आपल्याला जर आपल्या रचना, संकल्पना, मत येथे मांडायचं असेल किंवा कुठलीही जाहिरात ह्या संकेतस्थळावर करायची असेल तर latenightedition.in@gmail.com यावर संपर्क करावा!

Category: News & Views

#BoycottChineseProducts

#BoycottChineseProducts

भारतीय बनावटीच्या वस्तु घ्या…

आम्ही चेतन जाधव, सिध्देश जाधव दिवाळीसाठी मेड इन इंडीया LED तोरणं लाईट्स बनविल्या आहेत.

सध्या बाजार पेठेत चाय़ना बनावटची तोरणं उपलब्ध आहेत. आपण सर्वांना माहीत आहेच की चायना आपलाच पैसा वापरून आपल्याच भारताविरूध्द कुरघोरी करत आहे.

आम्ही बनवलेली तोरणं भारतीय बनावटीची असून 100 LED बल्ब मध्ये उपलब्ध आहेत.

तोरणाची क़िंमत 175 रूपये असून कुरिअर Charges वेगळे आकारण्यात य़ेईल.

जर कोणी विकत घेण्यास इच्छुक असतील तर कुठेहि बाहेर न जाता व आँनलाईन न जाता फक्त 9820430450… या नंबरवर wattsap करा किंवा SMS करा. त्यामध्ये तुमचं नाव, पत्ता व पिनकोड असेल. *_Cash on Delivery सुविधा उपलब्ध आहे._*

लाईट्स चे फोटो खाली दिलेले आहेत. कोणाला काही प्रश्न असल्यास वरील क्रमांकावर संपर्क करू शकता.

Please forward…

जनहित में जारी…

माणूस मरतो… मुंबईतील दुर्घटना…

माणूस मरतो… मुंबईतील दुर्घटना…

माणूस मरतो… मुंबईतील दुर्घटना…

आज टीव्हीवर मुंबईत elphinstone येथे घडलेली घटना बघून मन अक्षरशः हेलावून गेलं. माणूस चालता-चालता मरून जातो हे बघून कुठलाही संवेदनशील माणूस हेलावून जाईल. जीवन इतक स्वस्त झालय? मरणाला काहीच अर्थ उरला नाही का? विचार करून पृथ्वीवर जन्म देणार्‍या ईश्वराला लाज वाटेल इतकं क्रूर काम मृत्युने केलं आहे. काहीच न होता, निव्वळ अफवेपोटी माणसं मरतात ? जी काही क्षणांपूर्वी आपआपल्या विश्वात रममाण होती, गडबडीत होती ती अचानक हे विश्वच सोडून गेली…

मुंबईतील माणूस किड्या-मुंग्यांचं आयुष्य जगत असतो असं म्हणतात ते खरं आहे. किंबहुना तो कुत्र्याच्या मौतीने मरतो हे म्हणतानाही काही वाटणार नाही इतका दुर्दैवी प्रकार घडला आज. जनावरे मरावीत इतक्या वाईट पद्धतीने मृत्यू आला. रोजचं जीवन पुढे ढकलत, चार आनंदाचे क्षण लुटून जगणारा सामान्य माणूस असा एकाएकी मरून जातो.

प्रत्येकजण स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी धडपडत असतो. आजही प्रत्येकजण त्याचसाठी धावत सुटला पण आपला जीव वाचवत असताना आपल्या पायाखाली कोणीतरी चिरडला-भरडला जातोय याची फिकीर त्याला राहिली नाही.

त्या विडियोत दिसणारे हाल, त्या किंकाळ्या अक्षरशः स्तब्ध करणार्‍या होत्या… जिवाच्या आकांताने निघणारे ते केविलवाणे आवाज अन स्वतःला वाचवण्यासाठी चालू असेलेली धडपड बघून मन निश्चल होत होतं… किती क्रूरपणे मृत्यू आला… एकमेकांच्या पायाखाली तुडवले जाऊन, चेंगरून, गुदमरून होणारे मृत्यू…

माणूस मरतो म्हणजे नेमकं होतं तरी काय… तो कुठेतरी निघून जातो… पण माणूस अकाली, अचानक अन अशा हालअपेष्टा सहन करून मरतो तेंव्हा तो कायमचा स्मृतीत राहतो… त्याच्या जाण्याला अर्थ उरत नाही… ते वर्तुळ अर्धवट राहिल्याप्रमाणे वाटतं… प्रत्येक आयुष्य म्हणजे एक-एक विश्व असतं… आज असे अनेक शांत-निवांत विश्व पूर्णतः नष्ट झाले… यांच्यावर अवलंबून असणार्‍यांच्या वेदना तर कोणी कल्पनाही करू शकणार नाही… हवेवर शांतपणे तरंगणारा फुगा अचानक फुटतो अन अंतर्धान पावतो तसा… क्षणात अस्तित्वहीन…

उद्याच्या दसर्‍याच्या चार सुखाच्या क्षणाचे स्वप्न डोळ्यात बाळगून बाहेर पडलेला हा सामान्य माणूस उद्या नसणार… सगळीकडे सणाचा उत्साह असताना यांच्या घरात मात्र स्मशान शांतता असणार… काळाचाच घाला… यांच्या कुटुंबियांवर कोणता दुखाचा डोंगर कोसळला असेल याची कल्पनाही करवत नाही… ऐन सणाच्या दिवशी नशिबाने अशी करणी केली तर कोणताही माणूस खचून जाईल…

काहीतरी दुर्दैवी घटना घडतात अन अनेक निष्पाप लोक हे जग सोडून जातात… नशिबाच्या ह्या क्रूर खेळाला तर मुंबईकर नेहमीच बळी पडतो… बॉम्बस्फोट असो, पाऊस असो, अपघात असो, हत्याकांड असो की दुर्घटना… सामान्य माणूस मरतोच… भर पावसात बाहेर पडलेला एक डॉक्टर गटारात पडतो अन अत्यंत वाईट प्रकारे मृत्युच्या फेर्‍यात अडकतो… नियतीच्या ह्या खेळापुढे माणूस नेहमीच हतबल ठरला आहे… रात्रीचा गाडीतून परगावी प्रवास करणार्‍या प्रत्येकाच्या घरचे अस्वस्थ होऊ रात्रभर कूस बदलत चिंतेत असतात कारण सकाळपर्यन्त तो सुखरूप पोचेल का नाही याची त्यांना शास्वती नसते… जिवाची कसलीच खात्री राहिली नाही… आपल्या आवाक्याच्या बाहेर पडणारी पाऊले ओळखून मग माणूस ईश्वराला शरण जातो…

माणूस नेहमीच भित्रा होता आहे आणि राहणार… मृत्युच्या महाफेर्‍यात प्रत्येकाला अडकायचं असतानाही प्रत्येकजण ह्या फेर्‍यात अकाली अडकू नये म्हणून झगडत असतो… आधीच्या काळी लोक साथीच्या आजारात पटापट मरायचे… आताही मरतच आहेत… कधी अपघातात तर कधी अन्य कशात… मग मानवाने नेमकी प्रगति केली तरी कशात… आज निश्चित येणारा मृत्यू कुढत कुढत उद्यावर ढकलत असताना अकाली मृत्यूवर तो अजूनही काहीच करू शकलेला नाही…

आज मृत्युने कसलीही दया न दाखवता अनेक निष्पाप जीवांना आपल्या कवेत घेतलं… कोणाचीही जात-धर्म-प्रांत तपासले गेले नाहीत… जन्मल्याच्या नंतर ह्या जगात अनेक लेबल लावले जातात… जात-प्रांत-धर्म-नाते असे अनेक… पण असं मेल्यावर कपाळावर टाकलेला आकडा किंवा मृतदेच्याच्या अंगठ्यात लावलेलं लेबल हीच तुमची खरी ओळख बनते…

कोण कसाही जगतो अन कसाही मरतो… अशा अस्थिर जगण्या-मरण्याला काहीच अर्थ राहिलेला नाही…

सोवळं सुटलं…

सोवळं सुटलं…

#सोवळं  ||  डॉक्टर मेधा खोले वाद  || धार्मिक भावनांना ठेच  || परंपरा की अंधश्रद्धा  ||  #जातीय विखार  || अडाणी #जातीयवाद || #माझंमत

पुण्यात जे झालं ते खरं तर उत्तमच झालं. डॉक्टर मेधा खोले यांनी दाखल केलेल्या तक्रारीनंतर अनेकांचे ‘बुरखे’ फाटले आहेत. सोवळं नावाचा जो प्रकार असतो तो बाजूलाच पडला असून बाकीचांचे सोवळेपण सिद्ध होत आहे. तथाकथित पुरोगामी अन सनातनी लोकांमध्ये तर तुंबळ वाकयुद्ध सुरू आहेच पण जातीय फोडणीही अप्रतिमरित्या दिली जात आहे.

प्रकरण साधं होतं पण आता त्याला नेहमीप्रमाणे जातीचा रंग चढला आहे. या प्रकरणात जो दोषी असेल ते लवकरच समोर येईल पण त्यांमित्ताने सुरू झालेला जातीयतेचा बाजार पुन्हा एकदा थाटला गेला आहे.

नुकतच भाऊ कदम यांनी गणपती बसवल्यानंतर त्यांच्यावर त्यांच्याच समाजातून टीका झाली व बहिष्काराची भाषा केली गेली हे प्रकरण ताजं असताना मेधा खोले यांचं प्रकरण समोर आलं. म्हणजे गणपतीने सगळ्यांचे खरे रूप समोर आणले आहे.

              एखादा लोकप्रतिनिधीने जर जातीचा खोटा दाखला दिला तर त्याचं पद रद्द होत असतं. नोकरी मिळवताना खोटी डिग्री किंवा खोटी माहिती दिल्याचं उघडकीस आलं तर त्याची नोकरी जाते. इथेही साधारण तेच प्रकरण होतं. पण त्याला नंतर जाणीवपूर्वक जातीय रंग देण्यात आला. फडणवीस मुख्यमंत्री झाल्यापासून मराठा-ब्राम्हण आणि ब्राम्हण-ब्राम्हनेतर वाद विकोपाला गेला आहे तो पुन्हा प्रतीत झाला.

आजच्या जगात तुम्ही देव-धर्म मानायचा का नाही मानायचा, श्रद्धेचं कोणतं रूप असावं, कोण किती कर्मकांड हा वादाचा प्रश्न आहे. पण घटनेने प्रत्येकाला अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याचा अधिकार दिलेला आहे. तुम्ही तुमच्या घरात काय करता याबद्धल तुम्हाला कोणीही अटकाव करू शकत नाही. पण त्यावरून टोमणे मारणे अन सतत टीका करणे हा काहींचा छंद तर असतोच शिवाय स्वतःचं शेंबडं पुरोगामित्व certificate renew करायची संधी असते. आपण हिंदू धर्मातील चार टोकाची वाक्ये केली की आपण पुरोगामी अन अग्रेसर विचारांचे सिद्ध होऊ हे त्यांना माहीत असतं. त्यातल्या त्यात ब्राम्हण समाज अन ब्राम्हण्यवाद (लिहायलाही अवघड जातंय राव) यावर टीका केली की A plus ग्रेड मिळतोच. असो. पण भाऊ कदम आणि मेधा खोले यांच्या बाबतीत वेगवेगळी टिपन्नी होत आहे.

खोले यांनी गौरी-गणपती बसवावा का नाही बसवावा, त्यासाठी सोवळ्यात पुजा स्वयपाक करावा का न करावा हा त्यांचा वैयक्तिक प्रश्न. पण काहींना हेसुद्धा टीका करण्याजोगं वाटतं. आता सोवळं हे किती विज्ञानवादी संकल्पना आहे यावर भंपक भाषण करायची मला इच्छा नाही. ती नक्कीच कालबाह्य झाली आहे. पण चालत आलेल्या परंपरेप्रमाणे त्यांनी ते जे काही आहे ते भक्तिभावाने पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला असावा. यात कोणी त्यांना सल्ला देण्याचा काहीएक गरज नाही. पण अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याच्या नावाने बोंबा ठोकणारे कोणी काय करावं याचे ठोकताळे मांडत असतात.

