Category: Filmy Chakkar

पीपली लाईव्ह

पीपली लाईव्ह

पीपली लाईव्ह  ||   हिन्दी चित्रपट समालोचन  ||  Review  ||  चित्रपट समजून घेताना  ||

Image result for peepli live movie

माणसाला जगण्यासाठी किती पैसा लागतो. अगदी अत्यल्प पैशातही तो आनंदाने जगू शकतो. पण अधिकाधिक पैसा मिळवणे हेच त्याच्या आयुष्यचं ध्येय बनून जातं. केवळ पैसाच नाही तर जिंकणं, त्यातही प्रतिस्पर्ध्यापेक्षा मागे न पडणे याला आजच्या युगात जास्त महत्व आलेलं आहे. स्वतःच्या विजयासाठी माणूस कुठल्याही थराला जाऊ शकतो. मग त्यापुढे दुसर्‍यांच्या विवंचना, वेदनांची पायमल्ली केली तरी त्याची खंत वाटत नाही. आपला समाज इतका संवेदनाहीन अन व्यवहारी विचारांचा झाला आहे. अगदी हीच संकल्पना “पीपली लाईव्ह” या चित्रपटातून अतिशय मार्मिकपणे मांडली आहे.

आपल्या लोकशाही व्यवस्थेत जे काही महत्त्वाचे भाग मानले जातात त्यात सामान्य माणूस, राजकारणी, प्रशासकीय अधिकारी आणि माध्यमं हे महत्वाचे भाग आहेत! पीपली लाईव्ह या चित्रपटातून ह्या सर्वांचे मुखवटे उतरवले आहेत. केवळ स्वतःच्या स्वार्थासाठी जगणार्‍या यंत्रांचं यामधून दर्शन घडतं. एक संवेदनाहीन समाजाचं वास्तविक दर्शन घडतं.

एक माणूस मरतोय, आत्महत्या करतोय याबद्दल कुठलही खेद नसणार्‍या व्यवस्थेत आपण राहतोय याची जाणीव होते. एका माणसाचा मृत्यू हा केवळ एक इव्हेंट असतो. स्वतःचं स्वार्थ साधणारा! स्वतःचे हेतु साधणारा!

नथ्था आणि त्याचा थोरला भाऊ बुधीया हे भारतातील सामान्य शेतकरी. एका सर्वसामान्य शेतकर्‍याची असते तीच त्यांची विवंचना. जगणं महाग होतं तेंव्हा ते मरणाची वाट धरतात. आत्महत्या केली तर आपल्या पूर्वजांची जमीन वाचेल, मागे राहिलेलं कुटुंब तरी दोन वेळची भाकरी खाऊ शकेल हे त्यामागचं साधं गणित. गावातल्या स्थानिक राजकरणी आणि ठाकुर कडे जेंव्हा ते भाऊ स्वतःची अडचण घेऊन जातात तेंव्हा त्यानेच त्यांना मरायचा सल्ला दिलेला असतो हे विशेष. कुटुंबाच्या जगण्याचा संघर्ष, कुटुंबाची फरफट आत्महत्येने संपेल अशी भोळी आशा हा अडाणी शेतकर्‍यांना असते.

हरिणीची वाट चुकलेला पिल्लू जंगलात भटकावं अन सदा शिकरीच्या शोधात असणार्‍या लांडग्यानी त्याला शिकार बनवावं अशी घटना घडते. TRP च्या मोहात अडकलेले माध्यमांना ही आत्महत्येची बातमी कळते अन सुरू होतो मृत्युचा सोहळा! चहूबाजूंनी लचके तोडले जातात.

माध्यम! ज्यांना आपण लोकशाहीचा चौथा स्तंभ मानतो. जर सरकारदरबारी न्याय मिळाला नाही तर आपल्यावर झालेला अन्याय जगासमोर मांडता येतील असं हक्काचं व्यासपीठ म्हणजे माध्यमं. पण दुर्दैवाने, ज्या चौथ्या स्तंभावर लोकशाही टिकून ठेवायची जबाबदारी आहे तोच स्तंभ आज डगमगतोय आणि व्यावसायिकरणाच्या नादात आपली प्रतिष्ठा गमावतोय हे या चित्रपटातून अधोरेखित केलं आहे.

त्यांना नथ्था च्या जगण्या-मरण्याशी कसलही देणं-घेणं नाही. त्यांना फक्त प्रतिस्पर्ध्याला मागे टाकून अव्वल नंबर गाठायचा आहे. स्वतःचं चॅनल मोठं करायचं आहे. आणि त्याहीपलीकडे जाऊन त्यांना पोसणार्‍या राजकारण्यांना खुश ठेवायचं आहे.

समाजातील समस्या, अनाचार सरकारसमोर मांडायचा, जगासमोर आणायचा हे खरं कर्तव्य असणारी माध्यमे क्रमवारीच्या गणितात मागे पडू नये म्हणून नसलेल्या बातम्या निर्माण करतात, राजकारण्यांच्या इच्छेनुसार कार्य करतात ही भीषण वास्तविकता चित्रपटातून समोर येते. हे केवळ चित्रपटातच आहे असं नाही, तर चित्रपट हा समाजाचा आरसा असतो. 26/11 चा हल्ला, याकुब मेमन फाशी, इंद्राणी मुखर्जी केस ते तैमुरचं बालपण इथपर्यंतचं सत्य तर आपण डोळ्यांनी पाहतो आहोत. माध्यमांनी स्वतःचं कर्तव्य बजावलं नाही हे तर ढळढळीत सत्य आहे.

संवेदनशीलता हरवलेल्या, पूर्णतः व्यवहारी बनलेल्या निष्ठुर माध्यमांचा कुरूप चेहरा चित्रपटातून विडंबनात्मक पद्धतीने समोर आणला आहे. बातमी येताच झुंडीने गावात शिरणार्‍या माध्यमांच्या व्हॅन आणि बातमी संपताच कचरा अस्ताव्यस्त टाकून गाव सोडून जाणार्‍या व्हॅन येथेच चित्रपटाचा खरा अर्थ दडलेला आहे.

राजकारण्यांना तर माणसांच्या रूपात मते दिसत असतात. मरनारा सामान्य शेतकरीही ते जातीच्या चष्म्यातून बघतात आणि प्रत्येक घटना त्यांच्या दृष्टीने मतांची बेगमी करणारा तमाशा वाटत असतो. शह-काटशहाच्या राजकरणात लोकशाही व्यवस्थेचे धिंडवडे काढले जात असतात. सत्ता-संपत्तीचा वापर करून माध्यमांना शय्यासोबती करणार्‍या ललनेप्रमाणे वापरलं जातं. मग कसलाच हिशोब राहत नाही. निर्ढावलेले राजकरणी आणि लज्जा सोडलेली माध्यमे अन दलाल बनलेलं प्रशासन देशाच्या अब्रूची लफ्तरे वेशीवर टांगतात.

People play politics. Either you are a victim or you just can clap. You don’t own the right to not to play the game.  

चित्रपट एवढंच भाष्य करत नाही. त्याचा आवाका अजूनच मोठा आहे. त्यातून सांगितलेल्या बाबी अजूनच महत्वाच्या आहेत. चित्रपटात माध्यमांसोबतच राजकरणी, प्रशासन, पोलीस प्रशासन, ग्रामीण जनजीवन, आणि शेतकरीही यांच्यावरही हा चित्रपट भाष्य करतो. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या हा मूळ विषय असला तरी त्याला अनेक पदर आहेत.

