते पत्करतात. आपल्याकडे असे करणे सोपे असते. मुसलमानांची संख्या प्रचंड गतीने वाढत असल्याचा समज पसरवून देणे हिंदुत्ववाद्यांना जितके सहजसाध्य असते तितकेच अ‍ॅट्रॉसिटी कायद्याविरोधात वातावरणनिर्मिती करणे मराठा नेतृत्वास सुलभ असते. कारण हे आणि असे गैरसमज एकदा का पसरवून दिले की संबंधित नेतृत्वास दुसरे काहीही करावे लागत नाही. गैरसमजांनी भारित समाज आपोआप तापत जातो आणि त्यावर नेतृत्वास आपली पोळी भाजणे सोपे जाते.

तसाच दुसरा मुद्दा राखीव जागांचा. स्वातंत्र्यपूर्व काळात बाळासाहेब खेर आणि स्वातंत्र्योत्तर काळात मनोहर जोशी आणि सध्या देवेंद्र फडणवीस यांचा अपवाद वगळता या महाराष्ट्राची सूत्रे प्राधान्याने मराठा नेतृत्वाच्या हाती राहिलेली आहेत. राखीव जागांचा प्रश्न ऐंशीच्या दशकात मंडल आयोगानंतर पेटला असे मानले तरी त्यानंतरही महाराष्ट्रावर मराठा समाजाचेच राज्य बराच काळ राहिले. सध्या या समाजाचा बराच कळवळा आलेले आणि तो व्यक्त करण्यात धन्यता मानताना आपले पुरोगामीपण तात्पुरते बाजूला ठेवणारे शरद पवार हे तर मंडल आयोगोत्तर काळात किमान दोन वेळा मुख्यमंत्री झाले आणि नंतर सलग १५ वर्षे त्यांचा पक्ष सत्तेत राहिला. या इतक्या प्रदीर्घ काळात या जाणत्या नेत्यास आणि त्यांच्या भोवतालच्या अन्य अजाणत्या मराठा नेतृत्वास आपल्या समाजाचे मागासलेपण कधीही जाणवू नये? हे या नेत्यांचे समाजापासून तुटलेपण की या समाजातील नेतृत्वाचा आचंद्रदिवाकरौ सत्ता आपल्याच हाती राहील हा भ्रम? या सगळ्यांच्या समजास पहिल्यांदा काँग्रेस नेतृत्वानेच तडा दिला. आधी बॅरिस्टर अब्दुल रेहमान अंतुले आणि पुढे विलासराव देशमुखांच्या जागी सुशीलकुमार शिंदे यांना मुख्यमंत्री करून. अंतुले आणि शिंदे यांच्या हाताखाली हे मर्द मराठा सरदार किती ‘मनापासून’ काम करीत होते यास मंत्रालय साक्षी आहे. पुढे पृथ्वीराज चव्हाण यांनीही या मराठा नेतृत्वास दणका दिला. परंतु चव्हाण यांच्या विरोधात या मंडळींना उघड बोंब ठोकता आली नाही. कारण पृथ्वीराज यांचे ‘चव्हाण’पण. वास्तविक चव्हाण यांचेही सरकार राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर तगून होते. पण तरीही मराठा आरक्षणाची मागणी या मंडळींना रेटता आली नाही किंवा त्याची गरजही त्यांना वाटली नाही. वाटली ती एकदम सत्ता जाणार याची जाणीव झाल्यावर. तेव्हा ती वाचवण्याचा शेवटचा केविलवाणा प्रयत्न म्हणून मराठा आरक्षणाचे गाजर पुढे केले गेले. ते अर्थातच न्यायालयाने फेकून दिले. कारण तो निर्णयच मुळात अयोग्य होता. त्यानंतर राज्याची सूत्रे थेट फडणवीस यांच्याच हाती गेली.