              माझ्यामते ह्या प्रकरणात ग्राहक-विक्रेता असा साधा वाद होता. त्याला भावनेचा पदर होता. यादव आडनावाच्या बाईंनी जात लपवून आपली फसवणूक केली अशी मुख्य तक्रार केली. अनेकदा आपल्याला दुकानदाराने फसवल (ते t&c आठवत असेल) म्हणून आपण त्याला जाब विचारायला जातो तोच प्रकार इथे घडला.

खोले यांना स्वयपाकासाठी (सोवळ्यातील) जातीने ब्राम्हण आणि सुवासिनी महिला हवी होती. हासुद्धा त्यांचा अधिकार आहे. त्यांची श्रद्धा काय असावी हे कोणी इतरांनी सांगू नये. आणि त्यांची श्रद्धा, भावना तोडायचा अधिकार कोणालाही नाही. मुद्दा इतकाच आहे की त्या यादवबाईंनी माहीत असतांनाही असं केलं का अजाणतेपणी ती चूक झाली. याचा निकाल कोर्ट लावेलच. सुदैवाने तिथे अजून सोवळं नावाचा प्रकार नाही. यापेक्षा जास्त काही नाराजी असण्याच काहीच कारण नाही. पण तात्विक प्रश्न सुरू झाले आहेत. म्हणजे “भांडी घासायला, फरशी पुसायला, साड्या, ड्रेस, पाय-पुसण्यापासून ते चड्ड्या, ब्रा पर्यंतची धुणी धुवायला चालतात यांना दलित, मातंग, मराठा बाया” असे प्रश्न विचारात आहेत. हे तर सगळेच करतात की. चार शिकेल अन बर्‍यापैकी पैसे कमावणारा आणि री हे कामासाठी बायका-पुरुष ठेवतातच. त्यात काहीच गैर नाही. मग सोवळ्यात स्वयपाकासाठी आपल्या जातीतली का असा जर प्रश्न असेल तर सून करून घेताना किंवा मुलीच्या लग्नासाठी तुम्ही (असे प्रश्न उपस्थित करणार्‍यांनी) यांचा विचार कराल का असा माझा प्रतिप्रश्न असेल. पण नात्यातली असेल तरच, डॉक्टर-इंजीनियर असेल तरच, पाच लाख कमावता/ती असेल तरच, पासून मेडिकल टेस्ट करून तुम्ही लग्न जुळवता याबधल तुम्हाला कधी लाज का वाटत नसावी?

आपल्याकडे भाड्याने जागा देतानाही आपण त्याची जात बघतो. तो आपल्या जातीतील असेल तरच त्याला ती जागा देण्याचं आपण ठरवतो. येथेही तसाच प्रकार आहे. पण येथे जाणीवपूर्वक वाद निर्माण केला गेला. बाकीच्या तात्विक गप्पा मारून काही उपयोग नाही की, तुम्हाला त्यांनी पिकावलेला धान्य,, फुलं हे-ते सगळं चालतं तर मग स्वयपाक का नाही वगैरे वगैरे… किंवा खोपे यांच्यासारख्या डॉक्टर महिलेने असा प्रकार का करावा वगैरे. त्यांनी जुनाट व बुरसटलेला विचार का करावा. प्रश्न त्यांच्या शिक्षणाचा नसून भावनेचा आहे. येथे ISRO सारख्या संस्थेतही पुजा बिजा करून ते satellite सोडले जातात. त्यामुळे कोणाच्या भावनेचा अन शिक्षणाचा काही संबंध नसतो.

खोलेबाईंना टार्गेट का केलं जात आहे हे सांगण्याची गरज नाही. त्या यादवबाई गरजू आहेत, वृद्ध आहेत आणि असं-तसं आहे तर त्यांची काय चुकी. मग मी म्हणतो की मी एका कंपनीत गेलो अन सांगितलं की माझं इंजीनीरिंग झालं आहे आणि मला सगळं coding वगैरे येतं आणि घ्या मला कामावर. त्यांनी मला ठेवलं कामावर अन मी कामही ठीक केलं. पण सहा महिन्यांनी कंपनीला कळालं की मी इंजीनियर नसून साधा एमए पास आहे तर? खोटं बोललो म्हणून मला त्यांनी काढावं की नाही? असे अनेक उदाहरण देता येतील. प्रश्न फसवणुकीचा आहे. बाकी सोवळं वगैरे गेलं खड्ड्यात. आपल्या विश्वासाचा जर कोण गैरफायदा घेत असेल तर राग येणे स्वाभाविक आहे. त्यात खोलेबाई काही चुकल्या असतील तर त्यांनाही दोषी धरा.

पण देव बाटल्याच्या कोणी गोष्टी करू नका. सर्वांचा देव एकच असतो. पण त्यांची भावना ही निर्मळ असेल तर त्या तोडायचा अधिकार कोणाला आहे? ते थोतांड असेलही पण तो त्यांचा वैयक्तिक प्रश्न आहे. समझा, मी जर एखाद्या मुस्लिम मित्राला फसवणुकीने डुक्कराचं मांस खाऊ घातलं किंवा कट्टर हिंदूला गाईचं मांस खाऊ घातलं तर मग ते बाटल्या जातील का? नाहीच. त्याच्याने त्यांचं मन मात्र कलुचित होईल. मुस्लिम बाबतीत तर सगळे बनवेगिरी पुरोगामी मंडळी तुटून पडतील. पण त्यांचा आदर करणे हा माझा विनम्रपणा आहे. उदाहरण द्यायचं तर…

त्या महाराष्ट्र भवनात एका मुस्लिम तरुणाच्या तोंडात पोळी का काहीतरी कोंबली होती. त्यावेळेस चालू होता रमजान महिना अन त्याचा होता रोजा. सगळ्या देशाला वाटलं की त्याच्या धार्मिकतेवर आघात झाला आहे. पण त्यावेळेस असं कोणीही म्हंटलं नाही की कामाच्या ठिकाणी धर्म वगैरे आणायचा नसतो. तो घरीच ठेवायचा. पण जणू त्या पोळीचा तुकडा त्याच्या तोंडाला लागला अन त्याचा रोजा तुटून तो पार नापाक झाला असं चालू होतं. त्याला कोणी प्रगत हो, सोड हे, असं काही नसतं रे असे शहाणपण शिकवले नाही.

किंबहुना सध्या जैन बांधव अन मांसाहार याबद्धलही बराच गदारोळ झाला. त्यांना कोणी सांगितलं नाही की सोडा हे बुरसटलेपण. विज्ञानाची कास धरा वगैरे. आपल्याइथे श्रावण संपण्याची वाट बघत असतात. उपवासाला गुटखापासून ना-ना पदार्थ चालतात. इथे कोणालाही काहीच वाटत नाही. मग करायचे कशाला भंपक उपवास अन तो श्रावण-पर्युषण-रमजाण ???

देव वगैरे बाटत नसतील तर मग करू जेथे जसं वाट्टेल ते. पुढच्यावेळेस प्रत्येकाने भंग्याच्या हातूनच देवाची पुजा करून घेऊ अन कामवाल्या मावशीकडून स्वयपाक करून घेऊ; तेही जात न विचारता. मग गणपतीसमोर पत्ते खेळणं, दारू पिऊन नाचणे हेसुद्धा चांगलच म्हणता येईल. कारण त्याने काही तो बाटल्या जाणार नाहीच. एखाद्या लहानग्याच्या हातून तिरंगा चुकून गटारीत पडल्याने देश बाटत नाही. होऊ देत तिरंग्याचा अपमान? पण मग मनात असलेली भावना, आदर याला काही किम्मत आहे की नाही.

              खरं सांगायचं तर आजकाल असले हे सोवळं वगैरे भंपकपणा प्रकार सार्वजनिक ठिकाणी कोणीच पाळत नाही. एका डब्यात चार मित्र जेवताना एकमेकांची जात बघत नाहीत. एकमेकाच्या ताटात हात घालताना आम्ही मित्रांनी तर कधीच केलं नाही किंवा दुसर्‍या जातीच्या मित्राकडून आलेला डब्बा संपवताना आम्हाला कधीच संकोच वाटला नाही. मुस्लिम मित्राच्या घरी शिरकूर्मा खाताना आम्हाला सोवळं आठवलं नाही अन गणपतीला उचलताना आम्ही आमच्या मुस्लिम मित्राला कधी अडवलं नाही.

बाहेर जेवायला गेल्यावर वाढपी किंवा स्वयंपाकी कोणत्या जातीचा आहे हेही कोण बघत बसत नाही. इतका शहाणपणा अन खुलेपणा सगळ्यांत आहे. पण घरात परंपरेने चालत आलेल्या गोष्टी पाळल्या जातात. ते सगळेच पाळतात. कोण पाळत नाही? आजही गावचे पाटील-कुलकर्णी-देशमुख वगैरे इतर जातीच्या लोकांना सोबत बसू देत नाहीत. वाड्यावर आल्यावर त्यांना चहा कोणत्या कपात द्यायचा हेही ठरलेलं असतं.

इथे बंडल पुरोगामित्व संकल्पना येतेच कोठे? आणि कोणीही असले संकेत पाळत नसतं. मतं देताना जिथे आपल्या जाती-धर्माचे बघून मतदान करणारे आपण घरात जात का नाही बघणार???

स्वतःला परवडेल अन पटेल त्या गोष्टी जो तो करत असतो. चीनी माल वापरू नका, ते देशाच्या तोट्याचं आहे हे सांगूनही लोक दुर्लक्ष करतातच. साधे सिग्नल न पाळणे हीसुद्धा बुरसटलेली विचारसरणीच आहे.

माझ्या भावनेचा कोण गैरफायदा घेत असेल अन त्या चिरडत असेल तर मला राग येणारच. माझी फसवणूक झाली ही भावना योग्यच आहे.

              देवाच्या नावाखाली पैसे कोण काढत नाही. साधा भिकारीसुद्धा देवाच्या दयेने पैसे द्या म्हणतो. त्याची जात कोणती असते? ब्राम्हण दक्षिणेसाठी तरसतो. चार रुपये जास्तीचे मिळावेत म्हणून वाट्टेल ते सांगतो. गणपती मंडळापासून ते मोठमोठ्या मंदिर ट्रस्टवर आमचेच मराठा बांधव ते सर्वधर्मीय असतातच. सगळेच मिळून वाटून पैसे खातात. देवाला लागणारे फुलं कोण पिकवतो अन कोण विकतो? त्या देवाची मूर्ती घडवतो? त्याला रंग कोण लावतो? त्याला सोन्याची आभूषणे कोण करून देतो? त्याचं मंदिर कोण बांधतो? रांगेत कोण उभा असतो? अठरापगड जाती देवाच्या नावाने पैसे कमवतात.

              प्रश्नअसा आहे की तुम्ही चार पैसे मिळवण्यासाठी खोटं सांगून जर एखाद्याच्या भावनेशी खेळत असाल तर ते चुकच आहे अन चुकच राहणार. तसं असेल तर मी माझी खोटी जात/धर्म सांगून दुसर्‍या जातीतील/धर्मातील मुलीशी लग्न करतो. मला लग्नासाठी मुलीची अत्यंत गरज होती, मी तिच्यावर मंनापासून प्रेम करतो, मी श्रीमंत-सुशिक्षित आहे… पण लग्नानंतर तिला कळलं की मी तिला फसवून लग्न केलं आणि आता म्हणतो माझ्या जात/धर्माचा स्वीकार कर…? आता ती मुलगी बाटल्या गेली नसेलच… किंवा खरच गरज आहे म्हणून मी सर्रास खोट्या पदव्या (मंत्र्यांप्रमाणे) वापरुन नोकरी मिळवत असेल तर…? सगळं योग्यच ठरेल की…

त्या खोलेबाई अन यादवबाईंच व्हायच ते होऊ देत. पण अनेकांचे बुरखेही फाटले अन सोवळे ही सुटले…

प्रत्येक जात/धर्म कसल्या न कसल्या प्रकारच सोवळं पाळतच असते. कधी उघडपणे तर कधी अजाणतेपणी…

सोवळं काय असतं? ते सगळ्याच धर्मात-जातीत आहे. ते सगळेच कोणत्या न कोणत्या प्रकारे मानतात.