एका बाजूला नथ्था आणि त्याचा भाऊ राष्ट्रीय पातळीवर चमकत असतात आणि दुसरीकडे एक सामान्य शेतकरी असतो, होरीमिथा नावाचा! त्याचीही शेती जप्त झालेली असते तोही तितकाच गांजलेला असतो. पण परिस्थितीला शरण न जाता तो कष्टाने जगत असतो. आत्महत्या हा पर्याय तो निवडत नाही. जोपर्यंत शक्ति आहे, संघर्षाने तो जगतो आणि एके दिवशी त्याच स्वाभिमानाने मरूनही जातो. हा मार्ग नथ्था आणि त्याचा भाऊ निवडत नाहीत. ते पळवाट निवडतात. त्यांची अवहेलना होते. आत्महत्या हा पर्याय नाही हे अतिशय ठळकपणे, ठाशीवपणे इथे मांडण्यात आलं आहे. होरीमिथाच्या संघर्षाची कथा जगाला कळायला हवी असते पण पळवाट शोधणार्‍याची कथा माध्यमं हाताळतात, ज्यातून काहीच निष्पन्न होत नाही. प्रेरणा ही संघर्षातून येत असते, आत्मसन्मानाच्या लढाईतून येत असते. माध्यमांनी जर होरीमिथा ला हीरो बनवलं असतं तर ना राजकारण झालं असतं ना कोणाच्या मृत्युची अवहेलना. उलट समस्येच्या मुळाशी जाता आलं असतं. पण ते होत नाही ही आपल्या समाजाची शोकांतिका आहे.

चित्रपटातून दिला गेलेला हा संदेश जागतिक आशयाचा आहे. कष्टाला पर्याय नाही. सुख साध्य करण्याची कसलीही पळवाट नाही. आळस, लाचारी पराभूत मानसिकता ही लयालाच घेऊन जाते. मात्र, जगण्यासाठी संघर्ष, कठोर मेहनत लागते. एका बाजूला मृत्युची वाट पत्करून कुटुंबाला जगवू पाहणारा नथ्था आहे तर दुसरीकडे सर्वस्व पराभूत होऊनही दिवसभर राबून, माती खणून दोन वेळची भाकरी पोटात ढकलून मृत्युला सामोरं जाणारा होरीमिथा आहे. निवड आपल्या समाजाला करायची आहे. माध्यमांनी ठरवलं पाहिजे, कोणाचं नायकीकरण करायचं. राजकारण्यांनी ठरवलं पाहिजे कोणाच्या पाठीशी उभं राहायचं. प्रशासनाने ठरवलं पाहिजे कोणाला मदत करायची आणि सामान्य माणसाने ठरवायचं की आपल्याला काय बनायचं आहे.

लहान मुलं अतिशय एकाग्र होऊन साबणाच्या बुडबुड्यांशी खेळत असतात. त्यात त्यांना कोण आनंद होत असतो. पण हा निरर्थक, आभासी खेळ खेळण्यात गुंतलेलं मन जेंव्हा भानावर येतं तेंव्हा बराच वेळ निघून गेलेला असतो. एक दिवस या सगळ्यातून बाहेर आलं पाहिजे ही जाणीव महत्वाची. ती आपल्या समाजाला, व्यवस्थेला कधी होईल देव जाणे.

समाज तुमच्या-माझ्यासारख्या गुण-अवगुणांनी भारलेल्या माणसांनीच बनतो. कोणच ईश्वर नसतं. पण सुंदर समाज बनवायचा असेल तर ती प्रत्येकाची जबाबदारी असते. ती प्रत्येकाने स्वीकारली पाहिजे. ही व्यवस्था रूजली पाहिजे, समाज फुलला पाहिजे. तेंव्हा “पीपली लाईव्ह” करायला जग उभं राहील.

  • – अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

चित्रपटातील मित्र!

एवरेस्ट शिखरावर!

एवरेस्ट शिखरावर!

प्रेरणादायी चित्रपट  ||  पूर्णा मनावथ  ||  एक संस्मरणीय अनुभव  ||  दिशा देणारा

Image result for poorna movie

प्रेरणा म्हणजे काय? मानसाच्या आयुष्यात प्रेरणा असणं इतकं महत्वाचं का असतं? आणि प्रेरणादायी प्रवास म्हणजे नेमका काय असतो?

आज सगळीकडे राखीपोर्णिमेचा सण साजरा केला जात आहे. बहीण भावाच्या नात्याचा हा उत्सव. योगायोगाने, नेमकं आजच “पूर्णा” हा चित्रपट बघण्यात आला. राखी पोर्णिमा हे केवळ भावा-बहिणीच नातं साजरा करायचा दिवस नसून तो भावंडांचा सण असतो. कोणाच्याही आयुष्यात पहिला मित्र-सोबती म्हणजे त्याचा भाऊ किंवा बहीण असतो. लहानपणी दोन बहिणी जितक्या जवळ असतात तितकं जवळचं कोणीच असत नाही. अगदी याच प्रकारचं बहिणी-बहिणीतील अतूट नातं पूर्णा या चित्रपटात पाहायला मिळतं.

राहुल बोस दिग्दर्शित हा चित्रपट पूर्णा मलावथ हिच्या संघर्षमय अन प्रेरणादायी प्रवासाचं सुरेख वर्णन करतो. पण ही पूर्णा कोण? खरं तर चित्रपट बघेपर्यंत हे मलाही माहीत नव्हतं. पण चित्रपट संपताच ह्या मुलीबद्दल मनात प्रचंड आदर आणि अभिमान वाटू लागला. वयाच्या अवघ्या तेराव्या वर्षी माऊंट एवरेस्टचं शिखर सर करणारी मुलगी!

बर्‍याचदा संघर्ष काय आहे हे संघर्ष करणार्‍यालाही माहीत नसतं. संघर्षाचा प्रवास तर सुरू झालेला असतो, त्याचा शेवट कुठे आणि कसा होईल याचं भान प्रवासाच्या सुरूवातीला नसतं. पण आपण नियतीच्या भव्यदिव्य योजनेचे साधक आहोत याचं भान आलं की प्रवासाचं गांभीर्य येतं. हा प्रवास सुरू जरी आप्तांच्या साथीने झाला असला तरी शेवटाकडे जाताना प्रवास एकट्यानेच पूर्ण करावा लागतो. आणि त्या एकांतक्षणी, त्या घटकेत धावून येतात मनाच्या गाभार्यात खोल कुठेतरी घर करून असलेल्या अमूल्य आठवणींचा ठेवा. तोच आपल्याला प्रेरणा देऊन जातो अन विश्वाची सर्व शक्ति आपल्या अंगी संचारते. मग येणारा प्रत्येक अडथळा हा त्या शक्तिपूढे गुडघे टेकतो अन अश्वमेध यज्ञ संपन्न व्हावा तसा विजय होतो.

पूर्णाच्या आयुष्यात तिच्या थोरल्या बहिणीला खूप महत्वाचं स्थान असतं. संपूर्ण चित्रपटातून जर कुठली भावना जर ठळकपणे अधोरेखित होत असेल तर ती ह्या नात्याची आहे. आयुष्यात कोणीतरी लागतो जो तुम्हाला परभवाच्या क्षणी उभं राहण्यास प्रेरित करतो. पूर्णाच्या आयुष्यात तिची मोठी बहीण हेच सर्वस्व असते. केवळ चांगलं खायला मिळेल म्हणून तेलंगणा मधील आदिवासी पाड्यातील ही मुलगी सरकारी वसतिगृहात दाखल होते. आणि तेथून एवरेस्ट सर करण्याचा जो प्रवास आहे तो अक्षरशः थक्क, स्तिमीत अन स्तब्ध करून टाकणारा आहे. राहुल बोस या सर्जनशील माणसाने ह्या चित्रपटवर घेतलेली मेहनत प्रत्येक फ्रेम अन प्रत्येक संवादातून जाणवते.