तेव्हा मराठा नेतृत्वाच्या दुखण्याचे खरे मूळ हे आहे, हे वास्तव नाकारून चालणारे नाही. आता जे मोर्चे निघत आहेत त्यामागे मराठा समाजास शिक्षणाच्या वा रोजगाराच्या संधी नाहीत याबद्दलचा आक्रोश असल्याचे सांगितले जाते. हे दुखणे राज्यातील खऱ्या गरीब मराठय़ांचे आहेही. परंतु राज्यातील अर्थकेंद्रे इतकी वर्षे ही मराठा समाजाच्याच हाती होती याकडे कशी डोळेझाक करणार? राज्यातील शिक्षणसंस्था, साखर कारखाने, सहकारी बँका, दुग्धव्यवसाय आदी अनेक अर्थकेंद्रांवर मराठा समाजाचीच पकड होती. तेव्हा या मोर्चेकऱ्यांनी खरे तर राज्यातील गडगंज शिक्षणसम्राट, सहकारमहर्षी यांनाच जाब विचारायला हवा आणि या सगळ्या संस्थानांच्या सरकारीकरणाची मागणी करायला हवी. त्यासाठी वेळ पडल्यास भय्यूजी वा तत्सम कुडमुडय़ा महाराजाने संबंधितांना सल्ला द्यावा. पण मराठा नेतृत्वाच्याच वळचणीखाली पोसले गेलेले हे बेगडी महाराज असे करण्याचे धैर्य दाखवणार नाहीत. सध्या जो काही उद्रेक दिसत आहे त्यात खरा होरपळलेला मराठा समाज आहेही. पण त्यामागे सत्ताशून्य निर्वात पोकळीत राहावयाची वेळ आलेले मराठा नेतृत्व नाही, असे म्हणता येणार नाही. तेव्हा संघर्ष आहे तो सत्तेसाठीचा. सामाजिक अवस्था हे कारण. या कारणास पुढे करून राजकारण करणे अधिक सोपे असते. या संघर्षांचे केंद्र सध्या मराठवाडय़ात आहे. सत्ताधारी भाजपचे मराठवाडी नेतेदेखील यामागे नाहीत, असे कोणीही ठामपणे म्हणणार नाही. याच मराठवाडय़ातील परभणी परिसरात ‘बनी तो बनी, नही तो परभणी’, अशी म्हण आहे. सध्याच्या उद्रेकास ती लागू पडेल.

ही लिंक आहे लोकसत्ताची…

बनी तो बनी..

मराठी कविता

#Marathi Poem

1)जिथे राहता त्या कॉलनीत चार तरी कुटुंब जोडा
अहंकार जर असेल तर
खरंच  लवकर सोडा

2)जाणं येणं वाढलं की
आपोआप प्रेम वाढेल
गप्पा च्या मैफिलीत
दुःखाचा विसर पडेल

3)महिन्यातून एखाद्या दिवशी
अंगत-पंगत केली पाहिजे
पक्वान्नाची गरजच नाही
पिठलं-भाकरी खाल्ली पाहिजे

4)ठेचा किंवा भुरका केल्यास
बघायचंच काम नाही
मग बघा चार घास
जास्तीचे जातात का नाही

5)सुख असो दुःख असो
एकमेकांकडे गेलं पाहिजे
सगळ्यांच चांगलं होऊ दे
असं देवाला म्हटलं पाहिजे

6)एखाद्या दिवशी सर्वांनी
सिनेमा पहावा मिळून
रहात जावं सर्वांशी
नेहमी हसून खेळून

7)काही काही सणांना
आवर्जून एकत्र यावं
बैठकीत सतरंजीवर
गप्पा मारीत बसावं

8)नवरा बायको  दोन लेकरात
” दिवाळ सण ” असतो का ?
काहीही खायला दिलं तरी
माणूस मनातून हसतो का ?

9)साबण आणि सुगंधी तेलात
कधीच आनंद नसतो
चार पाहुणे आल्यावरच
आकाश कंदील हासतो

10)सुख वास्तुत कधीच नसतं
माणसांची ये-जा पाहिजे
घराच्या उंबर्ठ्यालाही
पायांचा स्पर्श पाहिजे

11)दोन दिवसासाठी का होईना
जरूर एकत्र यावं
जुने दिवस आठवताना
पुन्हा लहान व्हावं

12)वर्षातून एखादी दुसरी
आवर्जून ट्रिप काढावी
” त्यांचं आमचं पटत नाही ”
ही ओळ खोडावी

13)आयुष्य खूप छोटं आहे
लवकर लवकर भेटून घ्या
काही धरा काही सोडा
सगळे वाद मिटवून घ्या

14)पटलं तरच पुढे पाठवा
तसेच आपल्या ह्रदयातही साठवां
अापल्या चार माणसांसाठी
थोडं रक्त आटवा

Derivatives Market Introduction

#Futures & Options   #भारतीय शेअर बाजार 
Hello Friends,

One of our friend is telling about the basics of Share Market. He will post articles regarding that topic. I will discuss ‘Futures & Options’ topics with you. Equity and Derivative market, both are commonly important for investors. But Firstly you should go with the Basics and then Futures and Options. Its very complicated and risky part of share market.

Those people who are unknown with F&O… This is for them….

