Category: Filmy Chakkar

…तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के!

…तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के!

भाग ४

Musical Journey   ||  चित्रपटाचा संगीतमय प्रवास

Image result for jis gali mein tera ghar

कमल-पूनम यांच्यात एक विश्वासाचं अन आपुलकीचं नातं तयार झालेलं आहे. ते एकमेकांसोबत वेळ घालवत आहेत. एका प्रसंगात ते दोघे एका क्लबमध्ये गेलेले असतात तिथे एक डान्स गर्ल असते. ही डान्सगर्ल म्हणजे कैलाशची शबनम. हे गाणं तितकं सुरेख किंवा मोहक वगैरे नाही. सगळा धांगडधिंगा आहे. अर्थात तो प्रसंगच तसा आहे. पण चित्रपटात त्या गाण्याच्या असण्याला अन त्या गाण्यादरम्यान घडणार्‍या घडामोडी अन गाण्याचे शब्द याला कथेत खूप महत्व आहे. शबनम पूनम हीच माधुरी आहे हे ओळखते.

हेच ते गाणं…

https://www.youtube.com/watch?v=OqZVHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”5HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”wKsHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”5HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=OqZV5wKs5ik”ik

शबनमच्या शब्दामुळे पूनमला स्वतःचं पूर्वायुष्य पुन्हा आठवू लागतं. आपण कोण आहोत, आपला गुन्हा काय हे तिला लख्खपणे समोर दिसू लागतं. इथे ज्या घडामोडी होतात ते बघून पूनम उर्फ मधु अस्वस्थ होते अन निघून जाते.

आता कमल माघार घेऊ इच्छित नाही. तो स्पष्टपणे पूनमला आपल्या मनातील तिच्याबद्दलच्या भावना सांगून तिला आपलंसं करू इच्छित असतो. पूनमही अडखळत आपली खरी ओळख कमलला स्पष्ट करू बघते. इथे एक संवाद आहे जो त्यांना अजूनच जवळ आणतो. जी अस्पष्टता असते ती दूर होते.

पूनम – अगर आपको मधु फिरसे मिल जाए तो क्या आप उसे माफ कर सकेंगे?

कमल – पूनम, आज मुझे उससे कोई शिकायत नही| उसके दीए हुवे दर्द पर किसी हमदर्द का साया पड चुका है|

पूनम (संशयाने) – किसका???

कमल (निडरपणे) – तुम्हारा!

हे नातं इतकं हळुवारपणे उलगडत जातं की त्यात निर्मळता अन खरं प्रेम प्रतीत होतं. अशा प्रकारची नाती उलगडताना लेखक-दिग्दर्शकाला खूप काळजी घ्यावी लागते. ह्या नात्याला पवित्र अन निर्मळ ठेवणं अत्यंत महत्वाचं असतं जे भान लेखक-दिग्दर्शक लीलया सांभाळतात.

ह्या प्रसंगानंतर जे गाणं येतं ते सोने पे सुहागा असं म्हणता येईल. चित्रपटात किशोर कुमारच्या आवाजात चार गाणी आहेत आणि मुकेशच्या आवाजात केवळ एक. पण मुकेश ने चारही गाण्यांचा कोटा ह्या एका गाण्याने भरून काढला आहे. चित्रपट, त्याची कथा, पात्रांचा प्रवास, व्यथा यामध्ये जो कोण संवेदनशील माणूस अडकला असेल तो हे गाणं ऐकताना हळवा झाल्याशिवाय राहत नही. गाण्याचे शब्द-संगीत-आवाज थेट आत्म्याला भिडतात.

संथ पाण्यावरील एका नावेत नायक-नायिका बसलेले आहेत. दोघांची भरकटलेल्या ‘कटी पतंग’ ला एकमेकांचा सहारा मिळाला आहे. त्या संथ पाण्यातील संथ नावेप्रमाणे ते गीत-संगीतही तितकच निर्मळ वाटतं. त्यांच्यातील नातं काय आहे हे त्या गाण्यातून मांडलं आहे.

ते गाणं आहे…

https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-91Ho8″91HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-91Ho8″HoHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=jSlgV-91Ho8″8

 

जिस गली में तेरा घर ना हो बालमा
उस गली से हमें तो गुज़ारना नहीं
जो डगर तेरे द्वारे पे जाती ना हो
उस डगर पे हमें पाँव रखना नहीं

ज़िन्दगी में कई रंगरलियाँ सही
हर तरफ मुस्कुराती ये कलियाँ सही
खूबसूरत बहारों की गलियाँ सही
जिस चमन में तेरे पग में कांटे चुभे
उस चमन से हमें फूल चुनना नहीं
जिस गली में…

हाँ ये रस्में ये कसमें सभी तोड़ के
तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के
या चला जाऊंगा मैं ये जग छोड़ के
जिस जगह याद तेरी सताने लगे
उस जगह एक पल भी ठहरना नहीं
जिस गली में…

 

काय बोलावं ह्या गाण्याबद्दल. शब्द न शब्द काळजाचा ठोका चुकवतो. कलात्मकतेचा दर्जा इथे दिसून येतो. सर्वच पातळींवर हे गाणं सरस ठरतं. फक्त ऐकत-बघत राहावं वाटतं… दिवसभर! कारण हे केवळ गाणं राहत नाही तर एक प्रवास ठरतो. त्या पात्रांचा अन त्यात गुंतलेल्या आपल्या जाणिवांचा!

Image result for jis gali mein tera ghar

पहिल्या गाण्यात प्रेम नको म्हणणारा नायक दुसर्‍या गाण्यात प्रेमाचं महत्व सांगू लागतो आणि ह्या गाण्यात तर तो अक्षरशः प्रेमवीर वाटतो. जिथे तू नाहीस तिथे मी नाही, तुझ्याशिवाय आयुष्यात काहीच नाही, तू सोबत हवीसच…

शेवटचं कडवं ऐकताना-बघताना तर मन बेभान होतं. प्रेमाचे, विरहाचे उत्कट भाव ह्या शब्दांतून समोर येतात. सगळी बंधने झुगारून प्रेमाच्या प्रवाहात वाहून जाण्याचं आवाहन तो नायिकेला करत असतो. एका बाजूला प्रेम आहे अन दुसर्‍या बाजूला जगाची बंधने. गाण्यात नायक-नायिका एकमेकांचा हात हातात घेता-घेता मागे सरकतात. तो स्थिरपणे चित्रित केलेला क्षण आणि background ला “हाँ ये रस्में ये कसमें सभी तोड़ के, तू चली आ चुनर प्यार की ओढ़ के” हे शब्द…! दोन्हीचा मिलाप इतका सुरेख आहे की दर्शक स्तब्ध होऊन गुंतला जातो.

केवळ Amazing, Incredible!!!

क्रमश: (पुढील भाग याच वेबसाइटवर प्रकाशित)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991  ||  latenightedition.in

… रहे कोई सौ परदों में, डरे शरम से

… रहे कोई सौ परदों में, डरे शरम से

भाग 3

Musical Journey  ||  चित्रपटाचा संगीतमय प्रवास 

Image result for pyar deewana hota hai

आता कमल आणि पूनमची गाठभेट वाढत आहे. पूनमच्या डोळ्यात दिसणारा एकटेपणा, तिचं अबोल असणं, तिच्या आतमध्ये असलेली एक मुलगी यावर कमल भाळु लागतो. तो तिच्या प्रेमात पडतो. पण मित्राची विधवा पत्नी म्हणून तो तिचा तितकाच आदरही करत असतो. तिच्यासमोर कसं व्यक्त व्हावं याबद्दलही त्याच्यात थोडासा बुजरेपणा असतो. काही प्रसंगातून हे जाणवतंही.

आयुष्यात घडलेल्या दुखद घडामोडी विसरण्यासाठी कमल मदिरेच्या आहारी गेलेला असतो. एका प्रसंगात पूनम कमलला म्हणते, जीवन की शांती और मन के संतोष के लिए, क्या इंसान को झुठे सहारो की जरूरत पडती है? ___ संसार में हर आदमी दुखी है, अगर शराब दुखो को मिटा सकती तो हर आदमी शराबी बन जाता!

पूनमचे हे शब्द कमलच्या मनाला भिडतात. येथे तो तिच्यात पुर्णपणे गुंततो. कमलला ती एका पवित्र देवीप्रमाणे वाटू लागते . तिच्या ह्या शब्दामुळे तो दारू सोडून देतो.

पण दुसरीकडे, आपल्या चुकीच्या निर्णयामुळे एका चांगल्या माणसाचं (कमलचं) आयुष्य भरकटत आहे हे शल्य पूनमच्या मनात असतं. त्याला योग्य मार्गावर आणण्यासाठी ती कमलला मदत करत असते. तीही हळूहळू कमलमध्ये गुंतत असते. पण एक विधवा म्हणून ती स्वतःला सावरतही असते.

हा प्रसंग याच्यासाठी महत्वाचा आहे कारण, दोघांचं आयुष्य कटी पतंग सारखं भरकटत असताना दोघांनाही वेगळी दिशा भेटते, एकमेकांचा आधार भेटतो.

दोघांची वरचेवर भेट होत असते. कमल स्वतःला पूनमसमोर व्यक्त करू लागतो. तिचं त्याच्या आयुष्यात येण्याने तो जुनं दुखं विसरू लागतो. तिच्या बेरंग आयुष्यात प्रेमाचे, हास्याचे रंग भरण्यासाठी तो पुरेपूर प्रयत्न करत असतो. तो तिला वाढदिवसाच्या समारंभासाठी आमंत्रित करतो. तिच्या येण्याची तो आतुरतेणे वाट बघत असतो. तीही येते!

इथे आहे चित्रपटातील दुसरं गाणं. राजेश खन्ना आपल्या नेहमीच्या शैलीत, पियानो वाजवत, मान तिरपी करून नायिकेकडे डोळे रोखून हे गाणं म्हणतो. हे गाणं खूपच अद्वितीय पद्धतीने चित्रित केलं आहे. राजेश खन्ना आणि आशा पारेख यांच्या भावना डोळ्यांतून, close shot मधून खूप उत्कटपणे सादर केल्या आहेत. सूरीलं संगीत अन राजेश-आशा यांचा नजरेचा खेळ गाण्याला अजरामर-सदाबहार बनवून टाकतं.

ते गाणं आहे… प्यार दीवाना होता है मस्ताना होता है, हर खुशी से, हर गम से बेगाना होता है

https://www.youtube.com/watch?v=DYHm7kGxpD8

आरडी बर्मनचं संगीत, आनंद बक्षी यांचे शब्द आणि किशोर कुमारचा मोहक आवाजात हे गाणं समोर येतं…

पहिल्या गाण्यात प्रेम वगैरे नको म्हणणारा, प्रेमापासून दूर पळणारा, जीवनाबद्दल निराशा बाळगणारा कमल ह्या गाण्यातून त्याच्या विपरीत भावनेने व्यक्त होतो. रहने दो, छोडो भी जाने दो यार हम ना करेंगे प्यार असं म्हणणारा कमल आता प्यार दीवाना होता है मस्ताना होता है, हर खुशी से, हर गम से बेगाना होता हैअशा पद्धतीने व्यक्त होत आहे. कारण त्याच्या निराशेच्या जीवनात आता पूनम आलेली आहे. कटी पतंग ला दिशा भेटलेली आहे!

कमलच्या आयुष्यात घडणार्‍या घडामोडी, त्याची मानसिक-भावनिक अवस्था, ते स्थित्यंतर ह्या दोन गाण्यांतून अप्रतिमरीत्या समोर आणलेली आहे.

शमां कहे परवाने से, परे चला जा 
मेरी तरह जल जायेगा, यहाँ नहीं
वो नहीं सुनता, उसको जल जाना होता है
हर खुशी से

ह्या ओळीतून मनातील द्विधा अवस्था व्यक्त होते. प्रेमात त्रास होणार आहे हे माहिती असतांनाही मन पुन्हा-पुन्हा त्याच दिशेने येत आहे… प्रेमात केवळ दुखं नसून हवीहवीशी वाटणारी वेदना, रुखरुख आहे असं मतपरिवर्तन कमलमध्ये झालेलं आहे हे ह्या ओळींतून नमूद होतं.

रहे कोई सौ परदों में, डरे शरम से 
नज़र अजी लाख चुराये, कोई सनम से
ही जाता है, जिसपे दिल आना होता है
हर खुशी से


वरील ओळी कमल पूनमला, तिच्या जीवनातील परिस्थितीला उद्देशून म्हणतो. पूनम आपल्यावर प्रेम करते पण ती बंधनात अडकून आहे असं त्याला वाटत असतं. कदाचित याच बंधनामुळे ती आपल्यापासून, जगापासून दूर राहत आहे अशी त्याची भावना असते. पण याच गाण्यात आशा पारेखच्या चेहर्‍यावरील भाव हे तिची मधु म्हणून असलेली अवस्थाही दाखवून देतात. मधुला कमलसमोर व्यक्त तर व्हायचं असतं पण ना ती पूनम म्हणून व्यक्त होऊ शकते आणि ना मधु म्हणून!