जात बघून राहायला जागा देणं हे सोवळं…

जात बघून लग्न करणं हे सोवळं…

इथे बारा माशी-अकरा माशी ते शहान्नाव कुणबी असे भेद करून लग्न होतात ते आहे सोवळं…

डावे आणि उजवे विचारसारणीवाले एकमेकांपसून सोवळं पाळतात…

मनसे वाले शिवसेनेपासून सोवळं पाळतात…

ट्विटर वर फॉलो-अनफॉलो करून एकमेकांपसून सोवळं पाळतात…

कट्टर मराठीवाले हिन्दीपासून सोवळं पाळतात…

[[ चुकभुल द्यावी. दरम्यान, कोणाची जातीय भावना दुखावली गेली असेल तर माफी मागू का नको? कारण बोलल्याने कोण बाटल्या जात नाही. ]]

{{{{खुलासा – मी सोवळी नाही. उगाच तसदी घेऊ नका.}}}}

इथे दोन महत्वाचे लेख आहेत ज्यात आधुनिक सोवळं काय असतं

ते सापडेल…   आधुनिक अंधश्रद्धा आणि आधुनिक अस्पृशता… 

नवीन मराठी कथासंग्रह

 

#BoycottChineseProducts भाग 2

#BoycottChineseProducts भाग 2

नियम पाळा, चीनी माल टाळा || चीनी उत्पादन बहिष्कार  || #NoChinaMade  || #BoycottMadeInChina  || आयना का बायना, घेणार नाही चायना  ||   चीन शत्रू राष्ट्र ||  चीनला रोखूया  ||

भारत-चीन सीमेवर युद्धजन्य परिस्थिती आहे. युद्ध सुरू होईल तेंव्हा होईल, पण सध्या भारतातील काही नागरिकांनी चीनविरोधी युद्धाचं बिगुल वाजवला आहे. अर्थात, कोणी हत्यार घेऊन सीमेवर जात नाहीये किंवा चीनी माणूस शोधून त्याला मारत सुटलं नाही. हे युद्ध अतिशय अहिंसेच्या मार्गाने सुरू आहे. गांधीजी ज्याला हत्यार म्हणायचे ते हत्यार… बहिष्काराचं! चीनी वस्तूंचा बहिष्कार!!! चीनचं चिन्ह भारतात दिसेल तिथे त्याचा बहिष्कार अन असहकार! आता ही चळवळ उभी करणारे कोण महात्मा गांधी किंवा स्वातंत्र्यसैनिक वगैरे नाहीत. हे आहेत अतिशय सामान्य लोक ज्यांना वाटतं की चीन हा आपला शत्रू आहे अन त्याला एका व्यापक मोहिमेने आपण आपल्या पातळीवर चोख प्रत्युत्तर देऊ शकतो.

भारत-चीन चे संबंध केवळ आजचे किंवा आधुनिक काळातले संबंध आहेत असं नाही. भारत-चीन व्यापारी व संस्कृतिक संबंध अतिशय प्राचीन काळापासून चालत आले आहेत. वस्तूंसह संस्कृतीची देवाणघेवाण करत आपण आपल्या शेजर्‍याशी अतिशय सौजन्याने अन प्रेमाने राहत होतो. पण अलीकडच्या शतकात, 1950मध्ये वगैरे चीनमध्ये राजकीय उलथापालथ झाली अन एक वेगळच राष्ट्र अन राष्ट्रवाद तिथे उदयास आला. चीनचं विस्तारवादी धोरण ते तेथे नसलेली लोकशाही अन एकपक्षीय सत्ता ह्या सगळ्या संक्रमणातून आजचा चीन उभा आहे अन तो आपला शेजारी आहे ही वस्तुस्थिती आहे.

सध्या डोकलाम भागवरून भारत-चीन सीमेवर तणाव आहे. पण तो नसता तरी ह्या न त्या कारणावरून भारत-चीन संबंध फार काही बरे नसतात. 1962 च्या भारत-चीन युद्धांनंतर भारत चीनच्या बाबतीत अतिशय सावधगिरीने वागत असतो. 1962 चा पराभव भारतीय मनावरची सतत वेदना देणारी जखम आहे. हयापेक्षा तीव्र जखम 1947 च्या फाळणीच्या वेळेसची आहे; पाकिस्तान बाबतीत. पण शेजारी असल्याने काही गोष्टी तडजोड म्हणून कराव्याच लागतात. मग त्यात वेगवेगळे आंतरराष्ट्रीय, व्यापारी, सांस्कृतिक वगैरे करार आलेच.

ज्या पाकिस्तानशी आपली अनेकदा युद्धं झाली आहेत, ज्या पाकिस्तानने भारतात 26/11 सह अनेक अतिरेकी कारवाया केल्या, ज्या पाकिस्तानने भारतापासून कश्मीर तोडायचे प्रत्येक प्रयत्न चालवते त्या पाकिस्तानशी भारताला व्यापारी, आंतरराष्ट्रीय संबंध टिकवावे (चालवावे) लागतात. शिवाय 15 ऑगस्टला मिठाईही द्यावी लागते. हे सगळं मजबूरीने पाकिस्तानसारख्या राष्ट्रासोबत करावं लागत असताना चीनसारख्या बलाढ्य देशाशी तर भारत सरकारला अनेक पातळ्यांवर संबंध व राजकीय प्रोटोकॉल पाळावे लागतातच.

ही सगळी पार्श्वभूमी झाली. आजच्या काळात, वास्तविक जगात चीन हे काही भारताचं मित्र राष्ट्र नाही. तो फक्त स्पर्धक अन शेजारी आहे. पाकिस्तान व चीनमध्ये आपल्या दृष्टीने फरक इतकाच आहे की पाकिस्तान द्वेषापोटी भारताला उध्वस्त करू इच्छितो तर चीन स्पर्धक व राजकीय महत्वाकांक्षेपोटी भारताला नमवू पाहतो.

चीन भारताला सतत कुठेणाकुठे अडकवत असतो अन त्रास देत असतो. NSG ची कायम सदस्यताला चीन भारताला आडकाठी करतो, कश्मीरप्रश्नी पाकिस्तानला मदत, पाकिस्तानला भारताविरोधी प्रत्येक बाबतीत मदत, जमीन व जलमार्गे भारताला घेरण्याची चीनची तयारी, सीमावादावरून सतत आगपाखड, भारतातील नक्षलवादी चळवळींना छुपा पाठिंबा व हत्यार पुरवठा, यासारख्या कुरापती काढून चीन भारताला सतत त्रास देण्याच्या प्रयत्नात असतो.

Image result for #BoycottChineseProducts logo

हे सगळं पाल्हाळ लावण्याचा उद्देश एकच की, चीन हा भारताचा शत्रू आहे हे पटवून देणे. फाळणीच्या वेळी भारतातून मुस्लिम वेगळे झाले अन त्यांनी अट्टहासाने पाकिस्तान घेतला, ते मुस्लिम म्हणजे हिंदू व भारताचे शत्रू… म्हणून पाकिस्तान भारताचा शत्रू हे जितकं ठळकपणे आपल्या डोळ्यांसमोर असतं तितकं चीनबाबतीत नसतं. कदाचित चीन मुस्लिम राष्ट्र असता तर प्रत्येक भारतीयच्या मनात चीनबद्धल द्वेष व तिटकारा बघायला मिळाला असता. पण ते पडले बौद्ध; म्हणजे हिंदूमधील (हेही सर्व मानत नाहीत) एक म्हणे!!! म्हणून आपल्या भावना जरा बोथट झालेल्या असतात.

त्यामुळेच की काय पाकीस्तांनातून कलाकार आला की आपण ओरडतो न की ‘आपल्याकडे कलाकार नाहीत का? कशाला शत्रूराष्ट्रातील लोक बोलवता वगैरे.’ मग चीनही शत्रूराष्ट्रच असताना त्याच्याकडून आलेल्या वस्तु कशा खरेदी करता? Songs.pk ही पाकिस्तानी वेबसाइट आहे हे कळल्यापासून तर त्या साइटवर आजपर्यंत कधीच नजर गेली नाही.

हे सगळं सांगण्याचा उद्देश म्हणजे, चीनी मालावर बहिष्कार घालून काय उपयोग? चीनी मालावरच बहिष्कार का घालावा? ह्या काहींच्या साहजिक व मूलभूत प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा प्रयत्न.

चीनी उत्पादनांनी भारतीय बाजारपेठा अक्षरशः ताब्यात घेतल्या आहेत. सुई, पेनपासून ते मोबाइल, टीव्ही पर्यन्त चीनी वस्तु भारतीय ग्राहकांच्या घरात घुसल्या आहेत. प्रत्येक क्षेत्रात चीनने स्वतःची उत्पादने कमी किमतीत विकून स्वतःचा ठसा उमटवला आहे. उत्सवाच्या दिवसांत तर दिवाळं भारतीयांच निघत असलं तरी श्रीमंत मात्र चीनी कंपन्या होत आहेत. जे राष्ट्र भारताच्या वाईटावर उठलं आहे, भारताचं स्पर्धक राष्ट्र आहे त्या राष्ट्राला आपणच मदत करत आहोत हे आपल्या लक्षात येत नाही. हे दुर्दैव, शोकांतिका की मजबूरी यावर नक्कीच चर्चा होऊ शकते.

               पण नेटकर्‍यांनी एक प्रयत्न सुरू केला आहे. तो आज लहान रोपट्यासारखा असला तरी उद्या जाऊन, निदान पुढच्या पिढीसाठी सावली देणारा असेल अशी अपेक्षा आहे. #BoycottChineseProducts ही ती मोहीम आहे.

या मोहिमेच्या अंतर्गत एकच उद्दीष्ट आहे; ते म्हणजे जमेल तिथे जमेल त्या पद्धतीने चीनचा ड्रॅगन भारतात पसरल्यापासून रोखणे. त्यासाठी फार काही मोठं करण्याची गरज नाही. फक्त आपल्या घरात चीनची उत्पादने येण्यापासून रोखणे! येनकेनप्रकारेण चीनचा भारतीय बाजारपेठेतील पाया खिळखिळा करणे. तुम्ही जे टीव्ही, मोबाइल, लाइटच्या माळा, घरात वापरल्या जाणार्‍या वस्तु, सजवटीचं सामान किंवा अन्य काहीही असो त्याचा चीनशी संबंध असता कामा नये.

चीनची उत्पादने कोणती हे ओळखणे तर सोप्पं आहे. वस्तु घेताना त्यावर Made In असतं ते एकदा तपासून पहा, तिथे चायनाचा उल्लेख असेल तर ती वस्तु टाळा. शिवाय त्याबाबतीत मार्गदर्शन करणारी, सहज माहिती उपलब्ध करून देणारी एक वेबसाइट व मोबाइल app लवकरच येणार आहे. आपल्याला फक्त कृती करायची आहे.