#Basics of Derivatives

Derivative is a contract or a product whose value is derived from value of some other asset known as underlying. Derivatives are based on wide range of underlying assets. These may include…
– Metals such as Gold, Silver, Aluminium
– Energy resources such as Oil, Coal, Electricity
– Agri commodities such as wheat, Sugar, Coffee, Cotton
– Financial assets such as Shares, Bonds and Foreign Exchange.
#We Will See History

History of Derivatives may be mapped back to the several centuries.
-12th Century- In European trade fairs, sellers signed contracts promising future delivery of the items they sold.
-Late 17th Century – In Japan at Dojima, near Osaka, a futures market in rice was developed to protect rice producers from bad weather or warfare.
-When seeing history, we it was a common practice to make deal of a product before actual product is available. eg. giving advance to a farmer for his yield is actual generated.

31 Stock Market Trading Tips Marathi

#Indian Derivatives Market

The exchange traded derivatives started in India in June 2000 with SEBI permitting BSE and NSE to introduce equity derivative segment. To begin with, SEBI approved trading in index futures contracts based on CNX Nifty and BSE Sensex, which commenced trading in June 2000. Later, trading in Index options commenced in June 2001 and trading in options on individual stocks commenced in July 2001. Futures contracts on individual stocks started in November 2001. MCX-SX started trading in all these products (Futures and options on index SX40 and individual stocks) in February 2013.

@Products in Derivatives Market

1.Forwards
It is a contractual agreement between two parties to buy/sell an underlying asset at a certain future date for a particular price that is pre-decided on the date of contract. Both the contracting parties are committed and are obliged to honour the transaction irrespective of price of the underlying asset at the time of delivery. Since forwards are negotiated between two parties, the terms and conditions of contracts are customized. These are Over-the-counter (OTC) contracts.

2.Futures
A futures contract is similar to a forward, except that the deal is made through an organized and regulated exchange rather than being negotiated directly between two parties. Indeed, we may say futures are exchange traded forward contracts.

3.Options
An Option is a contract that gives the right, but not an obligation, to buy or sell the underlying on or before a stated date and at a stated price. While buyer of option pays the premium and buys the right, writer/seller of option receives the premium with obligation to sell/ buy the underlying asset, if the buyer exercises his right.

4.Swaps
A swap is an agreement made between two parties to exchange cash flows in the future according to a prearranged formula. Swaps are, broadly speaking, series of forward contracts. Swaps help market participants manage risk associated with volatile interest rates, currency exchange rates and commodity prices.

Everything You Wanted to Know About Stock Market Investing
CNBC TV 18

 

Starting Chapter

#शेअरमार्केट_माहिती    #ShareMarketInformation

 Hello friends,

We are here to get something about the Indian share market and related things. We everyday read in Newspaper and watch on TV channels regarding Market Falls down and raised up by this value. But most of the time we don’t know what actually it is about.Some people tell us their ‘drastic’ earning in share market, but don’t realize it. We just listen and forgot those words.
Many of people are interested in share market. They have lot of curiosity in this thing. But due to some fear or due to lack of knowledge they choose to stay away from this. They don’t know what is all this matter and how to deal with it.
Share Market Guide
What is the concept of share market?

Talking simply, Share market, for people like us, is very simple thing. Its just taking a product in X amount and selling it at Y amount, where Y is obviously greater than X. Difference between X and Y is your profit.

For example, you bought a 10 gram gold in 30000 rupees and after some months gold rate raised due to some reasons and you sold it at 35000 rupees. This is it. Your profit is 35000-30000 = 5000.

Take another example, you bought a home/plot (real estate) in 20 lacs and then sold it in 25 lacs. You earned profit of 5 lacs.

Both examples are clearly match with the share market. Here, instead of gold and home/plot, we can put ‘shares’ only.

Take another example, you bought a bike in 50000 rupees and after some months you want to sell it. You can get maximum upto 45000 rupees. In any case, you will not get more than 50000 rupees. Because you used that bike for some days and you have to sell it in lower price than the original market price. So, this can not be an example of share market.

So, when you are investing in share market, you should keep in mind about the good returns.

I think this is sufficient to understand that you have to buy a particular thing in X amount which is supposed to give you returns more than X amount. And finding such shares (which will give you profit) is work of Share Market Analyst.

What is Shares? 
Just forget what is meant by the term ‘share’ you are here to make money, not to get degree in this field. You just have to buy and sell shares to make money. How? and where? we will discuss in next chapter.