गाण्याच्या दरम्यान दोघे एकमेकांच्या मनातील भावना जाणून घेतात. आता दोघांनाही एकमेकांबबतीत विश्वास वाटू लागतो. एक पाऊल पुढे टाकायला आता कमल सज्ज असतो. गाण्यानंतर दोघामध्ये होणारे संवाद हे प्रेमाची पहिली पायरी ठरते. कमल पहिल्यांदाच पूनमला आपल्या मनातील भावना उघडपणे व्यक्त करतो.

 

कमल – जीवन की शांती और मन के संतोष के लिए, क्या इंसान को झुठे सहारो की जरूरत पडती है? राकेश की दुकान पे आपने यही कहा था न? ….. तब से मैने शराब का सहारा लेना छोड दिया है|

पूनम (आश्चर्याने अन लाजून) – कोई किसी के केहने से शराब छोड सकता है क्या?

कमल – कोई, किसी और आपमें फर्क है पूनमजी!

इथे त्यांचा संवाद आपवरून तूम वर येतो.

कमल – अपनेपण के लिए किसी को अपना बनाना जरूरी नही| जिससे भी अपनापण मिल जाए, वही अपना!

दुसर्‍या गाण्यासह चित्रपट पुढे जातो. पहिल्या गाण्यात नायकाची मानसिक-भावनिक अवस्था, आयुष्याची पार्श्वभूमी वगैरे वगैरे समोर येते. दुसर्‍या गाण्यासह एक नायक-नायिकेमध्ये निर्माण होणारं प्रेमाचं नातं समोर येतं. यातूनच चित्रपटाची कथा पुढे जाते.

क्रमश: (लेखाचा पुढील भाग याच वेबसाइटवर प्रसारित)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991   ||  latenightedition.in

… हम ना करेंगे प्यार!

… हम ना करेंगे प्यार!

भाग 2

Musical Journey  ||  चित्रपटाचा संगीत प्रवास 

कटी पतंग म्हणजे एक पतंग जो आपल्या मूळ धाग्यापासून तुटलेला आहे. त्याच्यावर कोणाचाच कसलच नियंत्रण नाही. वार्‍याच्या प्रवाहाबरोबर तो इकडून तिकडे बेभान, दिशाहीन वाहतो आहे. त्याला कसलच ध्येय नाही, कसलीच मंजिल नाही. त्याला कसली घाईही नाही. आपल्या नशिबाच्या जोरावर जाईल तेथे जाईल. त्याची डोर कोणाच्या लागेल हेही त्या पतंगाला माहीत नाही.

ना कोई तरंग है

ना कोई उमंग है

मेरी जिंदगी भी क्या

कटी पतंग है!

लेखक-दिग्दर्शकाने “कटी पतंग” ही उपमा अतिशय चपखलपणे वापरली आहे. त्या मूळ धाग्याच्या भोवती संपूर्ण कथेची मांडणी केलेली आहे. चित्रपटात येणार्‍या प्रत्येक scene मध्ये ही जाणीव, हा धागा प्रेक्षक विसरणार नाहीत याची पुरेपूर काळजी घेतलेली जाणवते.

सुरूवातीला नायिकेची वाटणारी ही कथा नायकाचीही होते. नायक-नायिका या दोघांसाठीही कटी पतंग हे समीकरण लागू होताना दिसतं. कविमनाचा नायक हा पहिल्या भेटीतच वरील ओळी नायिकेसमोर सादर करतो तेथे खर्‍या अर्थाने कटी पतंगला सुरुवात होते.

नियतीने नायक आणि नायिकेवर अन्याय केलेला आहे. दोघेही एकटेपणाच्या दरीत लोटले गेले आहेत. दोघांच्याही जीवनात निराशेचे ढग दाटले आहेत. कसलीच आशा नसताना ते दोघे एकमेकांना भेटतात अन निराशेच्या काळ्या ढगांआडून सोनेरी किरणे चमकू लागतात.

प्रेमाच्या, लग्नाच्या बाबतीत फसवणूक झालेला नायक प्रेमाचा अन लग्नाचाच तिरस्कार करू लागतो. रात्र होताच स्वतःचं दुखं विसरण्यासाठी तो मदिरेला शरण जातो. इथेच चित्रपटातील पहिलं गाणं समोर येतं.

परिस्थिती अशी आहे की, नायिका पहिल्यांदा नायकाच्या घरी आलेली असते. पूनम ही कमलच्या मित्राची बायको म्हणून तिथे आलेली आहे आणि कमल आपल्या रोजच्या विवंचनेत, दुखात बुडाला आहे. नायक नायिकेला घरी एकटा सोडून स्वतःची अस्वस्थता लपवण्यासाठी क्लबमध्ये निघून जातो. प्रेमाच्या विश्वात दुखद अनुभावातून गेलेल्या एका प्रेमभंगी तरुणाची अवस्था ह्या गाण्यातून अतिशय प्रखरपणे मांडली आहे.

Image result for rehne do choro bhi jane do yaar

ते गाणं म्हणजे… ये जो मोहब्बत है, ये उनका है काम….

ये जो मोहब्बत है, ये उनका है काम
महबूब का जो बस लेते हुए नाम
मर जाए, मिट जाए, हो जाए बदनाम
रहने दो, छोडो भी जाने दो यार
हम ना करेंगे प्यार

https://www.youtube.com/watch?v=_HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_27Y7HAB_uA”27HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_27Y7HAB_uA”YHYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_27Y7HAB_uA”7HYPERLINK “https://www.youtube.com/watch?v=_27Y7HAB_uA”HAB_uA

टूटे अगर सागर, नया सागर कोइ ले ले
मेरे खुदा दिल से कोइ किसी के खेले
दिल टूट जाए तो क्या हो अंजाम

गाण्यात किशोर कुमारच्या दर्दभर्‍या आवाजात येणारे आनंद बक्षी यांच्या या ओळी आणि आरडी बर्मन यांचं लयबद्ध संगीत हे कोणत्याही प्रेमभंग झालेल्या तरुणाला स्वतःचं दुखं वाटेलच.

आंखे किसी से ना उलझ जाए मै डरता हू,
यारो हसीनो की गली से मै गुज़रता हू..
बस दूर ही से करके सलाम

प्रेमात एकदा धोका पदरी पडलेला कुठलाही माणूस ह्या ओळीतील अन्वयार्थ समजू शकतो. ज्या वेदना त्याच्या मनात असतील त्या ह्या ओळींमधून अजूनच तीव्र होत असतील. दुधाने पोळलेला ताकही फुंकून पितो तसं नायक इथे प्रेमाच्या भानगडीत पडायलाच नको असं म्हणतो. समोरून येणारं प्रेमही तो झिडकारून लावायच्या बेतात आहे असं ह्या ओळींतून स्पष्ट होतं.

क्रमश:  (पुढील भाग ह्याच वेबसाइटवर प्रसारित)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991  ||  latenightedition.in

कटी पतंग – चित्रपटाचा संगीत प्रवास

कटी पतंग – चित्रपटाचा संगीत प्रवास

कटी पतंग   ||  चित्रपट  ||  संगीत  ||  संगीतमय चित्रपट

कटी पतंग! शक्ती सामंत (Shakti Samanta) दिग्दर्शित एक हृदयस्पर्शी चित्रपट. आशा पारेख आणि राजेश खन्ना मुख्य भूमिकेत असलेला हा चित्रपट 1971 साली प्रदर्शित झाला. जेंव्हा बॉलीवूडमध्ये राजेश खन्ना नावाचा बोलबाला होता त्या सुवर्ण काळातील हा चित्रपट. राजेश खन्नाच्या सलग 19 सुपरडुपरहीट चित्रपटापैकी एक म्हणजे कटी पतंग. चित्रपट 1971 चा असला तरी त्याची कथा, चित्रीकरण, अभिनय हा आजही बहारदार वाटतो. एक सदाबहार चित्रपट!

चित्रपटाच्या अनेक जमेच्या बाजू आहेत, पण चित्रपटातील गीत-संगीत-संवाद हे या चित्रपटाचा आत्मा म्हणायला हवेत. कारण चित्रपटात जे गाणे आहेत, ते ज्या ओघाने, ज्या परिस्थितीत येतात ते चित्रपटाला विशिष्ट उंचीवर नेऊन ठेवतात. त्या गीतांमुळेच त्या पात्रांचा अन त्यांच्या जीवनात घडणार्‍या घडामोडींचा प्रभाव रसिकांच्या मनावर अधिक तीव्रतेने उमटला जातो. गीत-संगीत-संवाद याशिवाय हा चित्रपट परिपूर्ण होऊ शकला नसता. हा असा चित्रपट आहे जिथे एक गीतकार-संगीतकार-लेखक हे सर्वाधिक प्रभावी वाटतात. आज आपण बोलणार आहोत याचबद्दल! चित्रपटातील गाणे अन त्याचा चित्रपटातील अर्थ!

चित्रपटाचे गाणे लिहिले आहेत आनंद बक्षी यांनी. संगीत आहे आरडी बर्मन यांचं आणि लेखन केलं आहे गुलशन नंदा आणि व्रजेंद्र कौर यांचं.

चित्रपटातील गाणे अन त्यांचा अर्थ उलगडण्यासाठी चित्रपटची कथा आधी ढोबळमानाने समजून घेतली पाहिजे. म्हणजे, ज्या परिस्थितीत ते गाणे येतात, ज्या पात्रांवर, त्यांच्या भावनांवर ते रचले गेले आहेत त्याचा मागोवा घेणे गरजेचं आहे.

सर्वात महत्वाची बाब नमूद करावी लागेल ती म्हणजे संपूर्ण चित्रपट एका स्त्री पात्राभोवती गुंफलेला आहे. जसे चित्रपट आजच्या काळातही फार येत नाहीत त्या धाटणीचा विषय 1971 साली आणला गेला हे खूपच कौतुकास्पद म्हंटलं पाहिजे.

आधी मूळ कथा काय आहे ती समजून घेऊयात…

Image result for कटी पतंग

चित्रपटाची सुरुवात होते एका लग्नाच्या प्रसंगाने. मधु (आशा पारेख) नावाच्या एका मुलीचं लग्न ठरलेलं आहे. लग्नाची वरात दारात येऊन उभी आहे आणि तशात मधुला तिच्या प्रियकराची चिठ्ठी मिळते. त्या प्रियकराचं नाव असतं कैलाश, जी भुमिका प्रेम चोप्रा ने साकारली आहे. कैलाशचं भावनिक अन हृदयद्रावक पत्र वाचून मधु लग्न सोडून पळून जाते.

मधुला आई वडील नसतात. तिची सर्व जबाबदारी तिच्या मामावर असते. मधु खर्‍या प्रेमाच्या ओढीने सगळं सोडून प्रियकराकडे जाते. पण जेंव्हा मधु कैलाशकडे पोचते तेंव्हा ती कैलाशला शबनम नावच्या दुसर्‍याच मुलीसोबत रंगरलिया करताना दिसतो. तिच्या डोळ्यावर बांधली गेलेली प्रेमाची पट्टी गळून पडते. तिला कळतं की कैलाश तिला फसवत आहे. त्याचं तिच्यावर नाही तर तिच्या मामाच्या पैशांवर प्रेम आहे. ती त्याला धुडकावून परत मामाकडे येते.

इकडे, नवरी मंडपातून पळून गेल्याने लग्नाची वरात परत गेलेली असते अन छि-थू सहन न झाल्याने तिच्या मामाचा मृत्यू झालेला असतो.

मधु स्वतःला ह्या सगळ्यासाठी जबाबदार धरत असते. तिला पश्चाताप होत असतो, अपराधीपणाची भावना तिला खात असते. तिला ह्या सगळ्यापासून दूर निघून जावं वाटत असतं. ती रेल्वे स्टेशनवर पोचते. तिथे तिला तिची बालपणीची मैत्रीण पूनम भेटते. पूनमसोबत तिचं लहान बाळही असतं.

पूनमच्या आयुष्याची कथाही तितकीच वेदनादायी असते. पूनमने एका मुलासोबत पळून जाऊन लग्न केलेलं असतं आणि त्या मुलाच्या घरच्यांना हे पटलेलं नसल्याने त्यांनी दोघांना त्यांच्या आयुष्यातून बेदखल केलेलं असतं. मग पुढे पूनमच्या पतीचा मृत्यू होतो अन त्यांच्या घरचे विरघळतात. पूनमला अन तिच्यासोबत असलेल्या लहागण्या मुलाला तिचे सासू-सासरे आपल्याकडे बोलावतात. पूनमही सगळं विसरून तिकडेच निघलेली असते. म्हणजे नैनीतालला!