          या मोहिमेवर अनेकजण टिंगलटवाळी करत आहेत अन शंकाही उपस्थित करत आहेत. पण ते मान्य आहे. मोहिमेत त्रुटि असतील तर त्या नक्कीच दूर करण्यात येतील. शंका उपस्थित करणारे आकडेवारी घेऊन बसतात. आम्ही वीस रुपयांची माळ घेतली नाही तर चीनसारख्या देशाला काहीच फरक पडत नाही. हेही पुर्णपणे मान्य आहे. चीनकाही गरीब देश नाही की आपण एखादी वस्तु त्याच्याकडून घेतली नाही तर तो उपाशी मरेल; तो सावकार देश आहे. ह्याच अति पैशांचा वापर तो भारताविरोधी करत आहे. जाणीवपूर्वक विविध वस्तु कमी किमतीत विकून भारतीय अर्थव्यवस्था काबिज करण्याची ही चाल आहे. नुकत्याच आलेल्या माहितीनुसार चीनी मोबाइल भारतीय नागरिकांचा महत्वाचा डेटा चीन सरकारला पोचवत आहे. तुम्ही मोबाइलमध्ये वापरत असलेलं UC Browser हे चीनी आहे. त्याबद्धल माहिती अशी की त्या browser ने भारतीयांची माहिती चीन सरकारला विकली आहे. आता चीन सरकार सामान्य भारतीयांची माहिती गोळा करून काही credit card साठी फोन करणार नाही. यात नक्कीच काहीतरी काळंबेरं आहे. या सगळ्या युद्धपूर्व strategies असू शकतात. अर्थात हे आपल्याकडील मंडळींना समजत नाही. त्यांना कुठल्याच गोष्टीचं गांभीर्य वाटत नाही. पण ‘मीठाचं shortage’ म्हंटलं की दुकानासमोर जाऊन उभे राहणारे आपण.

चीनमधील माध्यमेही भारताला आव्हान देत असतात, युद्धाची भाषा करतात अन भारतीयांची खिल्ली उडवत असतात. पण आपल्याकडची माध्यमे याबाबतीत जागरूक नाहीत. त्यांचं वेगळच काहीतरी चालू असतं. या विषयावर ‘सकाळ’ वृत्तपत्रात नुकताच एक लेखही येऊन गेला. चीनची माध्यमे तेथील सरकारच्या अधिपत्याखाली असल्याने असं करतात; पण भारतीय माध्यमे स्वातंत्र्याचा योग्य वापर करत नाहीत. अजूनही आपली माध्यमे चीनी उत्पादनांच्या जाहिराती सर्रास देत असतात. पैशापेक्षा मोठं काहीच नसतं तेही खरच म्हणावं लागेल.

“मी बहिष्कार टाकून काय होणार?” असा विचार काहीच कामाचा नाही. यामागील भावना महत्वाची आहे. तुमच्या बहिष्काराने चीन काही लागलीच वठणीवर येणार आहे असं नाही, पण एक भारतीय म्हणून तुम्ही हे स्वतःच्या मनाने, सारासार विचार करून अवलंबू शकता. ज्याप्रकारे ‘पाकिस्तान’ ऐकताच तुम्ही सावध होता तसच ‘चीन’ ऐकताच सावध होण्याची वेळ आलेली आहे. आपण काय करू शकतो? असा हतबलपणा सोडून ‘आम्ही बहिष्कार घालू शकतो’ असं तुम्ही म्हणू शकता. असे अनेक मित्र, नागरिक आहेत जे अतिशय चौकसपणे चीनी वस्तु टाळून इतर वस्तु घेतात. भाजी घेताना चारदा बघून घेताच की; मग हेसुद्धा बघा.

यामध्ये एक मुख्य अडसर आहे तो पैशांचा. गरीबाला हे राष्ट्रकर्तव्य परवडत नाही. मान्य आहे. जी वस्तु शंभर रुपयाला आहे ती वस्तु साठ रुपयाला मिळत असेल तर काय चूक? पण एकदा डोळसपणे विचार करायला हवा. निदान ज्यांच्याकडे पैसा आहे, आर्थिक स्थिती चांगली आहे त्यांनी तरी निदान पुढाकार घ्यावा.

बहिष्काराने काय होईल हेही सांगतो. यामुळे एक जनमत तयार होईल की, भारतात चीनविरोधी जनभावणा निर्माण होत आहे. अशा लोकभावना खूप महत्वाच्या असतात. जपान, मंगोलिया सारखी राष्ट्र चीनच्या उत्पादनांवर थुंकतसुद्धा नाहीत; जसं आपण पाकिस्तानला ट्रीट करतो तसं! कारण ते आपल्या राष्ट्राच्या विरोधी आहेत ही भावना असते. अशी भावना जर निर्माण झाली अन त्याला मोठ्या पातळीवर यश मिळालं तर खूप मोठं काम होईल. चीनचा भारतातील कमी होत जाणारा व्यापार, भारताकडे कमी होत चाललेली निर्यात ही त्या देशाला कुठेतरी थांबवावी लागेल अन तो देश भारताशी स्पर्धक दृष्टीकोणातून मागे पडेल तेंव्हा हा तराजू समतोल असेल.

या मोहिमेची खिल्ली उडवणारे आकडेवारी व वस्तुनिष्ठ आधारावर सरस ठरतीलही, पण समजा युद्ध सुरू झालं तर ते नेमकी काय भूमिका घेतील? का तेंव्हाही मला चीन चालतो म्हणत तीच उत्पादने घेतील? किंवा 1962 ला चीनकडून झालेल्या पराभवाच्या वेळेस ते काय म्हणाले असते? त्याहूनही वाईट, जर आपण चीनकडून परत पराभूत झालो तरीही ते हीच आकडेवारी घेऊन बसतील का?

ह्या मोहिमेतील फोलपणा शोधत बसण्यापेक्षा निदान एकदा तरी प्रयत्न करणं आपलं काम आहे असा विचार करा. अर्थशास्त्री अन परराष्ट्रतज्ञ त्यांचं काम करतील. आपण आपल्या बाजूने कुठेतरी हातभार लावायला पाहिजे का नाही? ही मोहीम राबवून कोणाचा कसलाही वैयक्तिक फायदा होणार नाही. पण तरीही ही मोहीम, चळवळ सुरू आहे ती एका राष्ट्रभावनेतून. आज जर याची सुरुवात झाली तर निदान पुढच्या पिढीला याचा फायदा होईल. निव्वळ वंदे मातरम म्हणून किंवा चित्रपटगृहात राष्ट्रगीताला उभ राहून राष्ट्रभक्ती सिद्ध होत नसते. देशात जी काही राष्ट्रे महासत्ता किंवा सुजलाम_सुफलाम झाली आहेत त्या-त्या राष्ट्रात जनतेने महत्वाची कामगिरी बजावली आहे. चीन जगाला सगळ्या वस्तु निर्यात करत असला तरी तिथे बाहेरच्या वस्तु वापरत नाहीत. साबणापासून, मोबाइल, सर्च इंजिन पर्यन्त ते स्वतःच्या वस्तु वापरतात. आपण वापरतो ते ट्वीटर, WA किंवा gmail ही ते वापरत नाहीत. फक्त स्वदेसी… मग आपण का मागे…?

राष्ट्रभक्ती चेतवा

अन चीनी माल पेटवा…    

पुढे अजून आहे…

#BoycottChineseProducts : भाग १

जवाब दो

जवाब दो

#javabdo #जवाबदो || दाभोळकरांचे मारेकरी अन स्मृतीदिन || विवेकवाद वगैरे

नुकताच डॉक्टर नरेंद्र दाभोळकरांचा स्मृतीदिन झाला. दाभोळकरांचे मारेकरी अजूनही पकडले गेले नाहीत. खरं तर ही खंत म्हणावी लागेल. कारण शांततामय मार्गाने अनिस व समर्थक यासाठी आंदोलन करत असतात. दाभोळकर, पानसरे यांच्याशी वैचारिक मतभेद कितीही असले तरी महाराष्ट्रासारख्या राज्यात स्वतःचं स्वतंत्र वलय असलेल्या, सामाजिक जडणघडणीत मोलाची कामगिरी बाजवणार्‍या विचारवंतांना संपवणे, हत्या करणे ही शरमेची बाब आहे. दाभोळकरांची हत्या की कोंग्रेस-एनसीपीच्या कार्यकाळात झाली होती. त्या सरकारला बराच अवधी असतांनाही दाभोळकरांचे मारेकरी सापडू शकले नाहीत. त्या तपासात जो अक्षम्य कारभार झाला तो सर्वांनीच पाहिला. त्यानंतर भाजप सरकार आलं. त्यांच्याकडूनही याबाबतीत काहीच निष्कर्ष हाती आला नाही.

असा सगळा प्रकार असताना अनिस व त्या विचाराशी संबंधित कार्यकर्ते पुण्यात शांततापूर्वक मार्गाने आंदोलन करत असतात. यंदा #jawabdo असा hashtag मोहीमही केली होती. पण हे सगळं चालू असताना अनिस विरोधी जो गट आहे (अर्थात वैचारिकदृष्ट्या) त्यांनी अनिसवर आर्थिक गैरव्यवहार व भ्रष्टाचाराचे आरोप केला. तपशील फार उपलब्ध नाहीत, पण एका साहित्यिकाची संपत्ती लंपास केली असा तो आरोप होता.

मागे एकदा मुक्ता दाभोळकर अन हमीद दाभोळकर “चला हवा येऊ द्या” ह्या कार्यक्रमात आले होते. त्या कार्यक्रमाच्या शेवटाला पोस्टमन काकांनी एक पत्र वाचून दाखवलं होतं. अर्थात, तो कार्यक्रमाचा एक भाग होता.  त्यात अनिसला काही सल्लेही दिले होते. असो.

अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीची स्थापना अंधश्रद्धा निर्मूलनासाठी झालेली. डॉक्टर नरेंद्र दाभोळकर व त्यांच्या सहकार्‍यांनी त्या चळवळीद्वारे मोठ्या पातळीवर अंधश्रद्धा निर्मूलनाचं काम तर केलच शिवाय ती चळवळ सर्वांना माहीतही झाली. हे कार्य खरच कौतुकास पात्र आहे. पण माझ्या दृष्टीकोणातून ही चळवळ एककल्ली होती. डाव्या विचारसारणीचा स्पर्श या चळवळीला होता असं वाटतं. चळवळ म्हणून याबाबतीत मला आदर असला फार काही विशेष वाटत नाही. त्यात किती फोलपणा आहे हेही दाखवून देता येईल. याबद्धल मागेही लिहिलेलं आहे.

आजच विषय असा आहे की, डॉक्टर नरेंद्र दाभोळकरांच्या नंतर ही चळवळ कुठे जात आहे. फक्त “दाभोळकरांचे मारेकरी पकडा. त्यांना शिक्षा द्या” याच्या पलीकडे ह्या चळवळीला काही काम करताना दिसत नाही. कारण तशा बातम्या येत नाहीत. दाभोळकरांचा खून हा निषेधार्य आहेच; खूनी पकडावे हेही सत्य, पण त्याच्या पलीकडे काय? भारतात, महाराष्ट्रात असे अनेक गुन्हे होत असतात. अनेक बड्या लोकांचे, आरटीआय कार्यकर्त्यांचे खून होतात. त्यातून तपास नावाच्या भंपक दिखाव्यात अनेकांची आयुष्य पणास लागतात. वर्षानुवर्षे त्यातून काहीच निष्पन्न होत नाही. मालेगाव बॉम्बस्फोट सारख्या खटल्यात आरोपी (दोन्हीही बाजूचे) आठ-दहा वर्षांनंतर सुटतात. अनिससारखी संघटना तुम्ही एवढ्या एका कामासाठी वापरणार का? आज भाजप सरकार आहे, काल कोंग्रेस होतं, उद्या अजून कोणतं आलं तरी यातून काय निष्पन्न होईल याची शाश्वती नाही. यातून दाभोळकरांना शहीद आणि महात्मा बनवून त्यांची प्रतिमा घेऊन फिरणार आहात का? दाभोळकर, पानसरे ही मोठी व्यक्तिमत्व होते यात वाद नाही, पण त्यांच्यानंतर त्यांची चळवळ महत्वाची की ते? बर यात फक्त मुक्ता दाभोळकर अन हमीद दाभोळकर समोर दिसत असतात. ही निव्वळ घराणेशाही नाही का? का राजकीय मंडळींप्रमाणे तुम्हीही तेच आचरणात आणणार आहात? दाभोळकर गेल्यापासून अनिस किंबहुना मुक्ता व हमीद हे फक्त खून व त्यासंबंधित कारणाशिवाय कुठेच चर्चेत नसतात.