Share Market: Abhyas ani Anubhav Uday Kulkarni @149 Only

पुत्र असावा ऐसा

संतान के रूप में कौन आता है???  #Who’s your chindren?  #कर्म और फलप्राप्ती

पूर्व जन्म के कर्मों से ही हमें इस जन्म में
माता-पिता,
भाई बहिन,
पति-पत्नि,
प्रेमिका,
मित्र-शत्रु,
सगे-सम्बंधी इत्यादि संसार के जितने भी रिश्ते नाते है, सब मिलते है ।
क्योंकि इन सबको हमें या तो कुछ देना होता है, या इनसे कुछ लेना होता है ।
.
वैसे ही संतान के रूप में हमारा कोई #पूर्वजन्म का ‘सम्बन्धी’ ही आकर जन्म लेता है ।
.
जिसे #शास्त्रों में चार प्रकार का बताया गया है :-
.
#ऋणानुबन्ध :-
पूर्व जन्म का कोई ऐसा जीव जिससे आपने ऋण लिया हो या उसका किसी भी प्रकार से धननष्ट किया हो, तो वो आपके घर में संतान बनकर जन्म लेगा और आपका धन बीमारी में या व्यर्थ के कार्यों में तब तक नष्ट करेगा जब तक उसका हिसाब पूरा ना हो ।

Ashtawakra Gita: Adhyatm Vigyan Ka Anupam Granth
#शत्रु पुत्र :-
पूर्व जन्म का कोई दुश्मन आपसे बदला लेने के लिये आपके घर में संतान बनकर आयेगा और बड़ा होने पर माता-पिता से मारपीट, झगड़ा या उन्हें सारी जिन्दगी किसी भी प्रकार से सताता ही रहेगा । हमेशा कड़वा बोल कर उनकी बेइज्जती करेगा व उन्हें दुःखी रख कर खुश होगा ।

#उदासीन पुत्र :-
इस प्रकार की ‘सन्तान’, ना तो माता-पिता की सेवा करती है, और ना ही कोई सुख देती है और उनको उनके हाल पर मरने के लिए छोड़ देती है । विवाह होने पर यह माता-पिता से अलग हो जाते हैं ।

PITRA DOSH – MATRA DOSH : KAARAN AUR NIVAARAN
#सेवक पुत्र :-
पूर्व जन्म में यदि आपने किसी की खूब सेवा की है, तो वह अपनी की हुई सेवा का ऋण उतारने के लिये, आपकी सेवा करने के लिये पुत्र बन कर आता है । जो बोया है, वही तो काटोगे, अपने माँ-बाप की सेवा की है, तो ही आपकी औलाद बुढ़ापे में आपकी सेवा करेगी । वरना कोई पानी पिलाने वाला भी पास ना होगा ।
.
आप यह ना समझें कि यह सब बातें केवल मनुष्य पर ही लागू होती है । इन चार प्रकार में कोई सा भी जीव आ सकता है ।
.
जैसे आपने किसी गाय कि निःस्वार्थ भाव से सेवा की है तो वह भी पुत्र या पुत्री बनकर आ सकती है ।
.
यदि आपने गाय को स्वार्थ वश पालकर उसको दूध देना बन्द करने के पश्चात घर से निकाल दिया हो तो वह ऋणानुबन्ध पुत्र या पुत्री बनकर जन्म लेगी
. ShubhBhakti Gold Plated Pitra Dosh Nivaran Yantra
यदि आपने किसी निरपराध जीव को सताया है तो वह आपके जीवन में शत्रु बनकर आयेगा ।
.
“इसलिये जीवन में कभी किसी का बुरा नहीं करें ।”
. It’s Okay to Fail My Son
क्योंकि प्रकृति का नियम है कि आप जो भी करोगे, उसे वह आपको इस जन्म या अगले जन्म में, सौ गुना करके देगी ।
.
यदि आपने किसी को एक रूपया दिया है, तो समझो आपके खाते में सौ रूपये जमा हो गये है।
.
यदि आपने किसी का एक रूपया छीना है, तो समझो आपकी जमा राशि से सौ रूपये निकल गये।
.
ज़रा सोचे, आप “कौन सा धन” साथ लेकर आये थे, और कितना साथ ले कर जाओगे ?
.
जो चले गये, वो कितना सोना-चाँदी साथ ले गये ?
मरने पर जो सोना-चाँदी, धन-दौलत, बैंक में पड़ा रह गया, समझो वो व्यर्थ ही कमाया ?
.  The Secret of God’s Son  Usha Narayanan
औलाद अगर अच्छी और लायक है, तो उसके लिये कुछ भी छोड़ कर जाने की जरुरत नहीं, खुद ही खा-कमा लेगा, और अगर बिगड़ी और नालायक औलाद है, तो उसके लिए जितना मर्ज़ी धन छोड़ कर जाओ, वह चंद दिनों में सब बरबाद कर के ही चैन लेगा ।
.
मैं, मेरा-तेरा, सारा धन यहीं का यहीं धरा रह जाना है, कुछ भी साथ नहीं जाना है, साथ सिर्फ अर्जन किया हुआ पुण्य कर्म ही साथ जाना है.