पूनम मधुची करुणकहाणी ऐकते अन आपल्यासोबत आपली बहीण म्हणून चलायला सांगते. आधाराच्या शोधत असलेली मधु पूनमसोबत जाते. पण दुर्दैव पाठलाग सोडत नाही. त्यांच्या रेल्वेचा भीषण अपघात होतो अन पूनमचा त्यात मृत्यू होतो. मरता-मरता पूनम मधुला आपल्या लहानग्या मुलाची आई म्हणून काळजी घ्यायला सांगते. शिवाय मधुने पूनम म्हणून जगावं असंही ती सांगते. मधुही तयार होते. मधु आपली जुनी ओळख पुसून, जुनं ओझं टाकून देऊन नव्याने जगायचा विचार करते. ती पूनम म्हणून आपल्या लहानग्या बाळासोबत सासू-सासर्‍यांच्या घरी जाते.

पूनम म्हणून नवीन ओळख पांघरलेल्या मधुला नैनीतालला जाताना वाटेत एका प्रसंगात कमल (राजेश खन्ना) भेटतो. तो तिला एका गंभीर प्रसंगातून वाचवतो. पहिली भेट! तिथेच त्यांची ओळख होते.

कमल हा पूनमच्या नवर्‍याचा मित्र असतो. एकंदरीत तो पूनम व त्याच्या सासुरवाडीला ओळखत असतो. कमलच्या घरी तिला एक अशी गोष्ट समजते ज्यामुळे ती स्वतःच्या नशिबाला अजूनच कोसू लागते. मधु ज्याच्याशी लग्न करणार होती अन लग्न अर्धवट सोडून पळून येणार होती तो मुलगा म्हणजे कमल असतो. म्हणजे एक प्रकारे कमलचं आयुष्य मधुमुळे खराब झालेलं असतं. आपल्या एका चुकीने किती जनांचं आयुष्य उध्वस्त केलं याचा तिला दुखं होऊ लागतं. कथेतील गुंतागुंत अजूनच वाढते.

मधु पूनमच्या सासरवाडीला जाते अन पूनम म्हणून जगू लागते. सासू-सासरेही चांगली माणसं असतात. ह्या सगळ्यात तिचं अन कमलचं प्रेम जुळू लागतं. दोघेही एकमेकांवर प्रेम करू लागतात. पण पूनमच्या रूपात (एक विधवा) तिला कमलवर उघडपणे प्रेमही करता येत नाही किंवा मधु हे आपलं पूर्वायुष्यही ती कमलसमोर बोलूनही दाखवू शकत नाही. एका वेदनेच्या विश्वात तिची घुसमट होऊ लागते. जिचा स्वतःच्या आयुष्यावर कसलाच ताबा राहिलेला नाही. आयुष्यात अनपेक्षितपणे होणार्‍या घटनांमुळे ती फक्त वाहवत जातेय. हीच तिची कटी पतंग सारखी अवस्था!

दुसरीकडे कमलची वेगळीच तर्‍हा असते. लग्न मोडल्याने (जे मधुशी होणार होतं) तो निराशेने ग्रासला गेला असतो. त्याचा प्रेम, लग्न वगैरे वरून विश्वास उठलेला असतो. तो कसंतरी जीवन ढकलत असतो ज्यात अचानक पूनम येते. तोही जुनं दुखं विसरून नव्याने आयुष्य सुरू करायचं ठरवतो. त्याला पूनम आवडू लागते.

कमल पूनमला पसंत तर करत असतो पण तिचा अबोलपणा तिची नेमकी घुसमट कशामुळे आहे हे त्याला समजत नसते. मित्राची विधवा पत्नी इतकीच ओळख त्याला माहिती असते. तिच्याशी उघडपणे प्रेम करता येणं हेही त्याला जमत नसतं. पण तिच्या दुखद आयुष्यात (पूनम म्हणून) तो तिला सतत सुखी ठेवण्याचा प्रयत्न करत असतो.

मधुच्या आयुष्यातील दुर्दैवाचे फेरे इथेच संपत नाहीत. कमलसोबत एका पार्टीत गेलेली असताना तिथे डांस करणारी मुलगी असते शबनम! तीच शबनम जी तिला कैलाशसोबत दिसली होती. शबनम तिला ओळखते. आता कैलाशही मधुच्या मागावर येतो. त्याला पूनमच्या नावावर येणार्‍या संपत्तीत रस असतो. तिची खरी ओळख सार्‍या जगाला सांगेन असं तो तिला धमकावत असतो. जे सासू-सासरे मधुला पूनम समजून तिच्यावर प्रेम करत असतात, विश्वास ठेवत असतात त्यांचा जर विश्वासघात झाला तर काय होईल ह्या भीतीने पूनमला ग्रासलेलं असतं. चहूबाजूंनी संकटाच्या फेर्‍यात अडकलेली मधु यातून कसा मार्ग काढते हे चित्रपटात बघणे रास्त ठरेल.

ही आहे चित्रपटाची मूळ कथा! आता चित्रपटात कथेनुसार, प्रसंगानुसार येणारी गाणी याबद्दल बघूयात.

क्रमश:

(पुढील भाग ह्याच वेबसाइटवर प्रकाशित)

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991   ||  latenightedition,in

कहाणी की कहाणी मेरी जुबानी

कहाणी की कहाणी मेरी जुबानी

फिल्मी चक्कर  ||  चित्रपट  ||  Kahaani Movie Sequel Story  ||  कहाणी की कथा  || 

विद्या बालन चा कहाणी हा चित्रपट तुम्ही बघितलेला असेलच. अलीकडच्या काळात आलेला एक अप्रतिम सस्पेन्स थ्रिल चित्रपट असं त्याचं वर्णन करता येईल. त्या चित्रपटाची कथा अन कथेची मांडणी यामध्ये प्रेक्षक गुंग होतो. जी साधी-सरळ वाटणारी गोष्ट हळूहळू एका खूप मोठ्या रहस्याचा उलगडा करते.

कहाणी ही विद्या (बिद्या) बागची या सामान्य वाटणार्‍या आणि गरोदर असलेल्या स्त्री ची कहाणी… आपल्या हरवलेल्या पतीला, आर्णब बागचीला शोधायला ती परदेशातून कोलकत्ता येथे येते. तिथे आल्यावर तिच्या पतीच्या अस्तित्वावरच प्रश्नचिन्ह उभे राहतात. मग विद्या आपल्या पतीच्या (?) खर्‍या अस्तित्वाचा शोध घेऊ लागते. जशी जशी विद्या आपल्या पतीच्या सत्याचा शोध घेत जाते तसे तसे गाडल्या गेलेले काही भयंकर पात्र पडद्यावर येऊ लागतात. त्यात नाव येतं मिलन दामजी याचं!

मिलन आणि तिचा पती हे एकच व्यक्ति आहेत असं वाटायला लागतं. मिलन दामजी हा एक कुख्यात अतिरेकी, देशद्रोही असतो. मिलन दामजी हा भारतीय तपास यंत्रणेतीलच एक गद्दार असतो. त्याला कर्नेल बाजपाई यांनी दलात घेऊन ट्रेनिंग दिलेलं असतं. पण तो गद्दारी करतो.

आता त्या मिलन दामजीला विद्या बागचीच्या माध्यमातून पकडण्याचा घाट कोलकत्ता पोलिस आणि इंटेलिजेन्स टीम करत असते. यामध्ये विद्याच्या शोधात तिला इंस्पेक्टर सात्यकी उर्फ राणा हा मदत करत असतो. तो हळूहळू विद्याच्या प्रेमात पडतो.

यामध्ये खान नावाचा एक इंटेलिजेन्स मधील ऑफिसर असतो. ही भूमिका केली आहे नवाजूद्दीन सिद्दिकी याने. खान हे पात्र अतिशय कठोर कर्तव्यनिष्ठ, वस्तुनिष्ठ आणि करारी आहे. त्याला कर्तव्याच्या आड येणार्‍या कुठल्याच भावना मंजूर नाहीत. मिलन दामजी पर्यन्त पोचण्यासाठी तो काहीही करू शकतो. अगदी, त्यात गरोदर असलेल्या विद्या बागचीचा बळी देण्यासही तयार आहे. पण इंस्पेक्टर सात्यकी उर्फ राणा, जो विद्या बागचीच्या प्रेमात आहे तो काहीही झालं तरी विद्याला काहीही होऊ देणार नाही या पवित्र्यात असतो.

घडामोडी घडत जातात आणि शेवट जवळ येतो. विद्या बागचीच काय होणार? तिचा पती आर्णब बागची सापडणार का? का आर्णब आणि मिलन दामजी एकच? मिलन दामजी सापडणार का? सात्यकी उर्फ राणा विद्याला कशी मदत करणार? यंत्रणेतील गद्दार कोण? अशा अनेक प्रश्नांच्या भूलभुलय्यात प्रेक्षक अडकलेला असतो. त्याला सर्व कोडी सुलगडून पाहिजे असतात.

चित्रपटाचा शेवटात, काय होणार याची उत्कंठा लागून राहिलेल्या प्रेक्षकांना धक्का बसतो… विद्या हीच मिलन दामजीला मारून फरार होते. पोलिसांना काय झालं ते काही कळतच नाही. फक्त सात्यकी उर्फ राणाला सर्व उलगडा झालेला असतो. विद्या नेमकी कोण हे पोलिसांना कळतच नाही. विद्याने पोलिस यंत्रणेचा स्वतःच्या हेतुसाठी वापर करून घेतलेला असतो. तिला आर्णब बागची नावाचा कोण पती नसतोच. फक्त मिलन दामजीला मारण्यासाठी तिने हे सगळं केलेलं असतं. ती गरोदर ही नसते.

शेवटी असं समोर येतं की कर्नल बाजपाईने विद्याला ट्रेनिंग देऊन मिलन दामजी ची हत्या करण्यासाठी पाठवलेलं असतं. कारण मिलनला त्यांनीच ट्रेन केलेलं असतं. त्याने केलेली गद्दारी अन त्यातून अनेक नागरिकांचा झालेला मृत्यू यामुळे कर्नल अतिशय व्यथित असतात. मिलनने केलेल्या हल्ल्यामध्ये विद्याच्या पतीचाही मृत्यू झालेला असतो. त्याचा बदला घेण्यासाठी कर्नल व विद्या मिळून ही कहाणी रचतात…

ही झाली चित्रपटाची मूळ कथा… पण त्यानंतर काय झालं असेल..? विद्या कोठे गेली असेल? एका कुख्यात अतिरेक्याला ठार मारून ती लपू शकत होती का? सात्यकी ज्याने तिच्यावर मंनापासून प्रेम केलं तो विद्याला इतक्या सहजपणे विसरू शकत होता का? आणि इंस्पेक्टर खान, ज्याचा इगो विद्याने दुखावला होता तो तिला शोधू इच्छित असणारच ना???

पहिली कहाणी ही दुसर्‍या कहाणीची सुरुवात आहे असं नाही वाटत ? येथून एक नवीन कथा तयार होऊ शकते… ती कशी ?? ती मी सांगतो… ऐका… सॉरी, वाचा…

Image result for kahani movie

कहाणी 2

विद्या बागची ही कधी अस्तीत्वात नव्हतीच. पण सात्यकीने तिच्यावर निस्वार्थ प्रेम केलेलं असतं. भावनात्मकरित्या तो तिच्यात गुंतलेला असतो. प्रयत्न करूनही तो तिला विसरू शकत नाही. शेवटी प्रेमात पागल वगैरे होऊन तो विद्याला शोधायचंच अशी मोहीम सुरू करतो. त्याला खर्‍या विद्याला शोधून तिला भेटायचं असतं. मिलन दामजीला मारण्यासाठी विद्याला कोणीतरी मार्गदर्शन नक्की केलेलं असेल असं त्याला वाटतं. फक्त मिलनला मारण्यासाठी विद्या बागची ह्या पात्राने जन्म घेतलेला असतो हे त्याला नक्की माहिती असतं. मग मिलन दामजी या देशद्रोही चा उदय दोन-तीन वर्षांपूर्वी कोलकत्ता येथील गॅस बॉम्बस्फोट मुळे झालेला असतो. याचा अर्थ विद्याचा उदय त्यानंतरचा. तो विद्याला जितका ओळखतो त्याप्रमाणे ती पैशांसाठी कोणाच्या सांगण्यावरून असं करेल हे त्याला पटत नाही.

विद्या परदेशातून भारतात आलेली असते म्हणजे ती भारतातून परदेशात कधीतरी गेलेली असेलच असा त्याचा अंदाज असतो. मग तो जुने सर्व रेकॉर्ड तपासतो, पण ते विद्या ह्या नावाने भेटणार नाहीत याची त्याला खात्री असतेच. शेवटी, मिलन दामजी ने जेंव्हा कोलकत्ता येथे बॉम्ब हल्ला केलेला असतो तेंव्हाचे रेकॉर्ड तपासतो. त्या काळातील आसपासच्या रेकॉर्डमध्ये त्याला अंजली बोस ह्या स्त्रीचा फोटो सापडतो जो विद्यासोबत मिळताजुळता असतो.