चित्रपटात “तुला एवरेस्ट का सर करायचं आहे?” याचं उत्तर नसलेली पूर्णा ते “मेरको ये करने दो” असा हट्ट करणारी पूर्णा हे क्षण खूपच हळवे अन तितकेच प्रेरणादायी ठरतात. ते क्षण केवळ पडद्यावरच न राहता आपण प्रेक्षकही ते अनुभवू शकतो इतक्या प्रभावी पद्धतीने ते चित्रित केलेले आहेत. चित्रपटात एक क्षण आहे जेंव्हा पूर्णा एवरेस्ट सर करते आणि काही फ्रेम्स अतिशय silently डोळ्यासमोरून जात असतात. त्यात प्रवीण कुमार हातात फोन घेतात, गावाकडे त्या क्षणाची आतुरतेणे वाट बघणारी मंडळी जल्लोष करतात आणि पूर्णा त्या सर्वोच्च शिखरावर भारताचा तिरंगा घेऊन उभी असते… ते क्षण, चित्रपटातील त्या सायलंट फ्रेम्स प्रेक्षकांना एवरेस्ट वर असलेल्या शांतातेचा अनुभव करून देतात. संपूर्ण चित्रपटातील त्या मुलीचा संघर्ष बघितल्यावर त्या शांत क्षणाला पहिली भावना ही “क्या बात है, तू करून दाखवलंस!” अशीच उमटते. अश्रुंचा एक एक थेंब हा यशाच्या यज्ञात संघर्षाची, वेदनेची आहुती दिल्याची साक्ष देत असतो. तेंव्हा जाणवतं की हा चित्रपट फक्त चित्रपट नाही तर त्याहीपेक्षा जास्त काहीतरी देऊन जातोय. पूर्णा मलावथ ने तिच्या आयुष्यात जितका संघर्ष केला आहे तो ह्या चित्रपटाद्वारे आपल्या काळजाला भिडतो अन रसिकप्रेक्षक त्याच्याशी संलग्न होतो. चित्रपटाची भाषा वेगळी आहे, शैली वेगळी आहे. कोणाचंही नायकीकरण किंवा नेगेटिव shades दाखवण्यापेक्षा परिस्थितीचे गडद रंग जास्त ठसठसशीतपणे नमूद केले आहेत. प्रत्येकात चांगले वाईट गुण असतात. सिस्टममध्येही चांगल्या-वाईट प्रवृत्ती असतात. पण जेंव्हा प्रेरणादायी प्रवासाचा पोवाडा गायचा असतो तेंव्हा चांगल्या गुणांची मांडणी करून चित्र खुलवता येतं. सरकारी अधिकारी, राजकरणी ते मित्र असे अनेकजण पूर्णाच्या आयुष्यात असतात ज्यांनी केलेली मदत अन दिलेला आधार हा मोलाचा ठरतो. तोच इतरांनीही अवलंबावा हा संदेश महत्वाचा वाटतो. आयुष्यात गुरु, Guide अर्थात चांगला मार्गदर्शक भेटणं किती महत्वचं आहे हेही चित्रपटातून तितक्याच सुंदरपणे मांडलं आहे.

चित्रपटाची गती सुरूवातीला थोडीशी संथ वाटते. एखाद्या सामान्य चित्रपटाप्रमाणे हा चित्रपटही थोडासा अडखळत पुढे जात असतो. पण मध्यंतरानंतर चित्रपट जो पकड घेतो तो सर्वोच्च शिखरावर घेऊन जातो. चित्रपटाचा प्रवासही एखादं उत्तुंग शिखर सर केल्याप्रमाणे आहे. चित्रपटाला विनाकारण आर्ट मूवी करण्याचा प्रयत्न केला नाही किंवा विनाकारण कमर्शियल मूवीचा साज चढवण्याचा प्रयत्न झाला नाही ही या चित्रपटाची विशेषता म्हंटली पाहिजे. चित्रपटाचं narration हे सर्वात प्रभावी आहे. राहुल बोसने निभावलेली भूमिकाही सुरेख जमली आहे. संगीत अजून प्रभावी करता आलं असतं पण जे गीत-संगीत आहेत ते चित्रपटाला अन विषयाला साजेसे आहेत.

वो तूफ़ान क्या, चट्टानें जिसका मोड़ दे
वो उड़ान क्या, जो ऊँचाई पे दम तोड़ दे…

चित्रपटात हे गाणं दोनदा येतं जे स्फूर्ति देणारं आहे एवढच सांगेन. कारण तो अनुभव रोमांचकारी आहे.

चित्रपटात एक संवाद आहे जो एका विशिष्ट परिस्थितीत येतो.

“तुम्हारा दिल टुट गया है| इसका मतलब ये नही की तूम कमजोर हो|”

हा संवाद खूप महत्वाचा आहे. कुठलीही लढाई जिंकणे किंवा कुठलही यश प्राप्त करने यासाठी मनाने तयार असणं गरजेचं असतं. आत्मविश्वास असला की माणूस काहीही करू शकतो. पूर्णाचे शिखराच्या दिशेने पडणारे अखेरची काही पाहुले तिच्या आयुष्यातील प्रत्येक आठवणीला जागं करत असतात. अगणित दुखाचे डोंगर करून हे यशाचं शिखर पार होत असताना तिच्या मनाची होणारी घालमेल प्रेक्षक स्पष्टपणे मेहसुस करू शकतो. एक पर्व संपलेलं असतं. उदय होत असतो. वेगाने मागे जाणारे क्षण अन हळुवारपणे स्पर्श करणारा सुखाचा क्षण! सगळं असंस्मरणीय!

संपूर्ण चित्रपट येथे बघा!

 

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

चित्रपटातील मित्र!

Raincoat Movie

Raincoat Movie

चित्रपट समजून घेताना  ||  आवड चित्रपटांची  ||  चित्रमित्र

पाऊस म्हंटलं की गळ्यात DSLR अडकवून भटकंती करणे! मित्रांसोबत डोंगर दर्‍यांतून, रांनावणातून, गड्कोटांवर फिरणे. गरम भजे, वाफाळलेला चहा घेणे. अगदी स्वर्गसुख! पण हे स्वर्गसुख काही रोजच अनुभवता येत नाही. बर्‍याचदा वेळ मिळत नाही किंवा मेळ लागत नाही. त्यामुळे पावसात भिजायचं राहूनच जातं. पण भिजण्यासाठी पावसात जायलाच हवं असं थोडीच असतं. म्हणजे, शॉवरखाली उभा राहायचा वगैरे सल्ला नाही. पण काही अनुभव असे घेता येतात जे आपल्या मनाला भिजवून, थिजवून जातात. अगदी ओलेचिंब वगैरे करतात. ते कसं?

चित्रपट आणि संगीत!!!
मानवी उत्क्रांतीतील सर्वोत्तम अविष्कार, सर्वोत्तम शोध जर कुठला असेल तर तो म्हणजे संगीत! जिथे शब्द आणि स्वर मनाच्या अगदी अनवट वाटांवर जाऊन अगदी एकांतातील भावनांना हात घालतं आणि निचरा व्हावा तसं मनही हलकं होत जातं.
#पाऊसवाटा च्या या रम्य मोसमात जाणून घेऊयात अशीच काही गाणी आणि चित्रपटांबद्दल…!
अनेक चित्रपट अन गाण्यांमध्ये पाऊस हा आभाळतून कोसळणारे पाण्याचे थेंब न राहता एक स्वतंत्र पात्राची भूमिका वठवत असतो. त्याच्या असण्याला अर्थ असतात. त्याच्या बरसण्याला, त्याच्या गतीला, त्याच्या आवाजालाही एक जिवंतपणा असतो. तो जिवंतपणा काळजाला भिडल्याशिवाय राहत नाही…!
#पाऊसवाटा बद्दल विचार करत असताना सर्वात पहिल्यांदा एक चित्रपट आठवला तो म्हणजे #Raincoat  ऋतुपर्णा घोष दिग्दर्शित, अजय देवगण आणि ऐश्वर्या राय अभिनित चित्रपट.
Image result for raincoat movie
खरं तर हा अतिशय वेगळ्या वाटेवरील चित्रपट म्हंटला पाहिजे. नेहमीच्या पठडीतील चित्रपटांपेक्षा काहीतरी वेगळा. इथे पात्रांची कथा आहे आणि ती कथाही एक महत्वाचं पात्र आहे. कथा तशी साधीच, नेहमीची, पहिल्या प्रेमाची किंवा हरवलेल्या प्रेमाची वगैरे! पण ही कथा ऋतुपर्ण घोष नावाचा एक संवेदनशील दिग्दर्शक अत्यंत हळवेपणाने मांडतो.
कथेची साधीसरळ वाटणारी मांडणी हळूहळू दर्शकाला एका भूलभुलययात नेते. तेथून कथेला अनेक अर्थ निघू शकतात. पण चतुर दिग्दर्शक सर्वांना गुंग करून त्याला हव्या असलेल्या मार्गानेच कथेचा शेवट करतो. चित्रपट, त्याची मांडणी, संवाद आणि महत्वाचं म्हणजे अभिनय हा अप्रतिम आहे.
संपूर्ण चित्रपटात पावसाची एक अत्यंत महत्वाची भूमिका आहे. नायक कलकत्त्यात असतो. तेथे जोराचा पाऊस सुरू असतो. त्या पावसापासून बचाव म्हणून नायक Raincoat सोबत घेतो. त्या raincoat चंही कथेमध्ये तितकाच महत्वाचा रोल आहे. नायकाचं पावसात भिजलेलं असणं आणि नायक-नायिका बंद घरात असताना बाहेर पडणारा मुसळधार पाऊस हे चित्रपटात महत्वाची भूमिका बजावतं. पावसाच्या असण्या-नसण्यानेच कथा पुढे सरकत जाते. त्या मुसळधार पावसाचा आवाज अन ते ढगाळ वातावरण हे चित्रपटाला ऑडिओ-विडियो पातळीवर वेगळाच साज चढवतात.
चित्रपट बघत असताना सतत पावसाचा उल्लेख, ते वातावरण आपल्याला पावसाच्या मूडमध्ये घेऊन जातं. पण कथा शेवटाकडे जात असताना मनही भिजलेलं असतं. आपल्याला पात्रांची एकंदरीत परिस्थिति अन कथेचा शेवट लक्षात येऊनही एक वेगळीच हुरहूर लागते. त्या दोघांचे एकांतातील संवाद खोलवर गारठवणारे आहेत.  भजे-चहाचा आस्वाद लुटावा तसे एक-दोन क्षणही आहेतच. पण चित्रपट बघितल्यावर एकंदरीतच मन पावसात भिजून आल्यासारखं असेल यात वाद नाही.
अभिषेक बुचके   ||  @Late_Night1991
http://latenightedition.in/wp/?p=3175