सूचना – ये सब मान्यताए है| इसका अबतक कोई वैज्ञानिक आधार नही है| ये सिर्फ आपके दुसरो के प्रती अच्छा बर्ताव के लिए है|

स्रोत – WhatsApp

Cooking Tips

#स्वयंपाकघरातील छोट्या-मोठ्या tips

१. #टोमाटोची पेस्ट जास्त दिवस टिकण्यासाठी तिला deep freezer मध्ये ठेवावे.

२. #कोथिंबीर आणि पुदिना चटणी करताना त्यात लिंबू रस टाकल्याने तिचा रंग आणि सुगंध चांगला राहतो.

Tiffin: Memories and Recipes of Indian Vegetarian Food

http://amzn.to/2d5AExC

३. Fridge मध्ये एका पिशवीत #खायचा सोडा ठेवल्याने दुर्गंधी येत नाही.

४. सफरचंद कापल्यावर  ते काळे पडू नये म्हणून त्याला लिंबू रस लावून ठेवा. सफरचंद दीर्घकाळ टवटवीत राहते.

५. #कांदा कापताना डोळ्यातून पाणी येऊ नये म्हणून कांदा अर्धा कापा आणि पाण्यात १० मिनिटे भिजवून ठेवा. कापताना डोळ्यातून पाणी येत नाही.

६.Sandwich  करताना ब्रेडच्या कडा सुरीने न कापता कात्रीने कापाव्या म्हणजे कडा पातळ आणि कमी वाया जातात. कापलेल्या कडा उन्हात वाळूवून मिक्सरमधून काढूल्या तर कटलेटसाठी चुरा वापरता येतो.

Ayurvedic Cooking for Self-HealingUsha Lad

http://amzn.to/2d9sEys

७. काकडीच्या कुठल्याही कोशिंबीरीला चोचवल्यावर किंवा चिरल्यावर थोडे लोणी लावा व मीठ लावून पिळून काढा म्हणजे कोशिंबीर पानात वाढेपर्यंत करकरीत राहील.

८. #भज्याचे पीठ पाण्यात कालवण्यापूर्वीच त्यात  फेसून तेल घालावे. हळदी ऐवजी खाण्याचा पिवळा रंग घातल्यास भज्यांना रंग छान येतो. फेसून मोहन घातल्याने भाजी खुसखुशीत होतात.

Shakahari Chinese CookingSanjeev Kapoor

९. #मसाला वांगी करताना प्रथम वांगी थोड्या तेलात परतून एका भांड्यात ठेवून त्यात पाणी न घालता कुकरमध्ये एका वाफेवर शिजवून घ्यावी. शिजल्यावर वांगी चिरून मसाला भरून तेलात परतणे म्हणजे चवदार लागतात.

१०. साधी शेव किंवा लसूण शेव करताना खुसखुशीत व्हावी म्हणून #डाळीच्या पिठात थोडेसे साबुदाण्याचे पीठ घालावे.

११. कोणत्याही प्रकारची रसदार भाजी करताना त्यात थोडा #मावा किसुन भाजून घातल्यास भाजी चविष्ट होते व भाजीचा रस्सा दाट होतो.

Funskool Cooking Set @299

http://amzn.to/2deNpET

१२. #खमंग ढोकळा करताना साखरेऐवजी साखरेचे पाणी घातल्याने ढोकळा नरम होतो. ढोकळा तयार झाला की ढोकळ्यावर  साधारण चमचाभर साखरपाणी टाकून ढोकळापात्र बंद करून ठेवावे. हे पाणी ढोकळ्यात जिरते व ढोकळा कोरडा न होता मऊ होतो.

१३. डोश्याचे पीठ वाटताना त्यात भेंड्यांची बुडखे घालून वाटावे. डोसे खुसखुशीत होतात.

१४. आंब्याची डाळ करताना, डाळ ३ ते ४ वेळा पाण्याने स्वच्छ धुऊन भिजत घालावी. त्यामुळे डाळीचा उग्र वास निघून जातो.