मग अंजली बोसचा शोध सुरू होतो. तिचा शोध घेत असताना तो तिच्या कोलकत्ता येथील घरापर्यन्त पोचतो. पण तिथे कोणीच रहात नसतं. विद्या खूप वर्षांपूर्वी लग्न करून तेथून निघून गेलेली असते. त्याचा शोध अडकतो.

मग सात्यकी तिथे शोध घ्यायचं ठरवतो जेथून ह्या सगळ्याला सुरुवात झालेली असते. कोलकत्ता येथील National Data Center (NDC) जिथे मिलन दामजी कार्यरत असतो. तेथून त्याला असा क्लू मिळतो की मिलन दामजीचा एक सहकारी असतो अबीर चॅटर्जी ज्याच्यासोबत त्याचं पटत नसतं. अबीर हासुद्धा एक अंडरकवर अजेंट असतो. पण अंडरकवर अजेंट असल्याने त्याबद्दल फार माहिती मिळू शकत नाही.

ज्या काळी मिलन दामजी व अबीर चॅटर्जी यांना assign केलेलं असतं त्या काळात कर्नल बाजपाई हे चीफ असतात आणि त्यांनीच यांना ट्रेन केलेलं असतं हे कळल्यावर सात्यकी कर्नल बाजपाई कडे जातो. बाजपाई बरेच टेंशन मध्ये असतात. ते त्याला काहीच सांगत नाहीत. पण सात्यकीला संशय येतो. मग इंटेलिजेन्स मधून त्याला माहिती मिळते की तो त्याच बॉम्ब हल्ल्यात मारला गेला होता जो दामजी ने घडवला असतो. तो दामजी ला रोखायचा प्रयत्न करत असतो.

मग अबीर चॅटर्जीची बॉडी ज्या हॉस्पिटल मध्ये ठेवलेली असते तेथे सात्यकी पोचतो आणि चौकशी करतो. एका नर्स ला विचारल्यावर त्याला समजतं की कर्नल बाजपाई ती बॉडी घेण्यासाठी हजर होते. शिवाय तिच्यासोबत अबीरची पत्नी, जी गरोदर असते, तीही हजर होती. नवर्‍याची बॉडी बघून ती बेशुद्ध पडते आणि तातडीने तिच्यावर उपचार करावे लागतात ज्यात तिच्या गर्भातील मूल ती गमावते. ती विद्याच उर्फ अंजली बोस असणार असा निष्कर्ष सात्यकी काढतो.

सात्यकी जेंव्हा विद्याचा शोध घेण्यासाठी विविध ठिकाणी फिरत असतो, चौकशी करत असतो तिथे-तिथे एक अनोळखी मनुष्य त्याच्यावर लक्ष ठेऊन असतो. तो सात्यकीवर लक्ष ठेवण्यासाठी वाट्टेल ते करत असतो. हॉस्पिटलमध्ये सात्यकी आणि त्या नर्समधील बातचीत तो ऐकतो आणि फोन करून कोणालातरी कळवतो.

इकडे सात्यकी परत कर्नल बाजपाईकडे जातो आणि सत्य सांगण्यासाठी दबाव टाकतो. त्याच्याकडे असलेले पुरावे आणि तर्क याच्या आधारे त्याने सर्व गुंता सोडवलेला आहे हे समजताच कर्नल बाजपाई अस्वस्थ होतात आणि त्याला सत्य सांगतात की, विद्या हीच अंजली बोस आहे. अंजली अबीरची बायको तर असतेच शिवाय अबीर हा कर्नल बाजपाई चा मानसपुत्र असतो. अबीरचा मृत्यू हा मिलन दामजीमुळे झाला आहे हे समजल्यावर ते अत्यंत संतप्त झालेले असतात. ज्या मिलन दामजीला आपणच ट्रेन केलेलं असतं त्यानेच अबीरची हत्या केली, आपल्या मुलीसमान अंजलीच आयुष्य उध्वस्त केलं. त्यामुळे ते बदला घेण्यासाठी कहाणी करतात.

Image result for kahani movie

सध्या अंजली म्हणजेच विद्या कुठेय हा प्रश्न समोर येतो?

ती कुठेतरी एका खेड्यात असते असं कर्नल बाजपाई सांगतात. पण तिला आहे तिथेच राहू देत असा सल्लाही देतात. कारण मोठ्या दगडाखालील एक लहानसा दगड जरी सरकला तर मोठा दगड घसरून विनाश होऊ शकतो, त्याप्रमाणे तू तिला भेटायला गेलास तर तिच्या मागावर असलेले इतर लोकही तिथपर्यंत पोचतील असं ते सांगतात.

यांची चर्चा चालू असते तोच काही लोक/गुंड तेथे येतात. त्यांनाही विद्याचा पत्ता पाहिजे असतो. भास्करन जो त्यांचा बॉस असतो (IB चा चीफ जो मिलन दामजीचा बॉस असतो आणि त्याला अटक झालेली असते – कहाणी चित्रपटातील शेवट) त्याने कर्नल बाजपाईवरच संशय व्यक्त केलेला असतो आणि त्याच्यावर नजर ठेवायला त्याच्या लोकांना सांगितले असते.

आता ते लोक/गुंड सात्यकी आणि कर्नलला घेऊन विद्याच्या दिशेने रवाना होतात. विद्याला अर्थात अंजलीला मारून बदला पूर्ण करणे हा भास्करण आणि त्याच्या साथीदारांचा हेतु.

ते विद्या असते तिथे पोहोचतात. सात्यकीला बघून विद्या आनंदी वगैरे होते पण भास्करणचे लोक आहेत हे कळल्यावर भितेही. मग नेहमीचे संवाद वगैरे…

इथे एंट्री होते सध्याचे IB Chief खान अर्थात नवाजूद्दीन सिद्दिकी यांची. मग थोडी मारामारी अॅक्शन वगैरे होते अन सगळं व्यवस्थित होतं.

खान explain करतो, सात्यकी उर्फ राणा विद्यावर प्रेम वगैरे करत होता हे त्याला माहीत असतं. तुम्हारा सच्चा प्यार तुम्हे विद्या बागची तक ले जाएगा ये मुझे पता था. म्हणून खान सात्यकी वर लक्ष ठेवायला एक गुप्तहेर ठेवतो. हा तोच माणूस असतो तो सात्यकीचा पाठलाग करत असतो आणि त्याच्यावर लक्ष ठेवत असतो. तो खान ला सगळं सांगत असतो आणि शेवटी यांच्या मागावर येत असताना तो इथपर्यंत येतो. एका बाजूला विद्या बागची ची खरी ओळखही कळते आणि भास्करणची उरलंसुरलं नेटवर्क ही तो संपावतो. यामध्ये मग खान ने भास्करन ला investigate केलेलंही दाखवता येईल. आता सगळं व्यवस्थित झालेलं असतं…

अशा रीतीने कहाणी ही कथा पूर्ण होते.. मला कहाणी चित्रपटाच्या पुढचा भाग असा सुचलेला होता…

@Late_Night1991  ||  अभिषेक बुचके

Copyrights Of This Story @ Abhishek Buchake

Batman – चेहरे आणि मुखवटे

Always – चेहरे आणि मुखवटे

Always – चेहरे आणि मुखवटे

Severus Snape  ||  Half Blood Prince   ||  Harry Potter Characters  ||  प्रेम आणि त्याग  ||  

#Always

After all this time?”

“Always,” said Snape.

Harry Potter & Deathly Hallows चित्रपटातील हा तो संवाद आहे ज्याने Severus Snape या काल्पनिक पात्राला अजरामर केलं आहे. हा संवाद जेंव्हा समोर येतो तेंव्हा खर्‍या प्रेमातील त्याग अन त्यातील सच्चेपणा मनाला स्पर्श करून जातो.

  1. K. Rowling लिखित Harry Potter च्या साहसकथा संपूर्ण जगाने डोक्यावर घेतल्या. त्यातील प्रत्येक पात्राने वाचक-प्रेक्षकांना अक्षरशः वेड लावलं आहे. या पात्रांबद्दलच्या चर्चा न कधी थांबल्या न कधी थांबतील. या कथेला परिपूर्ण किंवा अजरामर बनवण्यात कथेतील प्रत्येक पात्राचा तितकाच महत्वाचा वाटा आहे. त्यात Severus Snape या पात्राने संपूर्ण कथेत महत्वाची भूमिका बजावली आहे.

Snape हे पात्र नेहमीच काळ्या पोषाखात दिसून येतं. त्याच्या काळ्याशार बारीक डोळ्यात सतत कसलातरी हेतु दिसत असतो. माफक पण धारदार बोलणं हे या पात्राचं वैशिष्ट. चालायची लकब, बोलायची एक विशिष्ट लय, बोलताना रोखून बघणे आणि करारीपणा यामुळे हे पात्र अतिशय शिस्तबद्ध आणि तितकच चतुर वाटतं.

या काल्पनिक कथेत Severus Snape हा एक गुप्तहेर. पण तो नेमक्या कोणत्या बाजूची हेरगिरी करत असतो याबद्दल दोन्हीही बाजूला संशय असतो. दोन्हीही पक्षात याच्याबद्दल विश्वासार्हता नसते. चित्रपटात या पात्राला शेवटपर्यंत Grey Shade मध्ये रंगवलं गेलं आहे. त्याच्याबद्दल हा ऊन-सावल्यांचा खेळ काही नवीन नसतो.

Harry Potter चित्रपटाचा शेवटचा भाग प्रदर्शित होईपर्यंत या पात्राच्या बद्दल असलेला संशय कायम असतो. पण ह्या पात्राचं खरं रहस्य जेंव्हा समोर येतं तेंव्हा हे पात्र अनेक चौकटी मोडून एका शिखरावर जाऊन पोचतं.

Image result for severus snape always

Snape ह्या पात्राकडे बघितलं तर समजून येईल की हे अतिशय हुशार, चलाख, धाडसी आणि बेरकी माणूस आहे. एका बाजूला तो महत्वाकांक्षी तर आहेच पण त्यासाठी तो उतावीळ झालेला नाही. मेहनत, सय्यम आणि स्वतःच्या मनातील गुपिते दुसर्‍यांना ओळखू न देणे हे त्याच्या व्यक्तिमत्वाला वेगळाच आयाम प्राप्त करून देतात. पण ह्या सगळ्या बाह्य आवरणाच्या आतमध्ये एक अतिशय संवेदनशील आणि प्रेमळ माणूसही चित्रपटच्या शेवटाला दिसून येतो.

चित्रपट मालिकेच्या सुरूवातीला केवळ गुप्तहेर किंवा त्यासम वाटणारं पात्र चित्रपटाचा शेवट येतो तेंव्हा एक रक्षक, एक मार्गदर्शक, त्यागी तपस्वी अशा स्वरूपाचं होतं.

जेंव्हा Snape ची बालमैत्रीण, जिच्यावर तो एकतर्फी प्रेम करत असतो ती Lily, अर्थात Harry potter च्या आईचा जेंव्हा Voldemort खून करतो तेंव्हा Snape आपल्या आयुष्यातील सर्वस्व गमावून बसतो. खरं तर हे त्याच्याच चुकीमुळे झालेलं असतं. जिच्यावर त्याने मनापासून अन निस्वार्थ प्रेम केलेलं असतं तिचा जीव आपल्यामुळेच गेला आहे, केवळ ही सल त्याला आयुष्यभर पुरणारी असते. मग Lily च्या आठवणीत संपूर्ण आयुष्य व्यतीत करण्यावाचून त्याच्याकडे पर्याय नसतो.

एका बाजूला असते Lily जिच्यावर तो जगात सर्वात जास्त प्रेम करत असतो आणि दुसरीकडे असतो James Potter ज्याचा तो जगात सर्वात जास्त तिरस्कार करत असतो. या दोघांचा मुलगा असतो Harry Potter ज्याच्या रक्षणाची जबाबदारी त्याने घेतलेली असते. तेही केवळ स्वतःच्या अपराधी मनावरील ओझं कमी व्हावं म्हणून.

अगदी आपल्या बापसारखा दिसणारा Harry जेंव्हा जेंव्हा Snape च्या समोर येतो तेंव्हा तेंव्हा Snape च्या मनातील James बद्दलच्या पूर्वइतिहासातील कटू आठवणी उफाळून येतात अन तो Harry चा तिरस्कार करू लागतो. पण Harry चे डोळे त्याच्या आईसारखे म्हणजे Snape च्या प्रिय Lily सारखे असतात. त्या डोळ्यांकडे बघताच त्याच्या मनातील सर्व द्वेष विरून जातो. इथे ह्या पात्राच्या वागण्या-बोलण्यात जे उतार-चढाव आहेत, त्याची Harry कडे बघून त्याच्या डोळ्यात Lily ला शोधण्याचा जो प्रयत्न असतो तो खरच अफलातून प्रकार आहे.