Image result for dabholkar

दुसरी महत्वाची गोष्ट म्हणजे, अनिसवर झालेले भ्रष्टाचाराचे आरोप. ही तर खूपच गंभीर बाब आहे. तो आरोप भलेही हिंदू संघटनांकडून झालेला असो, पण त्यावर खुलासा झालाच पाहिजे. कारण तुम्ही जर हिंदू संघटनांवर आरोप करत असाल अन त्यावर ते उत्तरदायी असतील तर तोच नियम तुम्हालाही लागू होतोच. मुक्ता दाभोळकर यांनी यावर प्रतिक्रिया दिली ती तर खूपच चुकीची वाटते. त्या म्हणतात, “दाभोळकरांच्या स्मृतीदिनानिमित्त लक्ष विचलित करण्यासाठी हे आरोप आहेत. त्याकडे फार लक्ष देऊ नये.” म्हणजे तुमच्यावर केलेले आरोप लक्ष न देण्यासारखे अन त्यांच्यावर आरोप म्हणजे संघटनेवर बंदी आणावी. हा कुठचा न्याय? धर्माच्या नावाखाली हिंसा करणारे जितके गुन्हेगार असतात तितकेच समाजसेवी संघटनेच्या नावाखाली भ्रष्टाचार हासुद्धा तितकाच मोठा गुन्हा आहे.

आता यावर मला हिंदू संघटनेचा कार्यकर्ता वगैरे म्हणून हिणवायचं असेल तर ते तुम्हाला लखलाभो! पण मी काही तसला कट्टरवादी विचारसरणीचा नाही. हे म्हणजे, भक्त म्हणतात की मोदींविरोधी म्हणजे देशद्रोही तसं तुमच्या विरोधी बोलणं म्हणजे पुरोगामीविरोधी किंवा हिंदुत्ववादी! असो!

सर्वात महत्वाचं म्हणजे, काही मंडळी ह्या #javabdo #जवाबदो मध्ये सामील झाले त्यांची एंट्री म्हणजे हास्यास्पद आहे. ज्या लोकांना मोदी अन भाजपाला विरोध आहे, ते सतत सरकारला जाणीवपूर्वक अडचणीत आणत असतात, मग ते कोणत्याही पक्षाचे अन जातीचे असोत… ते जवाब दो म्हणतात. वास्तविक त्यांचा अनिस किंवा त्या विचारसरणीशी किती संबध आहे ते बघावं लागेल.

अनिसने याचा विचार करावा. संघटना पुढे न्यायची आहे की घराणेशाही करत फक्त ‘मारेकरी पकडा’ करत संघटनेला त्या मार्गावर लावायचं आहे.

खुलासा – माझ्यालेखी कट्टर हिंदुत्ववादी संघटना अन अनिस सारख्या संघटना ह्या समान अंतरावर आहेत. दोन्हीही संघटनांचा समाजाला फायदा व नुकसान आहे. शिवाय दोन्ही संघटना राजकीय पक्षांशी, विचारसरणीशी बांधील आहेत. Anti force वगैरे… त्यामुळे उगाच गर्दा करू नये…

संबंधित लेख…

दाभोळकरांच्या नावाने…

#BoycottChineseProducts : भाग १

#BoycottChineseProducts : भाग १

#BoycottChineseProducts भाग १  ||  चीनी मालाचा बहिष्कार || देशभक्ती की ढोंग ||  #माझंमत

गौरी-गणपती-दिवाळी सह अनेक उत्सव-सणांचा कालावधी आहे. परिस्थिती कशीही असो, पण सामान्य भारतीय माणूस एकही सण चुकवत नाही. आयुष्यात येणार्‍या प्रत्येक सकारात्मक घटनेला तो उत्साहाने सामोरा जात असतो.

सणांच्या निमित्ताने बाजारपेठाही नटलेल्या आहेत. पण यंदा एक बदल प्रकर्षाने जाणवत आहे, तो म्हणजे “चीनी मालाचा बहिष्कार”. अर्थात, हा बदल विकणार्‍याच्या पातळीवर नसून घेणार्‍याच्या मानसिकतेतील आहे.

विकणार्‍या व्यापर्‍याला सर्व प्रकारचा माल, उत्पादनं ठेवावेच लागतात. भलेही मग ते त्याच्या दुश्मनाचा असला तरी चार पैसे कमवायचे असल्याने त्याला ते उत्पादनं ठेवावं लागतं. आधीच नोटबंदीने मेटाकुटीला आलेला व्यापारी अजून देशभक्ती करायच्या मूडमध्ये नाहीये. त्यामुळे जे विकल्या जाईल, ज्यात त्याला नफा आहे तीच उत्पादनं तो ठेवणार यात शंका नाही. त्यामुळे ग्राहक काय मागेल यावर आधारित दुकानात काय ठेवायचं ह्याचा निर्णय व्यापारी घेत असतो.

पण एक समाधानाची बाब म्हणजे, ग्राहक अर्थात सामान्य नागरिक सध्या चीनी वस्तूंवर बहिष्कार घालण्याच्या तयारीत आहे. अर्थात, हा बालिशपणा तो करतोय कारण देशभक्ती नावाची नशा वगैरे त्याला चढली आहे असं बोललं जात आहे. उगाच आपला कामधंदा सोडून असले उपद्व्याप करणार्‍याला बालिश म्हणणेच योग्य ठरेल.

नुकत्याच पार पडलेल्या 15 ऑगस्ट ह्या स्वातंत्र्यदिनी देशभक्तीचा ज्वर जरासा ओहोटीला लागला आहे. चार मेसेज पाठवणे, झेंड्यासोबतचा एखाद फोटो काढणे, असतील तर पोराबाळांना स्वच्छतेचा संदेश वगैरे देणे यापेक्षा पुढे देशभक्ती करणे म्हणजे निव्वळ बकवास असते. आमचं देशप्रेम श्रावण मासातील मद्य-मास बहिष्कार याप्रमाणे असतं; खाण्या-पिण्याचं-आचारणचं बंधन एक महिना, बाकी आम्ही कसेही वागू; तसेच देशप्रेम वगैरे 15 ऑगस्ट वगैरेला ठीक असतं. बाकी 364 (लीप year असेल तर 365 धरा; उगाच वाद नकोत) आम्ही आमच्या कामात व्यग्र असतो.

तर मूळ मुद्दा आहे चीनी मालाचा बहिष्कार. हा मुद्दा समोर आला की पहिला प्रश्न असतो, हा आम्हीच का टाकायचा? सरकार का चीनी मालाला देशबंदी करत नाही? अहो पण तुम्ही शेजार्‍याला दारासमोर कचरा टाकल्यापासून अडवू शकत नाही तर भारतासारखा चिमुरडा देश चीनसारख्या भल्यामोठ्या देशाला कशी बंदी करू शकेल. तुम्ही कचाकचा शेजर्‍याशी भांडता तसं भारतीय सरकारने आंतरराष्ट्रीय कायदे विसरून बॉर्डर वर जाऊन भांडावं का? कधी काळी सरकारने आंतरराष्ट्रीय करार केलेले असतात की बाबा असं असं झालं तर असं असं करू… ह्या-ह्या देवाण-घेवाण साठी देशातील गरजा समजून आम्ही असा असा व्यापारी करार केला होता… तो बंधनकारक आहे हे सगळं विसरून ‘अब तुमसे नाता नही, हम छोड आये वो गलिया चौबारा’ करत हानमार्‍या सुरू कराव्यात का? इथे बांधावरचे वाद आम्हाला पिढ्यान-पिढ्या सुटेनात तर ते सीमावाद कसे सोडवणार हो… म्हणजे तुम्ही भांडणं असतानाही शेजार्‍याला सण-वार सुख-दुखात सामील करून घेतात, ते नैतिक बंधन असतं तसं सरकारलाही बंधन आहे म्हणा की… हे झालं सरकार का काही करत नाही याचं उत्तर…

दूसरा प्रश्न असतो, तुम्ही चीनच्याच का मागे लागता. आरं गड्या तुझ्या घरासमोर जो शेजारी कचरा टाकतो त्याच्याशीच भांडशील न? का उगा गावातल्या कोणाशीही भांडत बसशील? हेही तसच आहे… चीनला आशिया खंडातील भारताचं वाढतं वर्चस्व, प्राबल्य पटणारं आणि परवडणारं नाही. त्यामुळे तो जाणीवपूर्वक भारताला त्रास देऊ इच्छितो.. पाकिस्तानला पैसा पुरवणे, कश्मीरप्रश्नी पाकिस्तानला मदत करणे, भारतीय सीमेवर तनाव निर्माण करणे, त्या NSG का काय परिषदेत भारताला येण्यास अटकाव करणे… हे असले उपद्व्याप चीन भारताविरोधी करत असतो…

आता मला सांगा, तुमच्या वडलांना-आईला जर शेजारचे त्रास देत असतील तरी तुम्ही लट्टू होऊन त्या शेजर्‍यांच्या पिंकी बरोबर खेळणार का… सांगा न सांगा… नाही न खेळणार?

तुमचा तिसरा प्रश्न असतो, चीनी वस्तु नाही घ्यायच्या तर कुठल्या घ्यायच्या? त्या स्वस्त असतात… बरं बाबा हे मात्र खरं! चीनी वस्तु स्वस्त असतात. पण एक गोष्ट सांगतो. माझा इस्त्रीचा धंदा होता. माझ्या शेजार्‍याला तो बिलकुल बघवत नव्हता. मग त्याने तिसर्‍याच इसमला पैसे देऊन माझ्याच दुकानाच्या बाजूला इस्त्रीचं दुकान टाकून दिलं. त्या शेजार्‍याला काय यातून पैसा कामवायचा नव्हता, पण माझा धंदा कसा बसेल, मी बेरोजगार कसा होईन यात जास्त आनंद होता त्याला… मग त्याने माझ्यापेक्षा स्वस्तात सेवा सुरू केली… तो सावकार असल्याने त्याला सगळं सहज शक्य होतं. माझं गिर्हाइकही तुटलं. हा असा खेळ केला बघा त्याने.

तुमच्या प्रश्नाचं उत्तर राहिलच न… चीनी नाहीतर कोणती घ्यायची… मी म्हणतो चीनी नको, त्याची सोडून कोणाचीही घ्या… पाकिस्तानी सिंगर-अॅक्टर आल्यावर इंगळी डसल्यासारखे किंचाळता तुम्ही, मग चीनच्या वेळेसपण बघा न… का पाकिस्तानी म्हणजे हिंदूविरोधी मुस्लिम अन चीनी म्हणजे हिंदुमधले बौद्ध अशा भ्रमात असता?

चीन भारतात कोणत्या क्षेत्रात वरचढ आहे? तर सगळ्यात आधी इलेक्ट्रॉनिक्स, टेक्नॉलजी यात आहे. म्हणजे तुम्ही-आम्ही वापरतो ते मोबाइल टीव्ही वगैरे वगैरे. त्यानंतर किरकोळ वाटणारी पण अवाढव्य असलेली बाजारपेठ. म्हणजे राखीपोर्णिमेला हातात बांधायची राखी, सजावट करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या लाइटच्या माळा, प्लॅस्टिकची फुले, सजवटीचं इतर सामान, पणत्या, मुखवटे वगैरे वगैरे… यादी खूप मोठी आहे. अगदी आपल्या बाप्पाची मूर्तिही चीनी बनावटीची असते हो. नशीब अजून आपला बाप्पा बारीक डोळे करून नाही आला… इतपत पोचलं आहे हे… छोट्यातल्या छोट्या वस्तूपासून भारीतल्या भारी मोबाइल-टीव्ही पर्यन्त चीन चांग चू उत्पादने आपल्याकडे खपवतात… ह्या सगळ्या वस्तु स्वस्त असतात असं आपण आपल्यालाच म्हणतो… पण कधी तुलना करूनही पहा…

ते युद्ध झालं तर भारताकडे काय-काय अस्त्रे आहेत हे मीडियावाले जोर लाऊन सांगत असतात पण चीनी मालाला पर्याय काय हे काही ते सांगत नाहीत. भारत लहान-सहान वस्तु बनवण्यात (manufacturing) मागे आहे हे आपल्याला पटतं पण तरीही ‘मेरा भारत महान’ असं आपण म्हणतो. आपण ‘बनविण्यात’ हुशार नाहीत पण वापरण्यात कुशल आहोत असं म्हणतात ते खरं आहे. पण होईल ते कधीतरी…

सध्या आपण काय करू शकतो? तर मोबाइल तर तुम्ही काही सोडणार नाहीत हे माहिती. तुम्हाला आवडणार तोच घेता. ठीक आहे घ्या. पण झेपत असेल तर Sony, Samsung, Nokia जमलच तर Micromax वगैरेकडे पण लक्ष द्या. दुसरं म्हणजे, सजवटीचं सामान भारतीय भेटतं ही वस्तुस्थिती आहे. उगाच चमचम करणार्‍या लाइटच्या माळा घेण्यापेक्षा आपल्या शेतकरी बांधवाकडून खरीखुरी फुले घ्या. नुसतं त्यांना सहानुभूती दाखवून, कविता करून काय उपेग? चार पैसे जास्त जाऊद्यात… दिवाळीत तर त्या चीनी पणत्यापेक्षा कुंभाराने बनवलेल्या पणत्या घेऊ शकता. त्या तर स्वस्तच असतात की. ह्या छोट्या-छोट्या वस्तु तर तुम्ही सहजपणे घेऊ शकता.