Handmade Wooden Serving and Cooking Spoon Kitchen Tools Utensil, Set of 5 @200 Only

१५. इडली डोशाच्या नारळाच्या चटणीसाठी खूप नारळ वापरण्याची गरज नाही.थोड्याशा नारळाच्या चटणीत ताकात भिजवलेले ब्रेड स्लाईस प्रमाण आवश्यकतेनुसार घालून मिक्सरमधून काढल्यास भरपूर चटणी होती.

Kashmiri Cooking P. Krishna Dar

http://amzn.to/2cR50aC

१६. मुगाची खिचडी करताना मुगाची डाळ वापरण्याऐवजी जर मोड आलेले संबंध मुग वापरले तर खिचडी अतिशय चविष्ठ होऊन तिची पौष्टिकता वाढते.

17. कडवे(#वाल)रात्री पाण्यात भिजत घालून ते दुसरया दिवशी(फडक्यात न बांधता)एखाद्या कुंडीत पसरावेत त्यावर थोडी माती टाकावी म्हणजे लवकर मोड येतात.

18. आंब्याची डाळ करण्याची चांगली पद्धत म्हणजे डाळ ३ ते ४ वेळा पाण्याने स्वच्छ धुऊन मग भिजत घाला त्यामुळे डाळीचा उग्र वास निघून जातो.

१९. #अळूवड्या करताना अळूची पाने लिंबाच्या पाण्यात थोडा वेळ बुडवून ठेवावीत थोड्या वेळाने ती चाळणीत काढून एका वर्तमान पत्रावर पालथी पसरावीत.प्रत्येक पानाच्या पाठीला लिंबाची फोड चोळून नंतर बेसनाचे सारण भरावे असे केल्याने वडी खाजत नाही.

२०. #रताळी किसून वाळवावी व नंतर जेव्हा उपयोग करायचा तेव्हा मिक्सरमधून काढून त्यात दाण्याचा कुट, हिरवी मिरची,मीठ, जिरे वाटून घालून त्याचा गोळा करावा व नंतर उपवासाचे थालीपीठ करावेत.

२१.तिखट मिठाच्या #पुर्‍याची कणिक टोमाटोच्या रसात भिजवावी त्याला वेगळीच चव येते.

२२. मोड आलेल्या #मटकीला वास येत असेल तर मीठ चोळून धुतल्यास वास निघून जातो.

clay pot for cooking 900 ml microvave oven safe

http://amzn.to/2d9rYcm

२३. ४ ते ५ बटाटे उकडून निवल्यावर बारीक कुस्करावेत. त्यात दोन-तीन कांदे चिरून तळून मिसळावेत. आले, लसून, मिरची यांची बारीक पेस्ट करून त्यात मिसळावी वरून कोथिंबीर घालावी. आवडी प्रमाणे मीठ घालावे.हा गोळा फ्रीज मध्ये ठेवावा याचा उपयोग अनेक प्रकारे करता येतो.

२४. नुसत्या उडदाच्या डाळीच्या #उडीदवडा करण्यापेक्षा उडदाची डाळ भिजत घालताना त्यात थोडे तांदूळ, हरभरा डाळ  व मुगाची डाळ घालावी. ५-६  तास डाळी भिजल्यावर मिक्सरमधून घट्ट वाटावे व लगेच वडे करावे. वडे अतिशय हलके आणि कुरकुरीत होतातच पण तेलही कमी लागते.

२५. डोसे करते वेळी डोश्याच्या पिठात एकदम डावभर तेल घालावे व पीठ चांगले ढवळून शक्यतो नॉनस्टिक तव्यावर डोसे घालवेत कमी तेलात चांगले डोसे तयार होतात.

२६. बाटली डाळ खाताना ती कोरडी होते व घशाला घास बसतो. त्याकरिता एक वाटी #हरभऱ्याची डाळ भिजवताना एका वाटीत दोन चमचे साबुदाणा भिजवावा. डाळ वाटून फोडणीत टाकताना बरोबर भिजलेला साबुदाणा टाकावा व दुध ताकाचा शिपवा द्यावा म्हणजे डाळ मऊ होते.

२७. नाचणीची #आंबील उन्हाळ्यात करावी म्हणजे उन्हाळा बाधत नाही.

२८. #ढोकळा करताना आयत्यावेळी हळद घातली तर ढोकळा लाल होतो हे टाळण्यासाठी आदल्यादिवशी पीठ भिजवताना हळद घालावी व आयत्यावेळी सोडा घालून ढोकळा केला तर तो लाल होत नाही.

शिवरायांचा मुलुख!