Image result for severus snape personality

आपल्या चुकीमुळे आपली सर्वात चांगली मैत्रीण आणि प्रेयसीने प्राण गमावले हे शल्य Snape च्या मनात कायम असतं. ती चूक सुधारण्यासाठी आणि Lily वरील प्रेमापोटी Snape ने Harry च्या संपूर्ण रक्षणाची जबाबदारी स्वीकारलेली असते. आपलं उरलेलं आयुष्य त्याने ह्याच कामासाठी समर्पित केलेलं असतं.

पण दुसर्‍या बाजूला Snape चे अन Harry चे वरवरचे संबंध तणावाचे असतात. Snape च्या James प्रती असलेल्या द्वेषामुळे मुळे Harry लाही Snape बद्दल द्वेष वाटत असतो. त्यांच्यात सतत खटके उडत असतात. इतकं होऊनही जेंव्हा-जेंव्हा Harry संकटात असतो तेंव्हा-तेंव्हा Snape त्याला वाचवण्यासाठी सर्वात प्रथम हजर असतो. कारण फक्त, तो Lily चा मुलगा आहे म्हणून.

आयुष्याच्या प्रत्येक वळणावर ह्या पात्रावर अन्याय झालाय असं वाटतं. एकतर आयुष्यात स्वतःचं असं कोणीच नसतं. दुसर्‍या बाजूला Harry च्या रक्षणाची संपूर्ण जबाबदारी घेतलेली असते. तिसरीकडे आपली खरी बाजू कोणालाही कळू नये ही सतर्कताही ठेवायची असते. ह्या सगळ्यात Snape चा संपूर्ण चित्रपटातील वावर अतिशय मत्सुदीपणाचा वाटत असतो. ह्या पात्राची कथेतील गरज ही अतिशय महत्वपूर्ण तर आहेच शिवाय त्याचं केवळ ‘असणं’ यालाही वेगळे पदर असतात.

स्वतः Hogwarts मध्ये शिकत असताना Harry चे वडील James आणि त्याच्या मित्रांनी, Sirius Black, Remus Lupin यांनी Severus चं आयुष्य त्रासदायक बनवलेलं असतं. पण वेळ येईल तेंव्हा कसलीही कटुता मनात न ठेवता Snape त्यांना मदत करत असतो.

Snape च्या संशयास्पद हालचाली आणि भूमिका यामुळे त्याच्यावर कोणीच विश्वास ठेवत नसतात; पर्यायाने त्याला मित्र नसतात. सतत कर्तव्यदक्ष अशी त्याची प्रतिमा होते. तो अनेकांच्या द्वेषाला बळी पडतो पण याच्याशी त्याला काही देणं-घेणं नसतं. त्याने आपल्या आयुष्याचं उद्दीष्ट ठरवलेलं असतं. जगभरातील अनेकांच्या प्रती वाटणारा राग एकीकडे आणि Lily बद्दल वाटणारं प्रेम एकीकडे… यामध्ये नेहमीच Lily बद्दल वाटणारं प्रेम त्याच्यावर प्रभावी ठरत असतं.

अनेकजण त्याला भित्रा किंवा गद्दार समजत असूनही तो नेहमीच स्वतःचा जीव धोक्यात घालून Harry चा जीव वाचवत असतो. Harry चा Godfather Sirius Black आणि Snape मध्ये अतिशय टोकाचे वाद असतांनाही स्वतःच्या कर्तव्यापुढे हे सगळं विसरून तो त्याची मदत करतो.

इतकं करूनही Snape च्या प्रती असलेला संशय कधीच कमी होत नाही. त्याला त्याच्या चांगुलपणाचं कधीच credit भेटत नाही. ज्या Harry साठी तो इतका त्याग करत असतो त्यालाच याबद्दल काही माहीत नसतं.

Snape च्या मनात James Potter प्रती असलेला राग Harry वर काढला जात असतो. केवळ जबाबदारी म्हणून Harry चं रक्षण करत असताना त्याला Harry बद्दल काळजी वाटायला लागते. Harry बद्दल त्याच्या मनात असलेली काळजी दाखवणारा scene तर अगदीच खास आहे. वरवर पाषाणहृदयी आणि कठोर वाटणारा Severus Snape हे पात्र किती हळवं, संवेदनशील आहे हे समजतं.

संपूर्ण चित्रपट मालिकेत Snape च्या विश्वासार्हतेवर संशय निर्माण केला जात असतो. अर्थात, तो निर्माण व्हावा अशीच Snape ची इच्छा असते. पण Snape या पात्राचा खरा कस लागतो तो Half Blood Prince चित्रपटात. येथे Snape ला दुहेरी गुप्तहेर अशी भूमिका वठवायची असते. यामध्ये Snape ला आपलेच मार्गदर्शक आणि Harry चे सर्वात मोठे रक्षक Albus Dumbledore ची हत्या करून स्वतःची नकारात्मक प्रतिमा प्रबळ करायची असते. ह्या संपूर्ण काळात ह्या पात्राचा अन पर्यायाने अभिनेत्याचा कस लागतो.

चित्रपटात एक Scene आहे जिथे Snape ह्या संपूर्ण पात्राचा उलगडा होतो. त्याच्या चेहर्‍यावर अंधार-उजेड अशा प्रकाशयोजनेचा वापर केला आहे आणि तिथे Snape अत्यंत दुखी-कष्टी दाखवला आहे. लहानपणी Severus Snape अतिशय सकारात्मक आणि निरागस असतो, पण Hogwarts मध्ये तो नकारात्मक वाट धरतो, पण Lily ची हत्या त्याला परत सकारात्मक मार्गावर यायला भाग पाडते, परत दिखाव्यासाठी का असेना त्याला नकारात्मक भूमिका निभवावी लागते. या पात्राच्या बाबतीत इतकी अनिश्चितता दाखवली आहे की हे पात्र डोक्यावर हावी होऊ लागतं. शेवटाला त्याच्या सर्व कृती ह्या काय हेतूने होत्या याचा उलगडा झाल्यावर हे पात्र मुख्य नायकापेक्षा जास्त भाव खाऊन जातं.

Image result for the bravest man i've ever known harry

जेंव्हा Albus Dumbledor ची हत्या करायची जबाबदारी त्याच्यावर येते तेंव्हा तो पुर्णपणे खचून जातो. पण हे कामही त्याला “कर्तव्य” म्हणून करावं लागणारच असतं हे जेंव्हा त्याच्या लक्षात येतं तेंव्हा त्याची हतबलता अन त्याचा करारीपणा यातील अंतर्द्वंद्व हे लक्षणीय आहे. कारण या हत्येनंतर तो सर्वांच्याच नजरेतून तो कायमचा विलन म्हणून राहणार हेही त्याला माहीत असतं. आपल्याच परिजनांना आपल्या हाताने मारून तो जगाच्या नजरेत क्रूर, दगाबाज ठरत असतो आणि आपल्याच नजरेसमोर आपल्याच लोकांना मरतानाही त्याला बघावं लागतं. ज्या मार्गावर Snape चालत असतो तो मृत्युकडेच जात आहे याची खात्री असूनही तो डगमगत नाही. पावलोपावली मृत्यूची शक्यता असतांनाही तो जितक्या मत्सूद्दीपणे राहतो त्याला तोड नाही.

शेवटी जेंव्हा Voldemort कडून Severus Snape ची हत्या होते तेंव्हा मृत्यूपूर्वी Harry कडे बघत मरण्याची त्याची इच्छा असते. कारण Harry चे डोळे त्याला Lily ची आठवण करून देत असतात. मरतानाही आपल्या हरवलेल्या प्रेमाची तो आठवण करत असतो…

चित्रपटातून हे पात्र अतिशय उठावदारपणे, प्रभावीपणे अन मत्सूद्दीपणे समोर येत राहतं. याचं पडद्यावरील अस्तित्व मुख्य नायक आणि मुख्य विलन यांचाही अवकाश व्यापून टाकतं. इतकं सशक्त अन प्रभावी पात्र प्रेक्षकाच्या मनावर अधिराज्य मिळवणार नाही तरच नवल.

Severus Snape हे पात्र रंगीबेरंगी नाही किंवा हवहवंसं वाटावं असही नाही तरीही ते प्रेक्षकांना भावतं ते केवळ त्याच्या Style आणि त्यागपूर्ण व्यक्तिमात्वामुळे. फक्त ग्रे shade मध्ये हे पात्र जास्ततर आढळून येतं. पण शेवटच्या चित्रपटात जेंव्हा त्याच्या खर्‍या रहस्याचा अन अस्तित्वाचा उलगडा होतो तेंव्हा गुलाबी-लाल साज घेऊन हे पात्र अतिशय सुंदर वाटू लागतं.

Lily वर अतोनात प्रेम करणारा Snape, Albus Dumbledor चा प्रत्येक आदेश शिरसावंद्य मानणारा Snape, Harry चा तिटकारा करणारा पण त्याच्या रक्षणासाठी जिवाची बाजी लावणारा Snape, चलाख-चतुर-कठोर-बेरकी-महात्वाकांक्षी-गर्विष्ठ असणारा Snape, स्वतःबद्दल अभिमान असणारा Snape, एक उत्तम शिक्षक, कधीतरी चांगला मित्र, Voldemort सारख्या मालकाचा प्रामाणिक नोकर वाटणारा Snape, संकटाशी थेट भिडणारा Snape, गरज बघून निर्णय घेणारा Snape आणि मरतानाही हरवलेल्या प्रेमाची आठवण ठेवणारा Snape… ह्या सगळ्यात तो थेट मनाला भिडतो… मनातील कसलेच भाव चेहर्‍यावर न येऊ देणारा हा Snape असामान्य व्यक्तिमत्व असल्याशिवाय असा असूच शकत नव्हता.

कोण कोणावर इतकं प्रेम कसं करू शकतं की ‘तिच्या’ मृत्यूनंतर ‘तो’ आपलं उरलेलं आयुष्य तिच्याच आठवणीत जगत राहतो. एकतर्फी पण निस्वार्थ प्रेमातून संपूर्ण आयुष्य समर्पित हेतूने केवळ जगणेच नाही तर तिच्यासाठी मृत्युलाही सामोरं जाणे…

Image result for severus snape always

मनाच्या एका सुरक्षित कोपर्‍यात अतिशय प्रेमाने आठवणीच्या स्वरुपात जपून ठेवलेलं हरवलेलं प्रेम!!! रोज त्या प्रेमाला, भूतकाळाला कुरवाळत आपल्या वर्तमान अन भविष्याला पणाला लावणारा असा Severus Snape. खर्‍या अन निस्वार्थ प्रेमामध्ये हवी असलेली निरागसताही त्याच्याकडे आहे आणि त्यासाठी लागणारा सर्वस्व त्याग करायचा संकल्पही त्याच्याकडे आहे. ज्याच्या प्रेम व मैत्री करण्याच्या क्षमतेवरच जग विश्वास ठेवत नव्हतं तोच मैत्री अन प्रेमात त्यागाचं मूर्तीमंत उदाहरण असतो. जगाच्या वास्तव्याशी त्याला भान नसतं पण तो मनात कुठेतरी जपून ठेवलेलं प्रेम आयुष्यभर तसच ठेवतो. याहून मोठं प्रेमाचं उदाहरण काय असू शकेल ? म्हणूनच…

After all this time?”

“Always,” said Snape.

त्या Severus Snape या पात्राला अजरामर करू जातं…!

Image result for severus snape personality

===समाप्त===

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

Batman – चेहरे आणि मुखवटे

Batman – चेहरे आणि मुखवटे

Batman Begins   ||   The dark Knight  ||  Movies  ||  बॅटमॅन   ||  चित्रपट प्रभाव  || समालोचन  ||  फिल्मी

Christopher Nolan दिग्दर्शित Batman चित्रपट मालिका बघितली की मनात एक वेगळीच उर्मि दाटून येते. हा केवळ चित्रपट आहे असं वाटत नाही, तर आयुष्यातील अनेक अनुभवात या चित्रपटातील प्रसंग आणि संवाद लागू होतात असं वाटत राहतं. खरं तर Sci-fi अर्थात Science-Fiction चित्रपटात फक्त हाणामार्‍या किंवा अशक्यप्राय गोष्टी असतात असं गृहीत धरलं जातं. पण Batman ची ही मालिका (Batman Begins, The Dark Knight आणि The Dark Knight Rises) त्याला अपवाद ठरते.

Batman हे पात्र काही नवीन नाहीये. आमच्या पिढीने ते लहानपणी टीव्हीवर कार्टून आणि चित्रपट स्वरुपात बघितलेल आहे. पण त्या आणि Christopher च्या Batman मध्ये फरक जाणवत राहतो. कथा बर्‍याच अंशी सारख्याच असल्या तरी त्याला मांडायची पद्धत अन त्यातून जे सांगायचं आहे त्यात मूलभूत फरक जाणवतो. अर्थात, येथे काही तुलना करण्याचा हेतु नाहीये.

Batman हे पात्र अजरामर होण्यामागे अनेक कारणे असतील, पण त्यात मुख्य एक कारण असावं, ते म्हणजे batman चा अंदाज, त्याची style, त्याचा Attitude, त्याची स्वतःच्या तत्वांवरील निष्ठा आणि त्याचा संघर्ष.