विशेष म्हणजे असं कोणीही म्हणत नाही की घराघरात ठेवलेल्या चीनी वस्तु बाहेर आणून त्यांना हेंडगा लावा… अजिबात नाही… फक्त “आतापासून चीनी वस्तु नको” एवढं तरी मान्य करा… आता माझा मोबाइलपण चीनी आहे… पण मी तो नाही फेकून देत… मी काय करू शकतो, तर त्यात असलेले सगळे चीनी अॅप्लिकेशन सरसकट उडवू शकतो… पुढच्या वेळेस पगार-पाणी व्यवस्थित असला तर Sony वगैरे घेईन की…

ते डोकलांग वगैरे वाचत-बघत असतालच की? त्या Z News ने तर आता फक्त चीनवर डायरेक्ट हल्ला करायचाच बाकी ठेवला आहे… हे असं असताना आपण उगीच कशाला त्यांच्या वस्तु घेऊन त्यांचा धंदा वाढवायचा… कदाचित तुम्ही-आम्ही घेतलेल्या वस्तूच्या पैशातून चीनने बनवलेली बंदुकीची गोळी आपल्या भारतीय जवानाच्या छातीत गेली असेल… त्यामुळे यंदा नकोच ते चीनी… एकदा करून तर बघा ‘महागडी’ समाजसेवा…

विनोदाचा भाग म्हणजे, चीनी जास्त खाल्याने शुगर होते… आपण घरी चीनी कमी केलेली असताना हे चीनी उत्पादनं बंद करूच की…

आता महत्वाचा प्रश्न… मी एकट्याने केल्याने फरक पडतो का? अरे पण गड्या “Happy Independence Day” असं तुझ्या एकट्याच्या म्हणण्याने देशाला फरक पडतो का? नाही न… तरीपण तू म्हणतोसच की…

भले भले लोक म्हणतात असलं केल्याने काही फरक पडत नाही. मान्य! अगदी शंभर टक्के मान्य! हे उत्पादनं बहिष्कार वगैरे केल्याने चीनसारख्या सावकारी देशाला काहीच फरक पडणार नाही. पण मनाचं समाधान असतं का नाही काही? जपानसारखा देश चीन-अमेरिका सारख्या देशांची उत्पादनं हिंग लावूनपण विचारात नाही. तेथील लोकांच्या मनात राग आहे ह्या राष्ट्रांच्या विरोधात. पाकीस्तांनातून आलेली फ्रेंड request पण आपण स्वीकारत नाही, त्यांचा मालतर लांबच. मग चीन काय आपला जावई हाय का? तोही आपला शत्रूच आहे. निदान आजतरी आहेच आहे. त्याच्यावरही बहिष्कार योग्यच आहे. दुसर्‍या महायुद्धाच्या वेळेस चर्चिल नुसता म्हणाला की, शेवटचा ब्रिटिश नागरिक जीवंत असेपर्यंत आम्ही लढू… आणि ते जिंकले…

एकदा का जनभावणा निर्माण झाली की त्यापुढे कोणाचंही चालत नाही.

“हो, आम्ही चीनी उत्पादनं घेणार नाही. आम्हाला गरज नाही.”

ही अशी भावना निर्माण झाली पाहिजे. याने काही लागलीच चीन आपली शस्त्रे टाकून मागे जाणार असं नाही, पण त्यांना निदान हे समजेल की ह्या देशात आपल्याविरोधी जनमत उभं राहत आहे. कुरापत काढायच्या आधी तो एकदा तरी विचार करेल. वेळ आली तर हे सगळे “भारतीय” उभे राहतील, झुकणार नाहीत. ही भावना महत्वाची. जनतेच्या रेट्यापूढे काहीच चालत नसतं. जगाचा इतिहास आहे हा…

तुमच्या जातीय अस्मिता, प्रांतीय अस्मिता, भाषिक अस्मिता जितक्या लवकर चेततात तितकी तीव्रता ह्या राष्ट्रीय अस्मितेत का नसते? निव्वळ घोषणा देणे, थिएटरमध्ये राष्ट्रगीताला उभं राहणे, वंदे मातरम वगैरे याच्या पुढे राष्ट्रीय अस्मिता नसते की काय? कृती करायची वेळ येते तेंव्हा काढते पाय का घ्यावेत? मनात जर राष्ट्रभावना असेल तर आपण एवढं तरी नक्कीच करू शकतो. अर्थात, हे केलं नाही तर तुम्ही काही देशद्रोही ठरणार नाहीत. किंबहुना चीन बहिष्कार म्हणजेच राष्ट्रप्रेम असंही नाही. मी तसं certificate देणार्‍यापैकी नाही हा खुलासा महत्वाचा. फक्त आशय महत्वाचा की चीनी वस्तूंवर बहिष्कार टाकल्याने “फरक पडतो”. ती उत्स्फूर्तता, तो जाज्वल्यपणा असायला हवा. पाकिस्तानसोबतच्या फाळणीची खपली निघताच आपला द्वेष जागा होत असेल तर 1962 ला चीनकडून पराभूत झालेला भारत आठवून का बरं आपल्याला काही वाटत नाही? असो.

आता बरेच लोक टिंगल-टवाळी करतात ह्या मोहिमेची. खरंही आहे म्हणा… बहिष्कार वगैरे करणारा बापू नावाचा एक चतुर बनिया होता. त्याने काय साधलं हे त्यांनाच माहीत. बहिष्कार, असहकार वगैरेने क्रांति वगैरे घडते म्हणायचे… पण आपण कुठे क्रांति करणार आहोत… आपण तर “फरक पडावा” म्हणून प्रयत्न करत आहोत…

पटलं तर घ्या… भारतीय वस्तु, नाहीतर गोड चीनी आहेच की….

{ लेख फार मनावर घेऊ नये. पहिला धडा हलकाच असतो म्हणून हे असं. अर्थतज्ञ व परराष्ट्रतज्ञ मित्रांसाठी नंतर आकडेवारी घेऊन येणारच आहे. पण तूर्तास इतकेच!!! }

मलिश्काच्या निमित्ताने!!!

मलिश्काच्या निमित्ताने!!!

सोनू, तुझा माझ्यावर भरवसा नाय का?

मलिश्का विरुद्ध शिवसेना वाद || मुंबई आणि पुणे  || रिचा सिंग  ||  अस्मिता आणि विकास  || #माझंमत  || RJ Malishka vs Shivsena

सोशल मीडियावर सध्या दोन प्रकार खूप गाजत आहेत. एक आहे अर्थातच मलिश्का नामक एका आरजे ने मुंबईतील समस्यांना केंद्रस्थानी धरत सध्या गाजत असलेल्या “सोनू… तुझा माझ्यावर भरवसा नाय का?” ह्या बालिश वाटणार्‍या गाण्यावर शिवसेनेची सत्ता असलेल्या मुंबई महापालिकेला लक्ष केलं. आणि दूसरा मुद्दा आहे रिचा सिंग नामक एका उत्तर भारतीय तरुणीने पुण्याबाबतीत एक ट्विट केलं.

दोन्हीही ठिकाणी अमराठी (?) तरुणी आहेत. खरं तर ही एका दृष्टीने अभिमानाची बाब असायला हवी (?) की भारतातील तरुणी स्पष्टपणे एखाद्या मुद्द्यावर मत मांडून वाद घालत आहेत. ह्या धाडसाची प्रशंसा केली पाहिजे. कारण गपचूप ऐकून घेणार्‍या मुली ही संकल्पना कालबाह्य होत आहेत याचंच हे उदाहरण आहे. असो.

          तर दोन अमराठी तरुणी महाराष्ट्रातील दोन प्रसिद्ध शहरावर टिपन्नी करत आहेत. एक आहे मुंबई! जे केवळ महाराष्ट्रची राजधानी नसून देशाची आर्थिक राजधानी तर आहेच पण सोबतच महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा केंद्रबिंदूही आहे.

दुसर्‍या बाजूला आहे पुणे! ज्या शब्दातच जाज्वल्य अन स्वयंभूपणा आहे असं म्हणतात. पुणे म्हणजे महाराष्ट्रची सांस्कृतिक राजधानी, आयटी सिटि आणि पट्टीच्या पुणेकरांचं हृदय!!!

ह्या दोनही शहरांची रचना वेगळी आहे. संस्कृती वेगळी आहे. तेथील लोकांचं राहणं-वागणं वेगळं आहे. राजकारणाचा बाजही वेगळा आहे. कदाचित त्यामुळेच हे वाद उफाळून आले असता त्यावर “प्रतिक्रिया”ही वेगळ्या उमटल्या.

आधी मुंबईकडे येऊ. मुंबईतील खड्डे हा अनादी काळापासून अनंत काळापर्यंत चालणारा मुद्दा आहे. नुकत्याच मुंबई महापालिकेच्या निवडणुका झाल्या ज्यामध्ये हेच खड्डे अन गटारी यावरून हमरीतुमरीची भाषा झाली. खिशातील राजीनाम्याची नौटंकीही झाली. पण अखेरीस पंचेवीस वर्षे मुंबई महापालिकेवर सत्ता गाजवणार्‍या शिवसेनेची सत्ता पुन्हा आली. त्या निवडणुकीत मराठी विरुद्ध अमराठी असं ध्रुवीकरण मोठ्या प्रमाणात झालं. आता, तो सगळा ज्ञात अन अधोरेखित झालेला इतिहास आहे.

मुंबईतील खड्डे, गटारी अन तुंबणारे पाणी यावर सतत वाद होतच असतात. पण ते राजकारणी, माध्यमं अन त्या क्षेत्राशी निगडीत असलेल्या लोक अन संस्थेकडून होत असतात. नेमकं ह्यावेळेस हा मुद्दा एका आरजे ने उचलला अन त्यावर चर्चा सुरू झाली. आता मुंबईवर आणि मुंबई महापालिकेवर जर कोण टीका करत असेल तर ती टीका शिवसैनिकांच्या मनावर लागणार हे नक्की होतं. कारण हीच मुंबई महापालिका शिवसेनेचा प्राण आहे असं म्हणतात. पण सध्या राजकरणात सगळ्यांना एकत्रित अंगावर घेणार्‍या शिवसेनेला ह्या मुद्द्यावरून इतर राजकीय पक्षांनी घेरलं आणि गदारोळ सुरू झाला.