चित्रपटातील मित्र!

चित्रपटातील मित्र!

दिये जलते हैं, फुल खिलते हैं बड़ी मुश्किल से मगर, दुनिया में दोस्त मिलते हैं… 

आज #मैत्रीदिन अर्थात #FriendshipDay2018 मैत्रीचं नातं चित्रपटांतून अनेकदा उलगडलं आहे। चित्रपटांतून कौटुंबिक नात्यांपेक्षा मैत्रीचं नातं अधिक ठळकपणे व्यक्त केलं गेलं यातच या नात्याचं वैविध्य लक्षात येईल। अशाच भावलेल्या व्यक्तिरेखा अन त्यांच्यातील मैत्री! #फिल्मीचक्कर

#HarryPotter ची मूळ कथाच मैत्री अन प्रेमाच्या नात्यावर आधारित आहे। त्यातील हॅरी अन रॉन यांची मैत्री वेगळ्या दर्जाची आहे। एका बाजूला मसिहा असलेला, प्रसिद्धीच वलय असलेला, टॅलेंटेड हॅरी अन दुसरीकडे त्याचा मंद, बावळट, गरीब मित्र रॉन! ईर्षा हे मैत्रीचा पहिला शत्रू!इतकं असूनही दोघांची मैत्री टिकते। जीवाला जीव देणारे मित्र म्हणतात तसे हे मित्र होतात। एकमेकांच्या प्रत्येक सवयी असणारे हे मित्र एकमेकांची पालकांप्रमाणे काळजी घेत असतात| ह्या दोघांच्या मैत्रीत येते Hermione जिच्यावरून मनमुटाव होतात। शेवटच्या संघर्षापर्यंत ही मैत्री अतूट राहते। रिअल लाईफमध्येही या तिघांची मैत्री तितकीच निर्मळ असल्याचं दिसतं। #फिल्मीचक्कर

Image result for harry potter and ron

#मराठी चित्रपट इतिहासात मैलाचा दगड म्हणजे अशीही बनवाबनवी! रूम पार्टनरला कटवायला बघणारे मंडळी जगात वावरत असताना मित्रांसाठी “रिस्क” घेणारा धनंजय माने अन त्याचे मित्र या चित्रपटातून समोर येतात। मित्रासाठी काहीही म्हणतात ते हेच| चित्रपटात कितीही धमाल दाखवली असली तरी असे मित्र मिळायला भाग्य लागतं। #फिल्मीचक्कर

Image result for अशीही बनवाबनवी

खालील फोटो मैत्रीची व्याख्या पूर्ण करायला पुरेसा आहे। जेंव्हा जेंव्हा मैत्रीची उदाहरणे दिली जातील तेंव्हा तेंव्हा जय-वीरू जोडीचं नाव घेतलं जाईल। आयुष्यात स्वतःचं कोणीही नसताना एक मित्रच कुटुंब असतो। खोड्या काढणारा, हट्ट करणारा अन मित्रासाठी जीव देणाराही! ये दोस्ती… #फिल्मीचक्कर

Image result for शोले

चित्रपटांतूनच का, तर #कार्टून्स मधूनही मैत्रीचं नातं उलगडण्यात आलं आहे। मिकी-प्लूटो-गुफी-डोनाल्ड वगैरे वगैरे। पण ह्या सगळ्यांमध्ये सर्वात अवखळ म्हणजे टॉम अँड जेरी! अशीही मैत्री असू शकते? हा प्रश्न लहानपणी पडायचा। पण अशीच मैत्री दिलखुलास असू शकते हे आज कळतंय! #फिल्मीचक्कर

Image result for tom and jerry

मित्र कोण असतो? सोबती? ओळखीचा? हमदर्द? ह्या सगळ्या भिंती मोडून मैत्रीचं नातं दिसतं बॅटमॅन आणि गॉर्डन मध्ये! या मैत्रीचे संदर्भ वेगळे, हेतू वेगळे पण निकोप मैत्री हीच। “तू कोण आहेस?” या खुलाशाची गरज न पडणे। तुझं असणं दिलासा देणारं ही जाणीव! दुसऱ्या भागात शेवटचा सिन म्हणजे तर त्या मैत्रीचा सर्वोच्चबिंदू! बॅटमॅन नसण्याची खंत सर्वाधिक गॉर्डनला असते। लहानपणी खांद्यावर ठेवलेला कोट ते हिरो कॅन बी एनीवन… असा तो मैत्रीचा प्रवास थक्क करून टाकणारा आहे। #फिल्मीचक्कर

Image result for i never cared who you were

नादाला लावणारे मित्र तर चिकार असतात, पण वाईट मार्गावरून परावृत्त करणारे मित्र खऱ्या मैत्रीची साक्ष देतात. #जंजीर मधील विजय-शेरखान हा तोच मैत्रीचा धागा. शेरखान विजयच्या सांगण्यावरून काळे धंदे सोडतो अन विजय एक चांगला माणूस घडवतो। त्यातील “यारी है इमान…” #फिल्मीचक्कर

Image result for जंजीर

जी मैत्री सभ्यपणाच्या पुढे गेलेली असते, जिथे एकमेकांना मान देणं गौण समजलं जातं ती मैत्री खूपच हळवी असते अन शेवटच्या श्वासापर्यंत टिकते। गणप्या भाडखाऊ अन राम्या डुकराची अवखळ अन हृदयस्पर्शी मैत्रीचा बंध #नटसम्राट मध्ये उत्तमरीत्या व्यक्त केला आहे।  सुखदुःखात साथ देणारे मैत्रीचे हात। मनातील सल न सांगता समजेल असा मित्र आणि मागितलं तर विषही देणारा मित्र! बास, और क्या होती है ये #दोस्ती ईर्षा असूनही, ती उघडपणे व्यक्त करूनही टिकते ती मैत्री! कारण we are friends #always #फिल्मीचक्कर

Image result for natsamrat

दिल चाहता है! या चित्रपटाची कथा तीन मित्रांच्या मैत्रीभोवती रचलेली। थट्टा जास्त झाली की, त्यातून मन दुखावलं गेलं की मैत्रीत दुरावा निर्माण होतो पण कालांतराने ते विसरून पुन्हा एकत्र आलेल्या मित्रांची ही कथा। #फिल्मीचक्कर

Image result for दिल चाहता है

 