Image result for batman quotes dark knight rises

Batman हा फक्त Superhero अशा रूपात मांडला नाहीये, त्याला किनार आहे Bruce Wayne च्या वैयक्तिक दुखाची आणि एकटेपणाची. Bruce Wayne चा जन्मापासूनच जीवनाशी संघर्ष सुरू होतो. त्याच्या आई-वडिलांचा खून होतो अन त्याला आपण जबाबदार आहोत असं दुखाचं ओझं घेऊन तो जगत असतो. गुन्हा आणि गुन्हेगार याबाबतीत त्याच्या मनात राग, द्वेष आणि कुतुहुल निर्माण होतं. या परिस्थितीतच Bruce च व्यक्तिमत्व तयार होत राहतं. त्याच्या आयुष्यात Alfred ही Father Figure वगळता त्याचं असं कोणीच नसतं. त्याची एक बालमैत्रिण असते जिच्याशी तो भावनात्मकदृष्ट्या जोडल्या गेलेला असतो तीही त्याच्यापासून दूर होते. अशा एकांती आणि दिशाहीन आयुष्यात तो जगत असतो.

भरकटत असलेलं आयुष्याला ध्येय मिळावं म्हणून तो हिंडत असतो. मनातील राग, द्वेष, भीती, कुतुहुल आणि सर्व जाणिवा यातून Bruce Wayne घडत जातो आणि मग त्याच्या आयुष्याला एक हेतु, एक उद्दीष्ट, एक मकसद मिळतो… BATMAN… Gotham या त्याच्या शहराला सुरक्षित ठेवण्याचं आणि जे त्याच्या वडिलांच्या स्वप्नात होतं तसं सुंदर Gotham बनवण्याचं. हेच त्याच्या Batman बनण्याचं कारण बनतं.

स्वतःची ओळख नसलेला Bruce सोडून देऊन तो Batman चा मुखवटा चढवतो, जो स्वतःची ओळख बनवत जातो. हाच चेहरा Bruce वरती मात करत असतो. चित्रपटात याला अनुसरून एक अप्रतिम संवाद आहे…

I wear a mask. And that mask, it’s not to hide who I ambut to create what I am.

Image result for batman quotes

मुखवटे हे काही केवळ स्वतःची ओळख लपवण्यासाठी नसतात, तर ते स्वतःची नवी ओळख निर्माण करण्यासाठी असतात. म्हणजे तुम्ही कोण आहात यापेक्षा तुम्ही काय हेतु घेऊन वावरत आहात याला महत्व आहे. स्वतःची ओळख निर्माण करण्यासाठी स्वतःची उद्दीष्ट अन निर्णय असायला हवेत.

अगदी इथेच BATMAN ही Larger Than Life superhero तयार होतो. कारण फक्त शत्रुंवर मात करण्यासाठी नव्हे तर स्वतःवर, स्वतःच्या भितीवर तो मात करू शकत असतो. Bruce च्या ज्या मर्यादा असतात त्यापेक्षा कितीतरी उंचीवर Batman जाऊन पोचतो. हा मुखवटाच त्याच्या जगण्याचं उद्दीष्ट बनतं… पण कालांतराने हाच चेहरा, हाच मुखवटा आणि हीच ओळख त्याच्या वैयक्तिक आयुष्यात अडथळा निर्माण करू लागतो… जिच्यावर Bruce मंनापासून प्रेम करत असतो ती Rachel ह्या चेहर्‍यानिशी Bruce ला स्वीकारू शकत नसते… मग स्वतःचं स्वतःशी द्वंद्व सुरू होतं…

एका बाजूला Batman ह्या superhero चा विविध दुष्प्रवृत्तीशी संघर्ष चालूच असतो. Jim Gordon सारख्या कर्तव्यनिष्ठ, प्रामाणिक पोलिस अधिकारी आणि Lucious Fox सारखे तज्ञ सहकारी यांच्या साथीने तो Gotham ला सुरक्षित, भ्रष्टमुक्त आणि बनवत असतो पण दुसर्‍या बाजूला त्याला आपल्या वैयक्तिक आयुष्यात अनेक संकटांचा सामना करावा लागत असतो. त्यात Alfred वगळता त्याला कोणाचीच साथ नसते.

चित्रपटात प्रत्येक पात्राच्या असण्याला अर्थ आहे. त्या पात्राचं वलय Batman या पात्राशी येऊन मिळतं. Alfred सारखा friend father and philosopher असतो जो Bruce ला सतत योग्य मार्गावर चालण्यास, कठोर निर्णय घेण्यास मार्गदर्शन करत असतो. हे पात्र तर कधी-कधी Batman वरही भारी पडतं इतकी सुरेख त्याची बांधणी केली आहे. Alfred च्या तोंडी असलेला संवाद तर कुठल्याही पराभूत मानसिकतेत असलेल्या व्यक्तिला पुन्हा लढण्याची उर्मी देऊन जाईल इतका सकस तो संवाद आहे…

Alfred Pennyworth: Why do we fall sir? So that we can learn to pick ourselves up.

Image result for batman quotes alfred

लहानपणी विहिरीत पडल्यापासून Bats ला घाबरणारा Bruce असेल किंवा Wayne कुटुंबाच्या जबाबदारीचं ओझं वाहणारा Bruce, आई-वडिलांच्या हत्येला स्वतःला जबाबदार समजणारा Bruce, मैत्रीण Rachel पासून दुरावलेला Bruce, केवळ एकांतच नव्हे तर मनावरील दडपण घेऊन जगणारा Bruce, कधीतरी स्वतःबद्दल न्युंनगंड असलेला Bruce, त्वेषाने-रागाने उफाळून येणारा Bruce, तितकाच संवेदनशील Bruce असे एक ना अनेक मानवी भावनांचे कंगोरे Bruce वाहत असतो आणि दुसर्‍या बाजूला Batman, जो स्वतःच्या तत्वांवर ठाम आहे, न्यायप्रिय आहे, तितकाच क्रूरही असे नियतीचे सर्वच रंग या पात्रात दिसतात. त्यामुळे हे पात्र सामान्य न राहता वेगळ्याच उंचीवर पोहोचलेलं वाटतं. मानवी भावनांच्या विविध छटा आणि त्या प्रत्येकावर उमटणारी प्रतिक्रिया अतिशय नेमकेपणाने समोर येत राहते. इथे कुठेच बनावटी किंवा नाटकीपण जाणवत नाही. उत्स्फूर्त आणि तितंकच भिडणारं… म्हणूनच कदाचित Batman हा केवळ Superhero न राहता स्वतःतील एक न समजलेलं रूप म्हणून भावतं, भिडतं आणि थेट मनात घर करून जातं, स्वतःची वेगळी जागा निर्माण करतं…

Image result for batman quotes

चित्रपटात दोन असे संवाद आहेत जे BATMAN काय आहे हे स्पष्ट करू शकतात…

Gordon: Because he’s the hero Gotham deserves, but not the one it needs right now. So we’ll hunt him. Because he can take it. Because he’s not a hero. He’s a silent guardian. A watchful protector. The Dark Knight…!

आणि

John Blake: Don’t you want to know who he is?

Gordon: I know exactly who he is; he’s The Batman.

BATMAN हा फक्त BATMAN आहे आणि असू शकतो. कारण तो फक्त hero नसून एक योद्धा आहे, एक रक्षक… जितके त्याच्या असण्याला अर्थ आहेत तितकेच त्याच्या नसण्यालाही…

जेंव्हा समाजाच्या भल्यापुढे, नैतिक मूल्य जपण्यासाठी स्वतःचं अस्तित्व अन hero असणे गमवण्याची वेळ येते तेंव्हा क्षणाचाही विचार न करता समाजाच्या नजरेत एक क्रूर हत्यारा असा डाग स्वीकारायला तो तयार होतो आणि तिथेच तो सर्वांपेक्षा खूप उंच शिखरावर जाऊन पोचतो…

अस्तित्व गमावलेला Bruce आणि समाजाच्या नजरेत विलन ठरलेला Batman हे समाजाला गरज आहे हे लक्षात येताच पुन्हा उभारी घेतात. स्वतःच्या पराभवाची आणि खडतर वाटेची पूर्ण जाणीव असतांनाही Batman पलायनवादी किंवा सोप्पा मार्ग न शोधता आपल्या मूल्यांवर कायम राहतो आणि योग्य तीच वाट निवडतो.

Image result for i never cared who you were

Bruce Wayne/Batman: You’re afraid that if I go back out there I’ll fail??

Alfred: No. I’m afraid that you want to…

हा संवाद ती परिस्थिती पुरेशी स्पष्ट करतो. इथे मनातून पराभूत झालेला, आयुष्याला कंटाळलेला Bruce दिसतो आणि संघर्षाला तयार असलेला Batman ही…

ह्या सगळ्यात Bane या शत्रूकडून पूर्णतः पराभूत झालेला Batman ही बघायला मिळतो. पण पूर्णतः हतबल आणि पराभूत झालेला Bruce/Batman संघर्षाला तयार असतात. स्वतःच्या मनाशी आणि शरीराशी असलेला संघर्ष संपवून Batman उभा राहतो… कधी-कधी मृत्यूची भीती नसणे हीसुद्धा पराभवाची कारणे असतात तेंव्हा त्याला जीवनाकडे बघण्याचा नवा दृष्टीकोण आणि त्यातून निर्माण होणारा संघर्ष दिसतो.

इथेच The dark Knight rises हे बेमालूमपणे लागू होतं…

अशा अनेक मानसिक आणि शारीरिक संघर्षातून अन संक्रमणातून प्रवास केलेला Batman सर्व शत्रूंना पुरून उरतो… एवढच नव्हे तर कर्तव्यापुढे वेळ आल्यावर मृत्युलाही तो सहजपणे सामोरा जातो…

चित्रपट संपत असताना, Batman शहराला वाचवून स्वतः मृत्युकडे प्रयाण करत असताना एक संवाद आहे…

Commissioner Gordon: I see a beautiful city and a brilliant people rising from this abyss. I see the lives for which I lay down my life, peaceful, useful, prosperous and happy. I see that I hold a sanctuary in their hearts, and in the hearts of their descendants, generations hence. It is a far, far better thing that I do, than I have ever done; it is a far, far better rest that I go to than I have ever known.

हा संवाद जेंव्हा बघतो-ऐकतो तेंव्हा मेंदू-मन अक्षरशः स्तब्ध होतं. मन-मेंदू हेलकावे खात असतात. शरीर निश्चल होतं. कारण एका Superhero चा नव्हे तर BATMAN चा होणारा अंत!!! आपण त्याला गमावतो, जरी ते चित्रपटातील एक पात्र असलं तरी, ही जाणीवच आपल्याला त्रास देत असते. येथे आपण त्या पात्राशी नकळतपणे किती एकरूप झालो होतो याची जाणीव होते.

Batman च्या आणि त्याहीपेक्षा Bruce Wayne च्या समोर आयुष्यात असे अनेक प्रसंग येतात जेथे त्याला कठोर आणि आरपार असे निर्णय घ्यावेच लागतात. तेथे त्याच्या मानवी मूल्यांची तर कसोटी लागतेच पण एक Superhero म्हणून तो का वेगळा आहे याची जाणीवही होते.

Batman पुराण काही संपणे काही शक्य नाही. तो केवळ मनात घर करून राहतो असं नाही, तर तो मेंदूवरही अधिराज्य गाजवतो… म्हणूनच तो Batman आहे…

He is BATMAN

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

ती सध्या काय करते?

ती सध्या काय करते?

हरवलेलं प्रेम वगैरे शोधताना…

ती सध्या काय करते? Ti Sadhya Kay Karte? मराठी चित्रपट Marathi Movie Review

Director – Satish Rajwade

Actors – Ankush Cahudhari, Tejashri Pradhan, Urmila Kothare, Arya Ambekar, Hruditya Rajwade Nirmohi Agnihotri, Isha Phadke and Abhinay Berde WITH Sanjay Mone, Sukanya Mone and Tushar Dalvi.

मृगजळ, गैर, मुंबई-पुणे-मुंबई, प्रेमाची गोष्ट, एक डाव धोबीपछाड आणि पोपट यासारख्या विविध ढंगाच्या कलाकृती देणारा दिग्दर्शक सतीश राजवाडे ती सध्या काय करते? हा मराठी प्रेमपट घेऊन आला आहे. ती सध्या काय करते? ह्या नावानेच प्रेक्षकाला साद घातली आहे. आयुष्यात अपूर्ण राहिलेल्या प्रेमाची उदाहरणे प्रचंड आहेत. त्या प्रत्येकाला हा चित्रपट बघायची घाई झाली असणार यात शंका नाही. आपण जिच्यावर एकेकाळी जिवापाड प्रेम केलं ती आज काय करत असेल असे प्रश्न प्रेमभंग्या लोकांना अधून-मधून पडत असतात. केवळ तिचं असलेलं नाव जरी कुठे ऐकलं तरी कान टवकारले जातात अन काळजाचे ठोके वाढू लागतात. सतीश राजवाडेने ह्या सगळ्याचा विचार करूनच चित्रपट निर्माण केला आहे.