              सध्या काही माध्यमं शिवसेनेची बदनामी करण्यात आघाडीवर आहेत असं दिसतय. म्हणजे ‘चप्पलमार’ अशी पंधरा दिवस ब्रेकिंग न्यूज देणे अन महिलांना मासिक पाळीच्या दरम्यान रजा मिळावी ही सेनेच्या एका महिला नगरसेवकची मागणी यावर चर्चा घडवून आणणे इथपर्यंत हे मुद्दे आहेत. रोज काहीतरी बातम्या दाखवून शिवसेना किंवा कोंग्रेस पक्षाला नकारात्मक प्रकाशझोतात ठेवणं चालू असतं. काही माध्यमं पक्षपाती अन जाणीवपूर्वक बदनामी करत आहेत असा माझा तरी निष्कर्ष आहे ज्याच्याशी सगळ्यांनी सहमत असणं गरजेचं नाही.

मलिश्काचा वाद वाढलाच मुळात शिवसैनिकांनी तिला दिलेल्या प्रतिसादामुळे अन आगीला वारं घालणार्‍या माध्यमांमुळे. नाहीतर हा फुकटचा publicity स्टंट आहे हे कोणीही सांगितलं असतं. कारण एका आरजे मुलीला मुंबईच्या समस्या कधीपासून कळू लागल्या. ह्या चॅनलना आपला टीआरपी वाढवायचा असतो. हाच त्यांचा एककलमी कार्यक्रम असतो. त्यासाठी ते काहीही करतात हे जगजाहीर आहे. दुर्दैवाने शिवसैनिकांना ते समजलं नाही अन त्यांच्या मेहरबानीमुळेच तिला फुकटाची प्रसिद्धी मिळाली. आता ती स्वतःला समाजसेवक म्हणवून घेईल इथपर्यंत प्रसिद्ध झाली आहे.

पण खरा मुद्दा इथेच सुरू होतो. की मुंबईच्या प्रत्येक समस्येला मुंबई महापालिकेशी जोडणे, माध्यमांनी त्याला हवा देणे अन मग राजकरण्याणी आपला उद्योग सुरू करणे. मुळात खड्डे, तुंबलेल्या गटारी अन विविध समस्या ह्या केवळ मुंबईतच आहेत का? महाराष्ट्रातीलच काय देशातील कुठलीही (एखादा अपवाद वगळता) महापालिका किंवा सामान्य शहर काढून बघा, तिथे ह्याच समस्या यावरूनही बिकट दिसतील. मग फक्त मुंबईलाच टार्गेट करणं आणि माध्यमांनी ते डोक्यावर घेणं याला अर्थ काय? महाराष्ट्रातील इतर शहरातही मराठी माणूसच राहत असतो, तिथेही भ्रष्टाचार होतोच की. मग वर्षाकाठी त्या शहरांची एकतरी बातमी माध्यमांनी ब्रेकिंग न्यूज मध्ये द्यावी. लातूर-नांदेड सारखी शहरं (किंवा मराठवड्यातील कुठलाही शहर घ्या) माजी मुख्यमंत्र्यांची आहेत. तेथे काय परिस्थिती आहे. नागपुर आजी मुख्यमंत्र्यांचं शहर आहे. नाशिकमध्ये आधी नवनिर्माणवाले होते अन आता दत्तक आहेत आणि नुकताच झालेल्या पावसात ते शहर पाण्याखाली होतं. ठाणे कल्याण-डोंबिवली हे शिवसेनेचे बालेकिल्ले आहेत…. मग फक्त मुंबईच का? तिथे जास्ततर नोकरदार, बडा व्यापारी, अधिकारी असा वर्ग असतो म्हणून का? सर्व माध्यमांची केंद्रे तिथे आहेत म्हणून फक्त तेथील बातम्या ठळक करणार का? आर्थिक राजधानी अन आंतरराष्ट्रीय शहर म्हणून तेथे राहतात त्याच माणसांना चांगल्या-उत्तम सुविधा अन लहान महापालिका शहरात राहणार्‍या लोकांना कसल्याही सुविधा चालतील असं आहे का? मुंबई महापालिकेचं बजेट कितीही असो पण इतर शहरांना त्यांच्या विकासासाठी पैसा नसतो का? केवळ शेतकर्‍यांनी बंद केल्यानंतरच, अपघात बलात्कार झाल्यानंतरच खेडी बातम्यात येणार का? तेथील नागरी समस्या मुख्य प्रकाशझोतात कधी येणार. का मुंबई-पुण्याच्या समस्यांना राज्याच्या समस्या मानून त्याच अग्रक्रमाने सोडवल्या गेल्या पाहिजेत?

मुळात मुंबई आणि इतर शहरं हा मुद्दा महत्वाचा आहे. सगळ्यांना शहरातील समस्यांवर तोडगा पाहिजे. कारण त्यांना चांगलं राहणीमान पाहिजे असतं. छोटी शहरं ही दुर्लक्षितच राहतात.

Image result for Malishka vs shivsena

                   आता थोडं अस्मिता अन राजकारण ह्या मुद्द्यांकडे वळलं पाहिजे. मलिश्काने मुंबई महापलिकेला टार्गेट केलं अन शिवसैनिकांनी मलिश्काला. यामुळे भाजप अन मुंबईपुरतं अस्तित्व उरलेल्या मनसेला आनंदाच्या उकळ्या फुटत होत्या. पण हीच भाजपा गेली पंचेवीस वर्षे महापालिका सत्तेत आहे आणि सध्या यांचेच मुख्यमंत्री आहेत. रेल्वे, सार्वजनिक बांधकाम विभागातील रस्ते मलिश्काने जरी महापालिकेकडे वर्ग केले असले तरी त्याची जबाबदारी भाजपची आहे. दुसरीकडे, मनसे तर जमेल तशी तलवार चालवायला बघत असते. हीच मनसे यंदाच्या महापालिका निवडणुकीत शिवसेनेशी युती व्हावी यासाठी आग्रही होती. ते जर घडलं असतं अन मलिश्काने असं गाणं केलं असतं तर आज मनसैनिक मलिश्काच्या घराबाहेर खळ खटॅक करताना दिसले असते.

शिवसैनिकांनी उथळपणा केला हे खरं. पण सध्या राजकारण इतकं गढूळ झालं आहे अन शिवसेना त्यात एकटी असल्याने मलिश्काचा बोलवता धनी दुसराच कोणीतरी असेल असं त्यांना वाटलं असावं. शिवाय त्या गाण्यात मुंबईतील प्रत्येक समस्येला थेट महापालिकेशी जोडलं आहे. जसं सामान्य माणूस सध्या देशातील प्रत्येक गोष्टीला मोदींशी जोडतो. मुंबईतील समस्यांवर आवाज उठवायचा अधिकार मुंबईत राहणार्‍या प्रत्येकाला आहेच. त्या सुधारायला हव्यात यासाठी प्रयत्न करणेही आवश्यक आहे. पण त्या गाण्यातून BMC वर ज्या प्रकारे हल्ला चढवला तो नक्कीच द्वेषातून आलेला वाटतो. त्यांचं म्हणणं असं की, मुंबईकराचा BMC वर बिलकुल भरवसा नाय. इतक्या उथळपणे हे होतं की त्याला त्याच प्रकारे उत्तर आलं. पण पाचशे कोटींचा दावा हा संतापतून आला असावा. डेंगूच्या अळ्या मात्र उत्तम स्ट्रोक होता. कारण दोन माणसं बोलताना, एकाने दुसर्‍याची चूक दाखवली तर दुसराही पहिल्याची चूक दाखवतोच. तो मानवी स्वभाव आहे.

आता महत्वाचा मुद्दा आहे मराठी माणसाचा. मराठी हा मुद्दा मुंबई पट्टा अन उर्वरित महाराष्ट्र यात खूप वेगवेगळा आहे. मुंबईतील मराठी माणूस अन मराठीच्या वाढीसाठी सतत कार्यरत असणारा कार्यकर्ता हा विभागलेला आहे. त्यात दोन बंधु अन त्यांचे दोन पक्ष यामुळे फुट आहे असं दिसतं. आज जो प्रकार चालू आहे तो निव्वळ मुंबईतील समस्या याच्याशी निगडीत आहे असं वाटत नाही. आज रेडियोएफएम वाल्यांनी दूसरा विडियो टाकला आहे ज्यात थेटपणे शिवसेनेवर वार करण्यात आले आहेत. इतकं धाडस कुठलातरी राजकीय वरदहस्त अन पाठबळ असल्याशिवाय कोणीही करणार नाही. सुरुवात जरी अराजकीय असली तरी नंतर त्याला राजकीय ‘पाठबळ’ मिळालेलं दिसत आहे. सध्याची माध्यमं ही भाजपच्या मर्जीतील आहेत असं म्हणतात. मग त्यात एखादं रेडियो चॅनेल काय चीज?

मुंबई महापालिकेत भाजप सत्ता काबिज करू शकली नाही. ती सत्ता मिळावी म्हणून वाट्टेल ते प्रकार केले होते. नुकतच खुद्द मुख्यमंत्री म्हणाले की जैन समजामुळे भाजपला मुंबईत यश मिळालं. मुंबईत पंचेवीस वर्ष मराठी पक्षाची सत्ता आहे हे अमराठी लोकांना खुपत असेलच. सतत मुंबई महापालिकेला गैरकृत्यांसाठी चर्चेत ठेवलं जातं. हा निव्वळ योगायोग असावा का?

महाराष्ट्र किंवा देशातील अशी कोणती महापालिका किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे जिथे भ्रष्टाचार होत नाही. सगळीकडे आलबेल कारभार आहे अन फक्त मुंबईत काय तो भ्रष्ट कारभार चालू आहे असा समज पसरवला जातोय. यातील एकही ‘समाजसेवी’ पुणे-नाशिक-औरंगाबाद-ठाणे-नागपुर इथे प्रश्न विचारायला पुढे सरसावत नाही. आता विरोधी पक्षांना ती आरजे म्हणजे देवदूताप्रमाणे वाटत असणार. पण त्यांच्या कृत्यामागे राजकारण असू शकतं. दूसरा विडियो तर त्याचच द्योतक आहे.

यात विदूषकी भाग म्हणजे, नीतेश का नीलेश राणे यांनी मलिश्काची बाजू घेतली. हेच राणे झेंडा चित्रपटाच्या वेळेस ‘अभिव्यक्तीस्वातंत्र्य’ मानायला तयार नव्हते अन त्यांनी अवधूत गुप्ते यांना काय वागणूक दिली ती संपूर्ण महाराष्ट्राने बघितली आहे.

यात मनसे सारख्या पक्षाने जी भूमिका घेतली ती अपेक्षितच होती. कारण सतत शिवसेनेला अडचणीत आणायचं राजकारण करायचा त्यांचा प्रयत्न असतो. निवडणुकीच्या वेळेस सहानुभूती मिळवायची अन इतर वेळेस टोकाचा विरोध. जिथे त्यांची एकवेळ सत्ता होती त्या नाशिकवर असं गाणं त्यांनी सहन केलं असतं का? किंवा चित्रपट वगैरे बंद पाडणारे हेच असतात. मनसे नेते मराठीसाठी बेळगावात मराठी माणसावर अत्याचार करणार्‍या कन्नड संघटनेशी हातमिळवणी करायला तयार असतात पण मुंबईतील एकाही मुद्द्यावर त्यांचं शिवसेनेशी मतैक्य का होत नसावं?

ह्या सगळ्यावरून मी शिवसैनिक किंवा सेनासमर्थक असेल अशी सर्रास टिपन्नी होऊ शकते. पण हे माझं उघड मत आहे. शिवसेना मुंबईत फक्त समाजसेवा करते, बिलकुल भ्रष्टाचारी नाही, मुंबई त्यांनी खूप सुंदर बनवली असा माझा दावा अजिबात नाही. शिवसेनाही इतर पक्षांप्रमाणेच आहे. भ्रष्टाचार, अनागोंदी कारभार ही तर सर्वांचीच लक्षणे. त्यांनी कारभार सुधारायला हवा हेही खरं. पण मुंबई अन महापालिका शिवसेनेची आहे असं गृहीत धरून सगळं राजकारण चालत असतं ते खरंतर चुकीच आहे.