बाबू मोशाय… #आनंद चित्रपटाच्या मूळ कथेपेक्षा आनंद आणि बाबू मोशाय हे मैत्रीचं नातं जास्त गाजलं। हा दोघांचा एकमेकांसोबत पहिला चित्रपट. पण यातील संवाद अन scene मनाला भिडणारे आहेत. मैत्रीचं हळवं नातं चित्रपटातून समोर येतं sometimes… #फिल्मीचक्कर

Image result for आनंद मूवी

मित्र हा मित्र असतो, मग तो कसाही असोत! त्याला त्याच्या गुण-अवगुणांसोबत स्वीकारावं लागतं। crazy friends म्हणजे काय हे बघायला मिळेल #hangover series मधून। तुफान हसू येत असताना अचानक डोळेही ओले होतात! पण मित्रांसाठी काहीही करावं लागतं… #फिल्मीचक्कर

Image result for hangover movie

असे कितीतरी चित्रपट आहेत ज्यामध्ये मैत्रीचे वेगवेगळे पैलू दाखवून दिले आहेत। सैराट मधील लंगड्या, सल्या असोत किंवा अभिमान चित्रपटातील लक्षात राहणारा अश्राणी असो, असे मित्र पूर्वजन्मीचं पुण्य असेल तरच मिळतात.

अशीच मैत्री थ्री इडियटस, मुन्नाभाई मध्येही बघायला मिळते. थ्री इडियटस मध्ये बेपत्ता झालेल्या मित्राला शोधायचं काम करतात. सर्किट आणि मुन्ना मधील मैत्री खूप भावते. आई-बापासारखे एकमेकांना सांभाळणारे मित्र असले की जिंदगी मज्जानी लाईफ!

बरेचसे चित्रपट आहेत ज्यामध्ये मित्राची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते। ही यादी इथेच थांबवूयात… पण कर्ण-दुर्योधन यांच्याबद्दल बोलल्याशिवाय हा थ्रेड पूर्ण होणार नाही…

कर्ण-दुर्योधन यांच्या मैत्रीत खरेपणा होता की निव्वळ स्वार्थ होता याबद्दल मतमतांतरे आहेत। पण दुर्योधनाच्या मनातील सल समजून घेणारा, त्याला आधार देणारा कर्णच होता।जगाने अपमानित केलेल्या कर्णाला दुर्योधनाने न्याय दिला।ही मैत्री नक्कीच वेगळी होती।त्यात स्वार्थ असेलही पण आडपडदा नव्हता।

Image result for कर्ण आणि दुर्योधन

मैत्रीचं नातं बनवता येतं, टिकवता येतं, नाकारताही येतं। आपल्याकडे चॉईस असतो। चितेची लाकडे रचल्यावर तर रक्ताची दूरदूरची नातीही येतात पण घरापासून स्मशानात घेऊन जाणाऱ्या गर्दीत आसवे गाळणारी, हमसून रडणारे चार मित्र तर असावेत। नाहीतर वर गेल्यावर ईश्वराला उत्तर देताना मागे वळून पहावं लागेल।

भावंडांची मित्र होतात, मित्रांची भावंडे…

#मैत्रीदिन #HappyFriendshipDay2018 #FriendshipDay

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991  ||  @Abhireal1991

मैत्रीबद्दल एक काल्पनिक कथा… 

तोच असे सोबती…

संजू और दिमाग का दही…!

संजू और दिमाग का दही…!

जनहित में जारी

संजू चित्रपट  ||  संजय दत्त बायोपिक   ||  राजकुमार हिराणी  ||  साधू का शैतान  ||  गुन्हेगारांचं नायकीकरण 

Image result for sanju

संजू चित्रपट प्रदर्शित झाला आहे. खरं तर हा चित्रपट बघावा का नाही हा पेच आहे. कारण बॉलीवूडने नकारात्मक व्यक्तिमत्वांचं नेहमीच उदात्तीकरण केलं आहे. गुन्हेगारांचं नायकीकरण! दाऊद, मन्या सुर्वे वगैरे यांना वलय प्राप्त करून देण्यात, त्यांची गुन्हेगार ही प्रतिमा मोडून त्यांना त्यापेक्षा मोठं काहीतरी करण्यात ह्याच बॉलीवूडचा मोठा सहभाग आहे. लेखक-दिग्दर्शकांना अशाच प्रतिमा खुणावत असतात म्हणे. म्हणजे आपल्या समाजात चित्रपट बनवावेत असे चांगले व्यक्तिमत्व, तशी चांगली माणसे नाहीतच का काय असा प्रश्न पडतो. एकीकडे प्रकाश आमटे किंवा सिंधुताई सपकाळ यांच्या संघर्षमय, त्यागपूर्ण जीवनाला रुपेरी पडद्यावर आणणारी मंडळी असताना संजय दत्त वगैरे सारख्या लोकांवर चित्रपट बनवणं कितपत योग्य आहे हा प्रश्न पडतोच. समाजासाठी काम करणारे, समाजात चांगलं काहीतरी घडावं यासाठी आयुष्य वेचणारे आपल्या समोर आदर्श म्हणून यावेत की ज्यांचं आयुष्य वादग्रस्त राहिलं आहे त्यांच्या आयुष्यात आपल्याला रस वाटावा इतका चांगला चित्रपट बनवून तो आपल्यासमोर आणावा?


संजय दत्तने समाजासाठी काय दिलं आहे? तसा तो चांगला नट आहे यात वाद नाही. तो माणूस म्हणूनही चांगला असेल. त्याला माणूस म्हणून जगण्याचा अधिकार नाही असं काही मी म्हणत नाही. त्याला बहिष्कृत किंवा अस्पृश्य करावं असही मत नाही. उलट त्याला मित्र बनवण्यातही मला काही अडचण वाटत नाही. कदाचित परिस्थितीने त्याला वाईट बनवलं असेल अन चुकीच्या मार्गाचा अवलंब केल्याने त्याच्या आयुष्याची वाताहत झाली असेल. मग त्याला झालेली शिक्षा अन त्याच्या आयुष्यात घडलेल्या चुकीच्या घटणांमुळे तो सुधारलाही असेल. कुठलीच शक्यता नाकारता येत नाही. त्याच्या आयुष्यातील चढ-उतारातून अनेक गोष्टी शिकता येऊ शकतात. पण बॉलीवूडला नेहमी असे वादग्रस्त चेहरेच नायक म्हणून का उभे करावे लगातात? असे व्यक्तिमत्व समोर आणून विचारशून्य समाजाला कोणती दिशा देण्याचा प्रयत्न आपण करत आहोत? आपल्या देशातील प्रेक्षक इतका निर्बुद्ध आहे की तो चित्रपट बघितल्यावर स्वतःच्या चुकीच्या गोष्टीचं समर्थनही करू लागेल अन कसलाही विचार न करता चुकीच्या सवयींचा अवलंबही करेल. म्हणजे मुन्नाभाईने केलेल्या चुका, त्याचा शेवट हे न बघता त्याची स्टाइल, बोलण्या-चालण्याची ढब, कॉपी करून पास होणे वगैरे बाबी तरुण बेलाशकपणे उचलत असतो. 

या सगळ्यात एक बरं आहे की कोणताही पक्ष अजूनतरी या चित्रपटच्या वादात पडला नाही. ते शक्यही नाही. कारण सगळ्याच पक्षांनी या व्यक्ति अन विचाराला जादू की झप्पी मारली असल्याने तूर्तास त्यांनी चुप्पी साधली आहे.

हे सगळं सोडून द्या. आता विषय असा आहे की हा चित्रपट बघणार्‍यांना शिव्या द्याव्यात की चित्रपटावर टीकेची झोड उठवणार्‍यांचे समर्थन करावे. कारण दोन्हीकडूनही योग्य मीमांसा मिळू शकते. 


कलेला बंधने नसतात, ती अभिव्यक्ती असते, वाटातून चांगलं शिकता येतं वगैरे म्हणून तो चित्रपट बघताही येईल. असेही राजू
हिराणीचे पांचट जोक्स चित्रपटाला चमकावतील.