गोष्टीची सुरुवात होते जुन्या मित्रांच्या गेट टुगेदरपासून. त्यात जुने फोटो बघता-बघता अनुराग (अंकुश-अभिनय-हृदित्य) ला तिचा अर्थात तन्वीचा फोटो दिसतो अन आठवणींचा पेटारा उघडला जातो. चित्रपटाच्या सुरूवातीलाच गोष्ट वेगाने पुढे सरकू लागते.

अनुराग लहान असताना (हृदित्य असताना) ज्या सोसायटीत रहायचा तिथे तन्वी व तिचं कुटुंब रहायला येतं. पहिल्या नजरेत अनुरागचं तिच्यावर प्रेम जडतं. मग नेहमीप्रमाणे घटना घडतात. अनुरागचं तिच्या वडलाशी पंगा, मग मनोमीलन, अनुराग-तन्वी यांच्यात झालेली गट्टी, एकमेकांना मनापासून ओळखणं वगैरे. नंतर जरा वयात येताच अव्यक्त प्रेम; नंतर क्षुल्लक कारणावरून ‘निकल जाव मेरी जिंदगी से’ वगैरे. त्यानंतर पश्चाताप. पण वेळ निघून जाणं. मग पुन्हा भेटणं. असा प्रवास!

चित्रपटाची कथा एकदम साधी आहे. त्यात नावीन्य असं काहीच नाही. अव्यक्त प्रेम यावर जास्त भर दिलेला आहे. यावर आधीही बरेच चित्रपट आलेले आहेत. शिवाय, चित्रपटाच्या कथेत बर्‍याच उणिवा आहेत. पण याचा अर्थ असा नाही की चित्रपट पडला आहे. चित्रपट पूर्णवेळ तुम्हाला धरून ठेवतो. चित्रपटाचा लुक, कलाकार अन मांडणी चोख असल्यामुळे काहीच असह्य वाटत नाही. उलट हळुवारपणे घडत जाणार्‍या घटना बघत प्रेक्षक खिळून राहतो. चित्रपट चांगला का वाईट हे ठरवताना मात्र फार विचार करावा लागेल. कारण कथा अर्धवट अन चुकल्यासारखी वाटते. एक तर मध्यंतरापर्यन्त ज्या घटना घडताना दाखवल्या आहेत त्या आजवर आपण अनेक चित्रपटांत बघितल्या असतील. ते दोघे लहान वयात जसं वागतात ते ‘नेमकं असं होतं का?’ असंही तुम्हाला वाटू शकतं. कारण लहान मुलांतील प्रगल्भपणा हा वेगळा विषय आहे. त्यानंतर ते दोघे तरुण झाल्यावर, हे असंच असतं असंही तुम्ही बिनधास्त म्हणाल.

अनुराग हा पुर्णपणे गोंधळलेला अन भरकटलेला मुलगा आहे आणि तन्वी ही अतिशय समजूतदार आणि त्याला पुर्णपणे ओळखणारी आहे. तिचं त्याच्याशी वागणं हे जवळजवळ त्याच्या बायकोसारखंच वाटतं. तन्वी त्याच्याबाबतीत काकुबाई वगैरे असते. अनुरागचं लहानपणापासून तिच्यावर प्रेम असतं पण कॉलेज विश्वात येताच त्याला अनेक ‘पर्‍या’ खुणावत असतात. त्यात तो मोहिनी, अंजली यांच्याही तो प्रेमात पडतो. पण ते त्याचं केवळ आकर्षण असतं. चित्रपटात हे सगळं फारच वरवर दाखवण्यात आलं आहे. अनुराग लहानपणापासून तिच्या प्रेमात असतांनाही मग इतरांच्या प्रेमात कसा पडतो? हे स्थित्यंतर कुठेही दिसत नाही. बरं, त्याला तन्वीही आवडत असते. तो तिलाही प्रेमपत्र देतो. अनुरागसोबत लेखकही ह्या वर्तुळात जरासा गोंधळल्याप्रमाणे वाटतो. इकडे तन्वी त्याची बेस्ट फ्रेंड असते, तीही आवडत असते आणि इतर मुलीही. हे सगळं जरा भयंकरच वाटतं. मग शेवटी अनुरागला उमगतं की तन्वी हीच खरी आपली ‘प्रेम’ आहे. मग तो शेवटी तिला प्रपोज करायचं ठरवतो. पण त्या दिवशी तो ‘घेतो’ अन अचानक त्याच्यावर चिडतो. मग ‘निघून जा माझ्या आयुष्यातून’ असं वाक्य. हे फारच वरवर वाटतं. अचानक असं काय झालं हेच समजू शकत नाही. तिच्यावर चिडायचं नेमकं कारण काय हे उघडपणे समोर येत नाही. बर, खरं प्रेम असतं तर एकाच सोसायटीत राहणारे दोघे नंतर आयुष्यभर भेटलेच नाहीत असाही समज करून घ्यावा लागतो. कथा मांडताना हे उणेदुवे ठळकपणे दिसणारे आहेत. हे अर्थात प्रेझेंटेशन मागे जरा विरून जातात. कारण बहुतेक प्रेक्षक आतापर्यंत त्याच्याशी किंवा तिच्याशी रीलेट होऊ लागलेला असतो.

चित्रपटाचं नाव जरी ‘ती सध्या काय करते?’ असं असलं तरी चित्रपट ‘त्या’च्या नजरेतून आहे. अनुरागच्या आयुष्यात येणारे प्रेमप्रसंग, त्यात गोंधळून जाणारा अनुराग अन शेवटी एका वेगळ्याच मुलीशी, राधिका (उर्मिला कानीटकर-कोठारे) लग्न करतो. हे सगळे अनुरागच्या आयुष्यात घडणार्‍या घटना अन प्रसंग आहेत. त्यात तन्वी एक भाग आहे असं काही क्षण वाटतं. अनुरागला काय वाटतं आहे हेच येथे जास्त अधोरेखित केलं आहे.

नंतर मग आयुष्याच्या एका टप्प्यावर त्या दोघांची भेट होते. ती परदेशातून परत येते. दोघांचही लग्न झालेलं असतं. दोघांना एकमेकांना बरच काहीतरी सांगायचं असतं पण ते बोलू शकत नाहीत. दोघांच्याही मनात पश्चाताप असतो. जे घडलं ते घडायला नको होतं असं दोघांनाही वाटत असतं. पण अनुरागच्या मनात कुठेतरी पुरुषी लोभही क्षणभर जागा होताना दिसतो. तन्वीला भेटताना बायकोला अंधारात ठेवणं किंवा तिचा नवरा तिला नीट ठेवत असेल का? नसेल तर मी आहे… असे विचारही त्याला शिवून जातात. त्या दोघांनाही, लहानपणी अपूर्ण राहिलेली कथा संपवायची असते. एकमेकांच्या बाबतीत असलेले वेगळे भाव बाजूला सारून पुन्हा पक्के मित्र म्हणून राहायची दोघांची इच्छा असते.

ह्या चित्रपटाचा शेवट कसा होणार हे खूप उत्सुकतावर्धक आणि तितकच महत्वाचं होतं. दोघांचीही लग्न झालेली आहेत. त्यात अनुराग बायकोपासून लपवून तन्वीला भेटतो. बायको त्याची चोरी पकडते. इथे काही क्षण, चित्रपट #सावधानइंडिया #क्राइमपट्रोल वगैरे प्रकारात जातो की काय अशी भीती वाटायला लागते. कारण आत्तापर्यंत निरागसपणे समोर आलेली कथा एका guilt पर्यन्त पोचते का असं वाटायला लागतं. त्याला तसे संदर्भही आहेत. पण अखेर मराठी चित्रपटाला शोभेसा शेवट होतो. संवादातून मार्ग!

संपूर्ण चित्रपट अव्यक्त प्रेम, पहिलं प्रेम अन विसंवाद यावर प्रकाश टाकणारा आहे. चित्रपटात निरागसपणा जपला आहे. पहिल्या प्रेमाच्या किंवा बालपणीच्या प्रेमाच्या आठवणी चांगल्या रंगवल्या आहेत. चांगले मित्र असणारे ती आणि तो नेहमीच मित्र, सोबती किंवा साथीदार होऊ शकत नाहीत. खासकरून प्रेमभंग्या पात्रांसाठी हा चित्रपट म्हणजे मेजवानीच म्हणायला पाहिजे. कारण यात फूल इमोशनचा भरणा आहे. म्हणजे प्रेमात आडकाठी ठरणारा पोरीचा बाप किंवा दूसरा मुलगा, प्रेमपत्र, तिला गाडीवरून फिरवणे, भेटायची विशिष्ट जागा वगैरे. चित्रपटगृहातून बाहेर पडताना उगाच आठवणीत वगैरे बुडालेला प्रेक्षक दिसतोच. त्यांना बिचारे म्हणून पुढे जावं लागतं.

चित्रपटाचे संवाद मस्त जमले आहेत. ही जमेची बाजू म्हणावी लागेल. चित्रपटाच्या सुरुवातीपासून शेवटपर्यंतचे संवाद मनाला भिडतात अन मजाही आणतात. एकदम शेवटी थोडंसं भाषणवजा संवाद सर्वांनाच आवडतील याची मात्र खात्री नाही.

अभिनय:-

चित्रपटात सर्वात उत्तम अभिनय कोणाचा असेल तर तो हृदित्य राजवाडे ह्याचा आहे. लहानपणीच्या प्रेमात जो गोडवा, निरागसपणा अन मिष्किलपणा असतो तो खूपच उत्तम आहे असं म्हटलं पाहिजे. त्याचे हावभाव अन अभिनय याला दाद दिलीच पाहिजे. त्यासोबत असलेली लहपणीची तन्वी हीसुद्धा खूप गोड आहे.

Image result for ती सध्या काय करते?

ह्या चित्रपटाचा मुख्य आकर्षणबिन्दु होता अभिनय बेर्डे; आपल्या लाडक्या लक्ष्याचा मुलगा. तो अभिनयक्षेत्रात अन चित्रपटसृष्टीत पदार्पण करत होता. त्याचा परफॉर्मेंसही चांगला झाला आहे. खासकरून त्याला उत्तम नाचता येतं. अभिनयही चांगला असला तरी उत्तम म्हणता येणार नाही. पण वडलांच्या पाऊलवार पाऊल ठेवायला तो नक्कीच काबिल आहे. त्यात, अधूनमधून त्याच्यात दिसणारी लक्षाची झलक, छबी हीसुद्धा भाळून जाते. तरुणपणातील तन्वीचं काम केलं आहे आर्या आंबेकर हिने. झी मराठीवर लिटिल चंप्स मध्ये ती गायक म्हणून आली होती. ती मूळ गायकच आहे. तिने मात्र निराशा केली आहे. हे तिचं अभिनय क्षेत्रातील कदाचित पहिलं पाऊल. पण तिच्यातला कृत्रिमपणा चित्रपटात जाणवत होता.

आता मोठेपणीच्या अनुराग-तन्वीकडे येऊ. अंकुश चौधरी – तेजश्री प्रधान! अंकुश लगातार वेगवेगळ्या भूमिकेतून आपल्यासमोर येत आहे. त्याच्यात आलेला अनुभवीपणा खूपच महत्वाचा आहे. त्याने उत्तम काम केलं आहे. सोबतच तेजश्रीनेही भावनिक प्रसंग चांगले खुलवले आहेत. तिलाही थम्ब्स अप द्यायला हवेत…

मोजक्याच सीनमध्ये येणारे सुकन्या मोने, संजय मोने, तुषार दळवी यांनी अनुभवी काम काय असतं याची ओळख करून दिली आहे. तिघेही अप्रतिम! सोबतच उर्मिला कोठार (राधिका) हिनेही अनुरागच्या बायकोच्या भूमिकेत मस्त काम केलं आहे. एका प्रसंगात अंकुश दरवाजात असतो अन उर्मिला दरवाजा उघडते, तो प्रसंग खरच उर्मिलाने झकास केला आहे. काही महत्वाच्या क्षणांत पव्याची भूमिका करणार्‍या कलाकारानेही छान काम केलं आहे.