सुरुवातीच्या काळात केवळ पुणे वतन हाती असलेल्या शिवाजी महाराजांनी आपल्या कारकिर्दीत भले-मोठे जनतेचे #स्वराज्य उभे केले. मुघल सरदार शास्ताखानने शिवरायांच्या ‘इतकूश्या’ मुलूखाला नावे ठेवली होती पण नंतर हाताची बोटेही शाबीत न ठेऊ शकलेल्या शास्ताला महाराजांच्या ‘अमाप’ कामगिरीचे दर्शन घडले. पृथ्वी पादाक्रांत करावी… हे राज्य व्हावे ही तो श्रींची इच्छा असे म्हणणारे शिवराय… त्यांच्या अधिपत्याखाली असलेला मुलुख… आजचा महाराष्ट्र, कर्नाटक, आंध्रप्रदेश, तामिळनाडू पर्यन्त पसरलेला हा मुलुख… हा मुलुख जिंकायला खासा औरंगजेब आला होता… अख्ख्या हयातीत डोळ्यात शिवरायांचे स्वराज्य खुपत असलेल्या औरंगजेब ला ह्याच मुलूखात खपावे लागले पण हा मुलुख काही त्याला जिंकता आला नाही….

#शिवरायांचे_स्वराज्य   #शिवरायांचा_मुलुख  #छत्रपती शिवाजी महाराजाचे राज्य

shivaji

Shivaji Anant Pai

Chava – Shivaji Savant

Shriman Yogi (Marathi)

रात्री झोप येत नाही

#निद्रानाश   #Insomnia   #झोप येण्यासाठी काय करावे?

माणसाने विज्ञान व तंत्रज्ञान विकसित केल ते प्रगतीसाठी मात्र आजकाल ह्या  तंत्रज्ञानाच्या अति आहारी जाणे आपल्या झोपेचे चक्र बिघडवण्यास कारणीभूत ठरत आहे. चिंता ,मानसिक ताण तणाव याच बरोबरीने इंटरनेट व सोशल मिडीयाचा अतिवापर हे निद्रानाशाचे  कारण ठरत असल्याचे सामोरे येत आहे .दिवसभराच्या धावपळीनंतर तुम्हाला रात्री नियमित सात -आठ तास झोप घेणे  निरोगी आरोग्यासाठी आवश्यक आहे.

तुमच्यासाठी किती तास झोप पुरेशी आहे ?

-> सहा ते नऊ वयोगटातील मुलांसाठी रात्री नऊ ते ११ तास झोप आवश्यक आहे. काहींना सात ते आठ तास झोप देखील पुरेशी आहे.

-> टीनेजर्स (युवकांसाठी ) आठ ते १० तास झोप आवश्यक आहे, काहींना सात तास झोप ठीक आहे मात्र ११ तासांपेक्षा  अधिक झोपणे आरोग्यासाठी धोकादायक आहे . यौवानावस्थेत येताना इतकी झोप आवश्यक असतेच .

-> १८ते ६४ वयोगटातील प्रौढांसाठी सात ते नऊ तास झोप गरजेची आहे.

#निद्रानाश टाळण्यासाठी काय कराल ?

१) दिवसा वामकुक्षी घेणे टाळा –

भरपेट जेवणानंतर बऱ्याचदा दुपारी झोप येते. छोटीशी डुलकी घेणे तुम्हाला दिवसभर प्रसन्न ठेवण्यास मदत करेल मात्र वामकुक्षी घेण्याच्या सवयीमुळे तुमच्या रात्रीच्या झोपेचे चक्र मात्र बिघडून, परिणामी दुसऱ्या दिवशी तुम्ही  निरुत्साही रहाल .

Zzowin A Natural Sleep Regulator(Home Delivery) @260/ Only

http://amzn.to/2deKGv9

२) रात्री भरपूर  खाणे टाळा –

चांगल्या आरोग्यासाठी सर्वात जास्त सकाळचा नाश्ता , त्याहून थोडे कमी दुपारचे जेवण व सर्वात कमी रात्रीचे जेवण घेणे हितावह आहे. रात्रीचे जेवण भरपेट व अतिमसालेदार देखील असू नये. यांमुळे पित्त व पचनाचे विकार होऊन रात्रीची झोप बिघडू शकते . म्हणून झोपण्यापूर्वी किमान दोन ते तीन तास अगोदर जेवणेच हितावह आहे .

Organic India Tulsi Sleep – 18 Tea Bags @121 Rupees Only

http://amzn.to/2deLK2n

३) धुम्रपान व मद्यपान सोडाच-

झोपण्यापूर्वी मद्यपान केल्यामुळे झोप येण्यास मदत होते हा चुकीचा समज आहे. मद्यपानामुळे  तुम्हाला झोप आली तरीही ती सुखकारक  झोप नसून यामुळे तुम्हाला रात्री  सारखी जाग येईल. तसेच धुम्रपानामुळे देखील आरोग्यदायी झोप मिळत नाही . सिगारेटमधील  ‘निकोटीन’ सारख्या घटकामुळे झोपेचे चक्र बिघडते .