त्या चित्रपटावर बहिष्कार टाकणे जरा अतिरेकही वाटू शकतो. कारण एखाद्या व्यक्तीबद्दल अशी अस्पृश्यता ही चुकीची वाटते. का त्याचं आयुष्य आबाद से बरबाद कसं झालं हे जाणून घेण्यासाठी चित्रपट बघावा.
टाळायचाच असेल तर पॉपकॉर्नच्या किमती इतकं कारणही पुरेसं आहे. शिवाय तो गुंड, गुन्हेगार वगैरे आहे तर त्याचा चित्रपट का बघावा?
दोन्हीही बाजू समसमान!


जाऊ देत… मी नेहमीसारखी बोटचेपी भूमिका घेतो… कोणी चित्रपट फुकट दाखवला तर बघता येईल, नाहीतर पैसे घालून बघण्यापेक्षा विरोधकांच्या सीटवर बसून शहीद होता येईल!

कटी पतंग की डोर…

कटी पतंग की डोर…

अखेरचा भाग

कटी पतंग चित्रपट  ||  हृदयस्पर्शी चित्रपट 

Image result for kati patang

आजपर्यंत ही गाणी अनेकदा ऐकली-बघितली असतील. गाणी अप्रतिम आहेत एवढच वाटायचं. पण जेंव्हा चित्रपट बघितला तेंव्हा हे विश्व वेगळं आहे, भव्य आहे, डोळे दिपून टाकणारं आहे  याची जाणीव झाली. गीत-संगीताच्या माध्यमातून चित्रपट कसा प्रभावी ठरतो त्याचं हे उत्तम उदाहरण म्हणता येईल. अलीकडच्या काळात “सैराट” चित्रपटात संगीताचा तितक्या प्रभावी पद्धतीने वापर केलेला दिसून येईल. असे गाणे हे फक्त प्रमोशनपुरता किंवा बजेट आहे म्हणून टाकायची बाब नाही. त्या गाण्यांना अर्थ असला पाहिजे. त्या गाण्यातून, ते ज्याच्यावर चित्रित झालं आहे किमान त्याची मनस्थिती तरी व्यक्त व्हावी इतकी अपेक्षा असते. जसं चित्रकला, साहित्य हे व्यक्त व्हायचं माध्यम आहे तसच संगीत हेही व्यक्त होण्याचं तितकच सक्षम माध्यम आहे. एखादा चित्रपट खूप वाईट वाटतो, पण त्यातील गाणी आवडतात. असं असण्याचे कारण हे त्या गाण्यातून व्यक्त होणारे भाव हे थेट भिडतात.

“कटी पतंग” हा चित्रपट विविध गाण्यांच्या माध्यमातून पुढे सरकत जातो. मागे म्हंटलं त्याप्रमाणे, गीत-संगीत-संवाद हेच ह्या चित्रपटाचा आत्मा आहेत. राजेश खन्ना आणि आशा पारेख यांच्यावर हे गाणे चित्रित झालेले आहेत. दोघेही अभिनयसंपन्न असल्याने त्यांनी गाण्याचे भाव आपल्या अभिनयाद्वारे अतिशय ठसठशीतपणे उमटवले आहेत. सलग 19 चित्रपट हिट देणे साधी गोष्ट नाही. राजेश खन्ना हा अतिशय उत्तम अभिनेता होता. पात्राला तो ज्या पद्धतीने उभा करायचा त्याला तोड नाही. चित्रपटात त्याचं वागणं-बोलणं, त्याचा वावर हा खूपच नैसर्गिक असतो. हॅट्स ऑफ काका!

कटी पतंग काय सांगतो?

बरंच काही! म्हणजे सामाजिक विषय तर आहेच, पण त्यात मानवी नात्यांतील गुंतागुंत. वर नमूद केलं त्याप्रमाणे मानवी स्वभावाचे विविध रंग चित्रपटातून बघायला मिळतात. एका स्त्री ला समाजात जगत असताना आधार हा लागतोच असं वाटतं. अन्यथा तिची अवस्था “कटी पतंग” प्रमाणे होते. त्या पतंगाला ‘हासिल’ करण्यासाठी किंवा स्वतःच्या खेळासाठी त्याची मस्करी करणारेही खूप असतात. पण त्याला दिशा दाखवणारा, विश्वासाने हात देणारा एखादाच असतो.

चित्रपटाची कथा ही मानवी जीवनाइतकीच गुंतागुंतीची आहे. कथेच्या माध्यमातून मानवी स्वभावातील विविध रंग, विविध छटा आपल्यासमोर येत राहतात. समाजात राहणार्‍या विविध प्रवृत्तीच दर्शनही येथे घडतं. खासकरून वेगवेगळ्या पुरुषी स्वभाव समोर येतात. सुरूवातीला केवळ एका scene मध्ये असणारे नायिकेचे मामा जे स्वतःच्या मुलीप्रमाणे भाचीला सांभाळतात आणि तिच्याकडून विश्वासघात होताच प्राण सोडतात. एक असतो कैलाश (प्रेम चोप्रा) जो स्त्रियांचं शोषण करणारा, स्त्रियांना उपभोगाची वस्तु समजणारा, पैशांसाठी हपापलेला पुरुष दिसतो. एका प्रसंगात स्त्रीला एकटं बघून लुटणारे लांडगी प्रवृत्तीचे पुरुष दिसतात… तर दुसरीकडे कमल (राजेश खन्ना) सारखा स्त्रियांचा सन्मान करणरा, रक्षण करणारा पुरुष दिसतो. चित्रपटात पुरुष म्हणून कुठलं पात्र सर्वात प्रबळ असेल तर ते आहे नायिकेच्या सासर्‍याचं. सुनेला मुलीसारखं समजणारा, तिच्याकडून फसवणूक झाली तरी एक स्त्री म्हणून तिची बाजू समजून घेणारा, तिची जबाबदारी घेणारा एक बाप असं ते पात्र काही क्षण नायकापेक्षाही जास्त अवकाश व्यापून घेतं.

कटी पतंग ही एक संवेदनशील कलाकृती आहे! एका नदीप्रमाणे आहे. कुठे डबकं म्हणून अडणारी, कुठे झर्‍याप्रमाणे खळखळत कोसळणारी, कुठे धरण म्हणून अडून राहणारी तर कुठे मृत शरीराचे अस्थी घेऊन वाहणारी. एकदा बघावाच असा चित्रपट!

===समाप्त===

अभिषेक बुचके ||  @Late_Night1991  ||  latenightedition.in

न किसी का साथ है, न किसी का संग, जिंदगी कटी पतंग

न किसी का साथ है, न किसी का संग, जिंदगी कटी पतंग

भाग ६

Musical Journey   ||  संगीतमय प्रवास

Image result for kati patang song

सगळं काही सुरळीत होत आहे असं वाटत असताना, एक वर्तुळ पूर्ण होतय असं वाटत असताना कथेत अजून एक टर्न येतो. कमलच्या प्रेमाला प्रतिसाद देण्याच्या तयारीत असताना, कैलाशच्या रूपाने नवीन संकट उभं राहतं. नव्याने आयुष्य सुरू करायचा विचार मनात येत असतानाच कैलाश पूनमला तिच्या भूतकाळची आठवण करून देत असतो. ती खरी कोण आहे ही सल मनात येताच पूनम पुन्हा त्याच दरीत लोटली जाते. एका बाजूला कमल तिला सगळ्या संकटातून, जुन्या वेदनेतून बाहेर काढायचे सर्व प्रयत्न करत असताना कैलाश मात्र पूनमला पुन्हा-पुन्हा आरसा दाखवून तिच्या वाटेत आडवा येत असतो.

हे जर असच चालू राहिलं तर आयुष्य फरफटत जाईल याची खात्री पूनमला होऊ लागते. तिला पुन्हा पुन्हा कमलने म्हंटलेल्या कटी पतंग ह्या कवितेच्या ओळी आठवत असतात. आपलं आयुष्यही तसच भरकटत-फरफटत जाईल ह्या निराशेच्या गर्तेत ती ओढली जाते. आणि इथेच येतं “कटी पतंग” चं title song! लता मंगेशकर यांच्या आवाजात ह्या गाण्यातील दर्द अजूनच तीव्रतेने भिडतात.