विशेष सांगायचं म्हणजे, कथा जरा कमकुवत असली तरी अभिनयाच्या जोरावर चित्रपट तारल्या जातो. कथेत उणिवा नक्कीच आहेत आणि त्या चित्रपटाला मारक ठरल्या असत्या, पण सतीश राजवाडेसारख्या दिग्दर्शकामुळे त्या झाकल्या गेल्या आहेत असंच म्हणावं लागेल. सतीशच्या विविध विषयांना हात घालायच्या यादीत हा चित्रपट पुर्णपणे बसणार नाही. सतीशनेच ‘प्रेमाची गोष्ट’ नावाचा एक चित्रपट केला होता. तोही अव्यक्त प्रेमाची गोष्ट होती. हा चित्रपट त्या चित्रपटाच्या जरा डावा ठरतो असं म्हणायला पाहिजे. कारण तिथे ज्या जानिवांसकट प्रेमाचं ओलेपण पुढे सरकत जातं त्याचा इथे अभाव प्रकर्षाने जाणवतो. निव्वळ प्रेम हा विषय असणं अन प्रसंगातून ते समोर येणं यात गफलत होते. फोडणी देण्याच्या नादात मूळ तांदूळच चांगला भिजवला नव्हता असंही म्हणू शकतो.

चित्रपटातील गाणी ठीकठाक म्हणावी लागतील. मुख्य गाणं हे उत्तम असलं तरी इतर गाणी रटाळ वाटतात. त्यात चित्रपटात मध्यंतरापूर्वी लागोपाठ येणारी गाणी बघूनही कंटाळा येतो.

                   शेवटी, ती सध्या काय करते? चित्रपट एक अनुभव आहे. पहिलं प्रेम, आठवणी, जुन्या प्रेमाचा ओलावा अशा गोष्टींत ज्यांना आवड असते त्यांनी हा चित्रपट बघायला हरकत नाही. खासकरून जुनं प्रेम घेऊन प्रेमभंगी झालेल्यांनीतर हा चित्रपट बघावाच!!!

एक सांगायचं म्हणजे…

हृदयात वाजे something…

सारे जग वाटे happening…

असतो सदा मी आता dreaming…

latenightedition.in  ||  @Late_Night1991

एक हजाराची नोट

एक हजाराची नोट

एक हजाराची नोट

#मराठीचित्रपट  }{ Ek Hazaraachi Note  }{  भावस्पर्शी  }{   अप्रतिम कलाकृती  }{

पंतप्रधान मोदींनी नुकतीच नोटबंदीची घोषणा केली. त्या निर्णयाचे पडसाद अजूनही उमटत आहेत. त्याचे जे चांगले-वाईट परिणाम व्हायचे आहेत ते येणारा काळ ठरवेल. आजच एक मराठी चित्रपट बघितला. त्याचं नाव होतं ‘एक हजाराची नोट’. एरवी हा चित्रपट बघितला असता तर त्यात विशेष काही नव्हतं, पण नोटबंदीच्या पार्श्वभूमीवर हा चित्रपट विचार करायला भाग पाडतो अन एका वेगळ्याच अवकाशात नेऊन ठेवतो.

गोष्ट आहे एका म्हातारीची. विदर्भात राहणारी एकटी म्हातारी.  तिचं नाव बुढी! एक गरीब म्हातारी, जिच्या तरण्या शेतकरी पोराणं आत्महत्या केलेली असते. मग उरलेलं आयुष्य ती एकट्याने पुढे ढकलत असते. निराधारपणे पण समाधानाने ती जीवन जगत असते. तिच्या शेजारी राहणारा सुदामा हा तिला पोरसारखाच असतो. त्या कुटुंबाच्या साथीने ती जगत असते. कधीतरी अगदी दोन रुपये घालून चहा पिणे यातच तिला आनंद असतो. जीवन असच चालू असतं, पण आयुष्य एक महत्वाचं वळण घेतं. निवडणुकीच्या निमित्ताने गावात एक पुढारी येतो अन सर्वांना पैसे वाटत असतो. सुदामा त्या बुढीची करूनकहाणी नेत्यापर्यंत पोचवतो आणि तो नेता निवडणुकीचा काळ म्हणून सहानुभूती दाखवत तिला एक हजाराच्या पाच नोटा वाटतो. मग त्या म्हातारीच्या आयुष्याला एक कलाटणी मिळते. सगळ्या गावात बोभाटा होतो. नेहमी दोन रूपयांचा गूळ, दूध देणारे तिला पैसे मिळाले म्हणून वेगळी वागणूक देतात. त्या बुढीलाही पैसे खर्च करून टाकायचे असतात. त्यासाठी ती सुदामाला घेऊन तालुक्याला जाते. तेथूनच सुरू होतो दुर्दैवाचा खेळ!

चित्रपटाची मांडणी अतिशय सरळ आणि साधेपणाने आहे. लेखक-दिग्दर्शकाला कथा थेटपणे सांगायची असल्याने विनाकारण कसलेही अडथळे येत नाहीत. कथेबाबतीत स्पष्टपणा असल्याने चित्रपट कुठेच कंटाळवाणा होत नाही. टप्प्याटप्प्याने घडत जाणार्‍या घटना ह्याच चित्रपटाला एका आशयासहित पुढे घेऊन जात असतात. बुढीचं पात्र साकारणार्‍या उषा नाईक यांनी उत्तम अभिनय केला आहे. गरीब, बिचारी, निराधार आजीची भूमिका त्यांनी खणखणीतपणे बजावली आहे. एक-एका सीनमध्ये चेहर्‍यावरचे भाव तर थेट काळजाला भिडणारे आहेत. त्यात संदीप पाठक नावाच्या अवलियाने सुदामाची भूमिकाही सुरेख उमटवली आहे. नेहमी वेगवेगळ्या भूमिकेतून सर्वांना हसवणारा संदीप सुदामा म्हणून चांगुलपणा घेतो अन कुठेतरी मनाला चटकाही लावून जातो. बाकी उत्तमराव जाधवच्या भूमिकेतील गणेश यादव अन पोलीसाच्या भूमिकेतील श्रीकांत यादव यांनीही खलनायकी ठसा चांगलाच उमटवला आहे.

Related image

शहरातील माणूस रोज हजारांची उधळण करत असतो. केवळ सिगार, सुपारीवर दिवसाला शेकड्यावर खर्च करणारे असतात. पण एकेकाची परिस्थिती अशी असते की चहा पिण्यासाठीही पैसे जमा करावे लागतात. रोजच्या जगण्यासाठी संघर्ष अटळ असतो. त्यात चार सहानुभूती अन आपुलकीचे शब्दच मोठा आनंद देऊन जातात. ही बुढीही तशीच परिस्थितीने गांजलेली आहे. पण जेंव्हा ती गूळ मंदीरासमोरील मुंग्यांना ठेवते तेंव्हा मनात कालवाकालव होते. ज्या लोकांना कशाशी काहीच देणं-घेणं नसतं त्या लोकांसमोर नेते भाषणं ठोकून जातात. केवळ जेवायला मिळेल म्हणून जमा होणार्‍या गर्दीसमोर देशाचे प्रश्न मांडतो तेंव्हा आपलीच लाज वाटते. केवळ जेवणाकडे डोळे लावून बसणारी जनता हेच देशाचं खरं वास्तव आहे. त्यांना आपण काय समजावून देऊ शकतो. अशा म्हातारीच्या हातात जेंव्हा हजाराची नोट येते तेंव्हा तिचं विश्व एकाच वेळेस, पण विविध संदर्भात आकुंचन आणि प्रसरण पावतं. तिच्याकडे हजाराची नोट आल्याचं समजल्यावर नेहमी दोन रूपयांचा गूळ देणारा दुकानदार तिला नकार देतो. तिच्या आयुष्याचे संदर्भ बदललेले असतात. रात्री झोपताना आठवणीने दरवाजा लावला आहे का तपासताना आपल्याला तिच्या मनातील कल्लोळ जाणवतो. गरीबाला त्या हजार रूपायाचंही किती अप्रूप असतं. तालुक्याला गेल्यावर तिला त्या हजाराच्या नोटेचं चिल्लर मिळत नाही. मुळात तिच्यासारख्या दरिद्री, खेडूत म्हातारीकडे हजार रुपयांची नोट असूच कशी शकते हाच मुख्य प्रश्न असतो इतरांना.

थोडं विषयांतर म्हंटलं तर, आज सरकार दोन हजारांच्या नोटा वाटत आहे, पण गरीब माणसाला त्याचा जराही उपयोग नाही. कशातरी फाटक्या नोटा अन चिल्लर गोळा करून त्यावर जीवनाचा गाडा पुढे ढकलणारे आपल्या देशात अजूनही अस्तीत्वात आहेत याचं भानच राजकीय मंडळींना राहिलेलं नाही. हजारभर रुपयांत आयुष्यभराची स्वप्नं पूर्ण करायची हौस त्यांच्यात असते. हातात कधीतरी आलेल्या पैशात आभाळभरून सुख मिळवायची त्यांची तयारी असते. पण प्रस्थापित व्यवस्थेत त्यांचं हे सुखही हिरावून घेण्याचा क्रूरपणा असतो. त्यांच्यासारख्या गरिबाचा वापर करून पोलिसांसारखी भ्रष्ट अन सडकी प्रशासकीय यंत्रणा केवळ गरिबाचं सुखच हिरावून घेत नाही तर त्यांच्या जीवनाची आसही शोषून घेत असते. पदाला असलेल्या अधिकाराचा माज दाखवत, गैरवापर करत गरीबांना लुटायचा खुला तमाशा चित्रपटातून उलगडण्यात आला आहे. त्या बुढी अन सुदामाची निष्कारण झालेली होरपळ खरच बघवत नाही. श्रीमंतांच्या दृष्टीने किरकोळ असलेल्या पैशात ते स्वर्ग मिळवत असतात अन त्याच जगाचा चकनाचूर होतो अन त्यांच्या गरीबीचे धिंडवडे निघतात. आपण कुठल्या देशात राहतो असा प्रश्न क्षणभर डोळ्यासमोर उभा राहतो. हराम मार्गाने आलेला पैसा पचत नाही हेच शेवटी त्यांच्या मनावर कोरलं जातं. लक्ष्मी आपल्या गरिबाच्या घरी राहत नसते असं त्यांना वाटत राहतं.

एक हजाराची नोट हा चित्रपट बरच काही देऊन जातो. चार-सहा रुपयांवर आयुष्य जगणारी जमात ह्या देशात राहते हे बघून मन स्तब्ध होतं. नोटबंदी वगैरे निर्णय घेताना ह्या लोकांना कोणीही लक्षात घेत नसावं. बुढीच्या आयुष्यावर सतत दया येत असते. पण त्यातही इतरांना काहीतरी देण्याचं अन सुख वाटण्याचं काम समाधानानं करताना कोणालाही आपल्या मोठेपणाची लाज वाटेल. शेवटाला पोलिसाने दिलेले त्याचे पन्नास रुपयेही ती म्हातारी तसेच ठेऊन गरिबीतही असलेला स्वाभिमान दाखवून पोलिसाला त्याची जागा दाखवते. गावाकडून येताना आनंदानं नदीत टाकलेलं नाणं आणि परतत असताना पीडेने टाकलेली हजाराची नोट यातच सर्व मानवी भावनांचा स्फोट उलगडला जातो. उषा नाईक यांच्या रूपाने ती बुढी मनाला घरघर लाऊन जाते तर संदीप पाठक सुदामाच्या रूपाने इतरांसाठी काहीतरी करण्याची प्रेरणा देऊन जातो.

श्रीहरी साठे हा संवेदनशील मनाचा माणूस असल्याशिवाय अशी कलाकृती करू शकत नव्हता. त्याच्या ह्या प्रयत्नाला सलाम! सुरुवातीपासून प्रेक्षकांच्या नजरा बद्ध करून ठेवणारा कॅमेरा चांगलाच बोलका आहे. संगीतही ठीकठाक म्हणावं लागेल. पण भावुक कथेपुढे हे दुय्यम म्हणावं लागेल. कथा संपताना हुरहूर लागून राहते. शेवट काहीतरी गोड होईल ह्याच आशेने प्रेक्षक सर्व अनाचार बघत असतो. पण त्यात त्याची पुरती निराशा होते. चित्रपट करूनामय दुखाने संपतो. शेवटी गरीब-पीडित तसाच किंबहुना त्याहून पीडलेला असतो. हे मनाला अस्वस्थ करणारं असतं.  लेखक-दिग्दर्शक जे सांगायचं आहे ते मोजक्या पण प्रभावी पद्धतीने मांडतो. काही वर्‍हाडी संवाद सोडले तर चित्रपटात काहीच कृत्रिम जाणवत नाही.

नदीच्या संथ पाण्याप्रमाणे चित्रपट पुढे जात असतो. अचानक कुठेतरी डबकं, कुठेतरी झरा, कुठेतरी धबदबा बनून तो शेवटाला पोचतो. शेवटाला एक म्हातारा बुढीला त्याच्या मेलेल्या पोराचा नीट करायला टाकलेला फोटो परत करतो तेथे संवेदनशीलतेचा अविष्कार जाणवतो. बटाव्यातून काढलेल्या पाचच्या फाटक्या नोटा अन चिल्लर यांचं मूल्य त्या फुकटात संकट घेऊन आलेल्या हजाराच्या नोटेपूढे प्रचंड महान असतं…

एक हजाराची नोट… एक संवेदनशील कलाकृती

हूल – भालचंद्र नेमाडे

error: Content is protected !!