४) चहा / कॉफीचे सेवन टाळा –

चहा व  कॉफीत आढळणाऱ्या ‘ कॅफिन’ या उत्तेजक घटकामुळे तुम्ही झोप टाळू शकता . तसेच विविध पेयांमध्ये आढळणाऱ्या कॅफिनमुळे रात्री वारंवार मुत्रविसर्जनासाठी शौचालयात.

Nidra Sound Sleep Mist

http://amzn.to/2cR2OQE

५) खूप पाणी पिऊ नका –

पोट स्वच्छ होण्यासाठी दिवसभरात भरपूर पाणी पिणे हे हितावह आहे.  मात्र रात्री झोपण्यापूर्वी खूप पाणी प्यायल्याने मुत्रविसर्जनासाठी वारंवार उठावे लागल्यामुळे झोपमोड होऊ शकते .

६) झोप येण्यापुर्वीच बिछान्यावर पडू नका –

झोप येण्यापुर्वीच बिछान्यावर लोळणे हे बऱ्याच लोकांमध्ये  निद्रानाशाचे प्रमुख कारण असल्याचे दिसून आहे आहे . झोप येण्यापूर्वी बिछान्यावर पडताना मेंदूचे कार्य चालू असते . यामुळे अनेकांना अर्धवट झोप मिळते . म्हणून मेंदू थकल्यानंतर व  झोप आल्यावरच  बिछान्यावर झोपायला जा.

Travelkhushi Sleeping Mask (Blue) @199

http://amzn.to/2d9rkfe

७) झोपण्यापूर्वी व्यायाम करणे टाळा –

व्यायाम हा सकाळी उठल्यावरच करावा मात्र वेळेअभावी किंवा व्यस्त जीवनशैलीमुळे  अनेकदा संध्याकाळी उशिरा व्यायाम केला जातो . यामुळे शरीराचे चलन वाढते व तीव्र निद्रानाश होण्याची शक्यता वाढते . म्हणूनच जर तुम्हाला संध्याकाळी व्यायाम करावयाचा असल्यास तो झोपण्यापूर्वी किमान चार तास आधी करावा .

Yoga NidraSwami Satyananda Saraswati

http://amzn.to/2cR2y3V

८) झोपेच्या गोळ्या घेऊ नका

निद्रानाशाचा त्रास असलेल्या व्यक्ती अनेकदा झोपेच्या गोळ्या घेण्याचा मार्ग स्वीकारतात.  मात्र याचा अतिवापर केल्याचे नैसर्गिकरित्या झोप येण्याचे प्रमाण कमी होते व त्यातील  औषधांचा आरोग्यावर  दूरगामी परिणाम होतो .

Yoga Nidra – Music for Meditation & Peace Balaji Tambe

http://amzn.to/2d9stU0

९) झोपण्यापूर्वी विचार/चिंता करणे टाळा

झोपण्यापूर्वी अनावश्यक गोष्टींचा विचार करत बसणे , चिंता करत राहणे यामुळे तुमची झोप कमी होऊ शकते. तुमच्या मेंदूला मनन करण्यासाठी व दुसऱ्या दिवसासाठी पुन्हा सज्ज होण्यासाठी थोडा वेळ द्या. झोपण्यापूर्वी किमान दोन ते तीन तास अगोदर चिंता व विचार करत बसणे टाळा .

१०) चुकीच्या स्थितीत झोपणे टाळा

पोटावर किंवा पाय पोटात घेऊन झोपणे टाळा , यामुळे तुमच्या अस्थिबंधनावर ( ligaments) ताण येउन तुमची झोप बिघडू शकते . सरळ पाठीवर किंवा गुडघ्याजवळ उशीचा आधार घेत एका कुशीवर झोपणे उत्तम !

11) मोठे श्वास घ्या. मनात परमेश्वर चिंतन किंवा एकच गाणं सतत म्हणत रहा. काही वेळ ध्यान करा. किंवा काहीतरी नावडते पुस्तक वगैरे हातात घ्या.

12) झोपेच्या जागा बदलून पाहा. अंथरूण-पांघरून बदलून पाहा. मोबाइल/टीव्ही वगैरे संग टाळा.

Sleepwell Single Size Foam Mattress (White, 72x36x5)

http://amzn.to/2d9s2ZJ