कोई उमंग है, कोई तरंग है
मेरी ज़िंदगी है क्या, इक कटी पतंग है

आकाश से गिरी मैं, इक बार कट के ऐसे
दुनिया ने फिर पूछा, लूटा है मुझको कैसे
किसी का साथ है, किसी का संग
मेरी ज़िंदगी है क्या

लग के गले से अपने, बाबुल के मैं रोई
डोली उठी यूँ जैसे, अर्थी उठी हो कोई
यही दुख तो आज भी मेरा अंग संग है
मेरी ज़िंदगी है क्या

सपनों के देवता क्या, तुझको करूँ मैं अर्पण
पतझड़ की मैं हूँ छाया, मैं आँसुओं का दर्पन
यही मेरा रूप है, यही मेरा रँग है
मेरी ज़िंदगी है क्या

 

संकटाच्या ह्या फेर्‍यात ती इतक्या वाईट पद्धतीने अडकलेली असते की तिला आयुष्य नको वाटू लागतं. एकटेपणाला ती कंटाळते. तिच्या मनात काय चालू आहे हे ती कोणाला सांगूही शकत नसल्याने तिची ही घुसमट अजूनच वाढत जाते. तिच्याप्रती कमलच्या असलेल्या भावना ह्या तिला समजत असतात. तो आपल्याला मनापासून प्रेम करतोय, मदत करतोय हेही तिला माहीत असतं. पण त्यालातरी काय म्हणून सत्य सांगावं. तिच्या सासू-सासर्‍यांचा तिच्यावर जो विश्वास असतो त्याला तडा जाईल असं काम कैलाशमुळे तिला करावं लागत असतं याचं तिला दुखं होत असतं. ज्यांनी-ज्यांनी तिच्यावर विश्वास टाकला त्यांचा तिच्याकडून विश्वासघात होणं हेच आपल्या नशिबी आहे की काय? जर आपली खरी ओळख कैलाशने उघड केली तर आयुष्य उध्वस्त होईल, केवळ तिचंच नाही तर तिच्यासोबत अनेकांचं! ह्या दुर्दैवाच्या फेर्‍यातुन कसं सुटायचं हेही तिला समजत नसतं. राहून-राहून तिला सुरूवातीला केलेल्या एका चुकीचा खूप पश्चाताप होत असतो (डोली उठी यूँ जैसे, अर्थी उठी हो कोई यही दुख तो आज भी मेरा अंग संग है).

Image result for kati patang

क्रमश: (शेवटचा भाग याच वेबसाइटवर प्रकाशित)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991   ||  latenightedition.in

…मुझे डोर कोई खींचे, तेरी ओर लिए जाए

…मुझे डोर कोई खींचे, तेरी ओर लिए जाए

भाग 5

Musical Journey  ||  चित्रपटाचा संगीतमय प्रवास 

Image result for ye shaam mastani

आता नायक-नायिकेत कसलाच अडसर नाही. दोघांनी एकमेकांना मनातून स्वीकारलं आहे. फक्त जगाची बंधने झुगारून त्यांना व्यक्त व्हायचं आहे. नायिका अजूनही बुजलेली आहे अन नायक मात्र आता प्रेमात आकंठ बुडालेला आहे. तो प्रत्येक प्रयत्नांने नायिकेला मनवण्याचा प्रयत्न करत आहे. नायिका, म्हणजे पूनम स्वतःच्या विवंचनेत आहे. कैलाश तिला त्रास देत असतो. एका बाजूला सत्य-असत्याचा खेळ, पूर्वायुष्याच्या छाया, कमलवर व्यज्त न करता येणारं प्रेम, घरच्या जबाबदर्‍या ह्या सगळ्यात नायिका अजूनच त्रासलेली दिसते. पिंजर्‍यात अडकलेल्या पक्षाप्रमाणे ती तडफडत आहे. तिला ह्या सगळ्या अडचंनिंतून मार्ग शोधायचा असतो. कमल हा तिला तो मार्ग वाटत असतो!

अशा परिस्थितीत चित्रपटात अजून एक सुरेख, सुमधूर गाणं समोर येतं. गाण्यांच्या धाग्यातुन चित्रपट पुढे न्यायचा दिग्दर्शकाचा प्रयत्न खरच वाखणण्याजोगा आहे. कारण गाणे विनाकारण पेरली आहेत असं कुठेच नाही. ती परिस्थितीनुसार येतात अन कथेला एक टर्न देऊन जातात.

प्रसंग असा आहे की, पूनम कमल व त्याच्या बहिणीसोबत वगैरे पिकनिकला जाते. तिथे एक रोमॅंटिक गाणं समोर येतं. गाण्याच्या पूर्वी कमल व पूनम यांच्यात संवाद होतो. एकमेकांप्रती असलेलं प्रेम तर दोघांना समजलं आहे, पण बंधने झुगारून त्यात उडी घ्यायला नायिका तयार नाही.

कमल – पूनम, ऐसा लग रहा था जैसे तुम्हारा बीता हुवा जीवन इस झरने की तरह उमंग भरा  हो| आज इस झील की तरह जो उपर से शांत है लेकीन इसके गहराईयो में न जाने कितने अरमान मचल रहे हो| पूनम, दुनिया में झील की गहराईया ही सबकुछ नही होती… और भी बहोत कुछ है, जैसे.. ये फूल… जो मुसकूराहट देते है…

पूनम (तातडीने) – और मुरझा भी जाते है|

कमल – जैसे ये शाम जो मस्ती लुटाती है|

पूनम – और रात के अंधेरे में खो जाती है|

कमल – पूनम अगर तूम चाहो तो इस रात के अंधेरे से निकलकर आकाश के अंधेरे को छू सकती हो…?

पूनम – इसके लिए मजबूत हाथो के सहारो की जरूरत होती है|

कमल – पवित्र प्रेमही जीवन का सबसे बडा सहारा होता है पूनम|

ह्या दरम्यान कमल पतंगाचं वर्णन एका कवितेत करतो.

इंद्रधनुश के रंग है

कल्पना की उडान है

हवाओ में झुमती, बादलो को चुमती, बिजली से चपल, ये सुंदर नर्तकी है ये पतंग!!!

 

पहिल्या प्रेमभंगानंतर कविता करणं सोडून दिलेला कमल आता कविता करू लागतो. ना कोई तरंग है, ना कोई उमंग है, मेरी जिंदगी भी क्या कटी पतंग है! असं म्हणणारा कमल पतंगाचं सुरेख वर्णन करतो. ह्या दोन कविता त्याच्या आयुष्यात येणारं स्थित्यंतर दाखवण्यास पुरेशा आहेत. मानसाच्या आयुष्यात निराशा आल्यावर तो प्रत्येक गोष्टीचा नकारात्मक दृष्टीने विचार करू लागतो आणि आयुष्यात प्रेम करणारं, विश्वास वाटणारा आपलं माणूस भेटल की आयुष्य सुंदर वाटू लागतं, जीवनाचं हे सूत्र चित्रपटात कवितेच्या माध्यमातून उत्तमरीत्या मांडलं आहे.

थोड्या वेळापूर्वी पूनमला झरना आणि शाम अशी उपमा कमलने दिलेली आहे. त्याच धाग्याशी जोडणारं एक गाणं. किशोरदाचा आवाज, आनंद बक्षी यांचे बोल अन वन अँड ओन्ली आरडी बर्मन यांचं संगीत!

ये शाम मस्तानी, मदाहोश किये जामुझे डोर कोई खीचे, तेरी ओर लिये जा!

https://www.youtube.com/watch?v=_sZgHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_sZg4EUB3IM”4HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_sZg4EUB3IM”EUBHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_sZg4EUB3IM”3HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_sZg4EUB3IM”IM

 

ये शाम मस्तानी, मदहोश किये जाए
मुझे डोर कोई खींचे, तेरी ओर लिए जाए

दूर रहती है तू, मेरे पास आती नहीं
होठों पे तेरे, कभी प्यास आती नहीं
ऐसा लगे, जैसे के तू, हँस के ज़हर कोई पीये जाए
ये शाम मस्तानी…

बात जब मैं करूँ, मुझे रोक देती है क्यों
तेरी मीठी नज़र, मुझे टोक देती है क्यों
तेरी हया, तेरी शरम, तेरी क़सम, मेरे होंठ सीए जाए
ये शाम मस्तानी…

एक रूठी हुई, तक़दीर जैसे कोई
खामोश ऐसे है तू, तस्वीर जैसे कोई
तेरी नज़र, बन के जुबां, लेकिन तेरे पैगाम दिए जाए
ये शाम मस्तानी…

 

आनंद बक्षी यांची तारीफ करावी तितकी कमी आहे. परिस्थितीनुसार शब्दांची निवड अन मनातील भाव व्यक्त करण्यासाठी ज्या ओळींची निर्मिती करतात त्याला नमन! नायक बेभान होऊन प्रेमाचे रंग उधळतो आहे, पण नायिका मात्र आपल्या भूतकाळात अडकली आहे (ऐसा लगे, जैसे के तू, हँस के ज़हर कोई पीये जाए), जगाच्या बंधनात अडकली आहे. तिलाही नायकाशी प्रेमाच्या गोष्टी करायच्या आहेत हे तिच्या डोळ्यात दिसत आहे (तेरी नज़र, बन के जुबां, लेकिन तेरे पैगाम दिए जाए) पण ती ते व्यक्त करू शकत नाही.

क्रमश: (पुढील भाग याच वेबसाइटवर प्रसिद्ध)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991   ||   latenightedition.in

…तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के!

…तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के!

भाग ४

Musical Journey   ||  चित्रपटाचा संगीतमय प्रवास

Image result for jis gali mein tera ghar

कमल-पूनम यांच्यात एक विश्वासाचं अन आपुलकीचं नातं तयार झालेलं आहे. ते एकमेकांसोबत वेळ घालवत आहेत. एका प्रसंगात ते दोघे एका क्लबमध्ये गेलेले असतात तिथे एक डान्स गर्ल असते. ही डान्सगर्ल म्हणजे कैलाशची शबनम. हे गाणं तितकं सुरेख किंवा मोहक वगैरे नाही. सगळा धांगडधिंगा आहे. अर्थात तो प्रसंगच तसा आहे. पण चित्रपटात त्या गाण्याच्या असण्याला अन त्या गाण्यादरम्यान घडणार्‍या घडामोडी अन गाण्याचे शब्द याला कथेत खूप महत्व आहे. शबनम पूनम हीच माधुरी आहे हे ओळखते.

हेच ते गाणं…

https://www.youtube.com/watch?v=OqZVHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”5HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”wKsHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”5HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”ik

शबनमच्या शब्दामुळे पूनमला स्वतःचं पूर्वायुष्य पुन्हा आठवू लागतं. आपण कोण आहोत, आपला गुन्हा काय हे तिला लख्खपणे समोर दिसू लागतं. इथे ज्या घडामोडी होतात ते बघून पूनम उर्फ मधु अस्वस्थ होते अन निघून जाते.

आता कमल माघार घेऊ इच्छित नाही. तो स्पष्टपणे पूनमला आपल्या मनातील तिच्याबद्दलच्या भावना सांगून तिला आपलंसं करू इच्छित असतो. पूनमही अडखळत आपली खरी ओळख कमलला स्पष्ट करू बघते. इथे एक संवाद आहे जो त्यांना अजूनच जवळ आणतो. जी अस्पष्टता असते ती दूर होते.

पूनम – अगर आपको मधु फिरसे मिल जाए तो क्या आप उसे माफ कर सकेंगे?

कमल – पूनम, आज मुझे उससे कोई शिकायत नही| उसके दीए हुवे दर्द पर किसी हमदर्द का साया पड चुका है|

पूनम (संशयाने) – किसका???

कमल (निडरपणे) – तुम्हारा!

हे नातं इतकं हळुवारपणे उलगडत जातं की त्यात निर्मळता अन खरं प्रेम प्रतीत होतं. अशा प्रकारची नाती उलगडताना लेखक-दिग्दर्शकाला खूप काळजी घ्यावी लागते. ह्या नात्याला पवित्र अन निर्मळ ठेवणं अत्यंत महत्वाचं असतं जे भान लेखक-दिग्दर्शक लीलया सांभाळतात.

ह्या प्रसंगानंतर जे गाणं येतं ते सोने पे सुहागा असं म्हणता येईल. चित्रपटात किशोर कुमारच्या आवाजात चार गाणी आहेत आणि मुकेशच्या आवाजात केवळ एक. पण मुकेश ने चारही गाण्यांचा कोटा ह्या एका गाण्याने भरून काढला आहे. चित्रपट, त्याची कथा, पात्रांचा प्रवास, व्यथा यामध्ये जो कोण संवेदनशील माणूस अडकला असेल तो हे गाणं ऐकताना हळवा झाल्याशिवाय राहत नही. गाण्याचे शब्द-संगीत-आवाज थेट आत्म्याला भिडतात.

संथ पाण्यावरील एका नावेत नायक-नायिका बसलेले आहेत. दोघांची भरकटलेल्या ‘कटी पतंग’ ला एकमेकांचा सहारा मिळाला आहे. त्या संथ पाण्यातील संथ नावेप्रमाणे ते गीत-संगीतही तितकच निर्मळ वाटतं. त्यांच्यातील नातं काय आहे हे त्या गाण्यातून मांडलं आहे.

ते गाणं आहे…

https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-91Ho8″91HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-91Ho8″HoHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-91Ho8″8

 

जिस गली में तेरा घर ना हो बालमा
उस गली से हमें तो गुज़ारना नहीं
जो डगर तेरे द्वारे पे जाती ना हो
उस डगर पे हमें पाँव रखना नहीं

ज़िन्दगी में कई रंगरलियाँ सही
हर तरफ मुस्कुराती ये कलियाँ सही
खूबसूरत बहारों की गलियाँ सही
जिस चमन में तेरे पग में कांटे चुभे
उस चमन से हमें फूल चुनना नहीं
जिस गली में…

हाँ ये रस्में ये कसमें सभी तोड़ के
तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के
या चला जाऊंगा मैं ये जग छोड़ के
जिस जगह याद तेरी सताने लगे
उस जगह एक पल भी ठहरना नहीं
जिस गली में…

 

काय बोलावं ह्या गाण्याबद्दल. शब्द न शब्द काळजाचा ठोका चुकवतो. कलात्मकतेचा दर्जा इथे दिसून येतो. सर्वच पातळींवर हे गाणं सरस ठरतं. फक्त ऐकत-बघत राहावं वाटतं… दिवसभर! कारण हे केवळ गाणं राहत नाही तर एक प्रवास ठरतो. त्या पात्रांचा अन त्यात गुंतलेल्या आपल्या जाणिवांचा!

Image result for jis gali mein tera ghar

पहिल्या गाण्यात प्रेम नको म्हणणारा नायक दुसर्‍या गाण्यात प्रेमाचं महत्व सांगू लागतो आणि ह्या गाण्यात तर तो अक्षरशः प्रेमवीर वाटतो. जिथे तू नाहीस तिथे मी नाही, तुझ्याशिवाय आयुष्यात काहीच नाही, तू सोबत हवीसच…

शेवटचं कडवं ऐकताना-बघताना तर मन बेभान होतं. प्रेमाचे, विरहाचे उत्कट भाव ह्या शब्दांतून समोर येतात. सगळी बंधने झुगारून प्रेमाच्या प्रवाहात वाहून जाण्याचं आवाहन तो नायिकेला करत असतो. एका बाजूला प्रेम आहे अन दुसर्‍या बाजूला जगाची बंधने. गाण्यात नायक-नायिका एकमेकांचा हात हातात घेता-घेता मागे सरकतात. तो स्थिरपणे चित्रित केलेला क्षण आणि background ला “हाँ ये रस्में ये कसमें सभी तोड़ के, तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के” हे शब्द…! दोन्हीचा मिलाप इतका सुरेख आहे की दर्शक स्तब्ध होऊन गुंतला जातो.

केवळ Amazing, Incredible!!!

क्रमश: (पुढील भाग याच वेबसाइटवर प्रकाशित)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991  ||  latenightedition.in

error: Content is protected !!