धर्माच्या, जातीच्या, प्रांताच्या नावाखाली विकासाचे प्रश्न झाकले जातात हे सर्रास होतं. पण मुंबईत विकासाच्या नावाखाली अस्मितेचा मुद्दा झाकोळला गेला पाहिजे असा बर्‍याच मंडळींचा प्रयत्न असतो. लातूरसारखा जिल्हा अनेक दशके कोंग्रेसच्या ताब्यात आहे. यातून दोन मुख्यमंत्री, केंद्रीय मंत्री, राज्यपाल झाले. त्या शहराला रेल्वेने पाणीपुरवठा करावा लागला. एखाद्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेवर एखादा पक्ष अनेक दशके राज्य करतो हे काही नवीन नाही. तो काही खूप विकास करतो असंही नाही. मुंबईत इतर पक्षांची सत्ता आली तर मुंबई चकाचक होईल याची ‘हमी’ कोण देऊ शकतं का? मग निदान मराठीचा मुद्दा हाताळणारी शिवसेना काय वाईट? मुंबईत एखादा मराठी अस्मिता (निदान मुखी तरी असणारा) बाळगणारा पक्ष गेली पंचेवीस वर्ष अधिराज्य कसा गाजवतो ही सल अनेक मनांमध्ये आहेच. येथे मराठी माणूस एकसंध नाही उभा राहिला याची खंत वाटते.

              दूसरा मुद्दा होता तो रिचा सिंग नावाच्या एका अमराठी तरुणीने पुण्यावर केलेले ट्विट. अर्थात पट्टीच्या पुणेकरांनी तिची दिवसभर हजेरी घेतलीच म्हणा. आपल्या स्वगृही परतल्यावर त्यांना दृष्टान्त झाला अन पुण्यावर ट्विटत सुटल्या बाई. एकतर हे इथे राहतात. मराठी न शिकता हिंदीतच कारभार करतात. मराठी शिकणे ह्यांना गरजेचं वाटत नाही. आणि सगळं झाल्यावर ह्यांना दृष्टान्त होतात. हे म्हणजे रक्ताचे पाणी करून पोराला शिकवणार्‍या आईबापाला पोरगं मोठं झाल्यावर ‘तुम्ही माझ्यासाठी काहीच केलं नाही. साधा कम्प्युटरही घेऊन दिला नाही, गाडीही घेऊन दिली नाही’ असं म्हणण्यातील प्रकार आहे. उद्या जर त्या मलीश्काला काही झालं अन मुंबई महापालिकेतील कर्मचारी किंवा तिची टीका ‘झोंबलेल्या’ व्यक्तीने मदत नाकारली तर मग काय? म्हणजे सगळ्या सोयी घेणार हे आणि मग वाट्टेल तशी टीका करणार.

त्या रिचा सिंगच्या वक्तव्यावर सगळे पुणेकर एकत्रित येऊन प्रतिक्रिया देऊ लागले. तो प्रकार मलीश्का प्रकरणात दिसला नाही. कारण मुंबईतील मराठी माणूस विभागलेला आहेच हे सत्य आहे. शहरावर, पालिकेवर होणारी टीका त्यांना सेनेवरील टीका वाटली तर दुसरीकडे पक्ष, महापालिका, विकास वगैरे सगळं विसरून #सरसकट पुणेकर #निकष न बघता #तत्वत: तिच्यावर तुटून पडले. एकंदरीत #पुणेकरांची ही नस खूपच भारी आहे. पू. लं. म्हणतात तसं, पुणेकरांना पुण्याबद्धल जाज्वल्य अभिमान आहे. पक्का पुणेकर रोज एकमेकाशी भांडेल, उरावर बसेल पण बाहेरचा कोणी आला तर मिळून त्याला उरावर घेतील. पेठेतला अन उपनगरीय अशा पुणेकरात वाद असले तरी मुंबईच्या माणसाची ते दोघे ‘पुणेकर’ म्हणूनच खेचत असतात.

मुंबई व महापालिकेवरील टीका शिवसेनेनी मनावर घेतली अन पुण्यावर झालेली टीका पुणेकरांनी मनावर घेतली हा फक्त भेद आहे. कारण पुण्यातील माणसावर पक्षीय शिक्का कधी उमटत नाही. असला तरी पुणेरी टोपीखाली तो झाकला जातो. उलट मुंबईतील माणसाच्या मनात पक्ष घर करून असतात. कोण शिवसेनेचा, कोण मनसेचा तर कोण भाजपचा. मुंबईकर यापेक्षा ती ओळख गडद वाटते. पुणेरी स्वभावात दिसणारा हा एकसंधपणा मुंबईतील मराठी माणसात दिसत नाही. अर्थात पुणेकर हा स्वयंभू असतो तो भाग वेगळा.

ह्या दोन प्रकरणात दोन शहरातील, त्यात राहणार्‍या माणसांतील, स्वभावातील, अस्मितेतील अन राजकीय समजतेतील भेद स्पष्टपणे दिसतो. समान असलेल्या घटनेवर दोन शहरं कशी भिन्न प्रतिक्रिया देतात हे विशेष!

|| कुठे चूक झाली असेल तर क्षमा!  ||

विकास, अस्मिता, राजकारण आणि मतदान

इश्क – अनिकेत समुद्र

इश्क – अनिकेत समुद्र

कादंबरी समीक्षण || मराठी साहित्य || किताबीकिडा  || ई-पुस्तक वाचन || माझंमत  || समीक्षक चश्मा

“अळवणी” ह्या भयकथा लिखाणामुळे प्रसिद्ध झालेला लेखक अनिकेत समुद्र यांची दुसरी कादंबरी वाचण्यात आली. अळवणी वाचल्यानंतर लेखकाची निराळी शैली जाणवली होती. अळवणी कादंबरीत कुठेही ओढून ताणून आणलेले प्रसंग नव्हते किंवा कसलाही बडेजाव नव्हता. कथा अतिशय संथपणे पुढे सरकत आपल्या शेवटाकडे जाते. त्यात कथेवर, त्यातील पात्रांवर कसलाही दबाव जाणवत नाही. ते आपआपल्या स्वभावानुसार निरनिराळ्या परिस्थितीत व्यक्त होत जातात.

अनिकेत समुद्रची दुसरी कथाही तशीच असेल म्हणून त्याच्या ‘इश्क’ ह्या लेखनाकडे वळलो. दोन दिवसांत कथा-कादंबरी वाचून झाली. पण ‘अळवणी’ मुळे वाढलेल्या अपेक्षा पूर्णत्वास जाऊ शकल्या नाहीत याचा खेद वाटला. अळवणीमध्ये जी पात्रे, प्रसंग, स्थळ आहेत ती साहजिक अन ओघाने येणारी वाटतात आणि उलट इश्क मध्ये नेमका तोच अभाव वाटतो.

इश्क अन अळवणी या कथा अन त्यांचा बाज पूर्णतः भिन्न आहे. एक प्रेमकथा तर दुसरी भयकथा! पण इश्क प्रेमकथा ह्या समूहातही जराशी फसली आहे असं वाटतं. लेखकाने इश्क ही कथा पूर्णतः व्यावसायिक हेतूने लिहिली असेल असं क्षणोक्षणी वाटत राहतं. त्यात येणारी पात्रे, त्यांच्या पेहरावाचं सतत वर्णन, कथेतील स्थळे आणि त्यातील यांत्रिकीपणा हा जरासा खटकतो. मुळात महागडी हॉटेल, मस्त गाड्या, इंग्लिश बोलणारी मुख्य पात्र अन त्यांची जीवनशैली ही खूपच साचेबद्ध वाटू लागते. म्हणजे नेहमीच्या हिन्दी चित्रपटातील कथानकाशी सगळं साम्य वाटत राहतं. त्यात घडणार्‍य घटनाही तशाच साचेबद्ध वाटत राहतात. सर्वात मुख्य म्हणजे जे ट्विस्ट अर्थात कथेला जिथे वळण देण्याचा प्रयत्न केला आहे तो उत्तम असला तरी तो कंटाळवाणा वाटू लागतो. आता कधी संपणार हे? अशी मनस्थिती होते. प्रेमातील ओलावा यापेक्षा कथेतील श्रीमंती याचंच जास्त दर्शन होत राहतं. हे म्हणजे भन्साळीने बाजीराव पेशव्यांचे मूळ कथानक/इतिहास बाजूला सारून त्यातील भव्य-दिव्यतेवर जसं लक्ष केन्द्रित केलं तसा प्रकार वाटतो.

              आता महत्वाची गोष्ट. इश्क! कथेत नेमकं इश्क आहे का गफलत तेच नेमकं समजत नाही. त्यातील मुख्य पात्र, कबीर. हा तर वासनेने भरलेला अन अर्धवट समज असलेला युवक वाटतो. तसा तो मध्येच हुशारही वाटतो पण नंतर पुन्हा वासनेने भारलेला वाटतो. तारुण्याच्या पहिल्या पायरीवर असताना जो उताविळपणा अन अजाणतेपणा असतो तो कबीरसारख्या लेखकाच्या स्वभावाला जुळत नाही. लेखकाला दिल और दिमाग यातील गफलत दाखवायची आहे हे समजतं पण ते खूपच हास्यास्पद होत जातं.

एखाद्याच्या आयुष्यात एकदाच किंवा एकामागून एक तीन तरुणी येतात अन ह्या पठ्ठ्याला तींनीही आवडत असतात. हे म्हणजे प्यार की आड मे झालझोल वाटू लागतो. विशेष म्हणजे त्या तरुणीही इतक्या भोळसटपणे आणि अंधपणे त्याच्या प्रेमात आकंठ बुडालेल्या असतात. कादंबरीच्या शेवटाला तर हा नायक अजूनच मूर्ख अन हास्यास्पद होत जातो. त्यामुळे मूळ नायक घसरला असल्याने कादंबरी जराशी नीरस होत जाते. लेखक हा विचारी अन समजूतदार असतो यावरील विश्वासच नाहीसा होतो.

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.netbhet.book.AOWBTFBIXHMGVVTLA&hl=en

कादंबरीतील दुसरं मुख्य पात्र म्हणजे राधा. अर्थात मीरा वगैरे. हे पात्र सुरूवातीला खूप सुंदररित्या आपल्या समोर येतं. ह्या पात्राला विविध छटा आहेत. ते कल्पनेत उभं राहतं. त्या पात्राला जीव येतो. कोणीही ह्या पात्राच्या अन तरुणीच्या प्रेमात पडेल असं ते सुरूवातीला रंगवलेलं आहे. जणू तेच आता कथेला पुढे घेऊन शेवट करेल असं वाटतं पण तितक्यात रती नावाचं अजून एक पाखरू कबीरच्या जाळ्यात अडकतं. इथे तर कबीर निव्वळ चित्रपटातील शक्ती कपूर वाटू लागतो. लेखक (अनिकेत समुद्र) काय सांगू पाहत आहे ते कळतं, पण ते ज्या वळणाने अन प्रसंगाने पुढे जातं ते थोडसं पचणी पडत नाही. म्हणजे, राधा नाही म्हणाली म्हणून कबीर वस्तुनिष्ठ विचार करत आधी ब्रेक अप झालेल्या तरुणीच्या प्रेमात पडतो तर नंतर रतीच्या! इतका चंचलपणा आणि उथळपणा वाचकाला गरळ अनू शकतो. कारण हे नेमकं निरागस प्रेम आहे की अजून काही हेच समजत नाही. कदाचित इष्क हे नाव त्यामुळेच ठेवलं असेल.

रती कबीरच्या आयुष्यात आल्यानंतरच्या क्षणांनंतर राधा हे पात्र अचानक नकारात्मक होऊन जातं. का माहीत नाही. पण कदाचित प्रेमाच्या आशेने राधा हे पात्र वारं अंगात आल्याप्रमाणे उलट वागू लागतं. स्वतःशीच स्पर्धा केल्याप्रमाणे. अर्थात, लेखकाला जे अभिप्रेत आहे ते समजू शकतो पण कथेतून ज्या प्रकारे ते येतं ते मनाला भिडत अन भावत नाही. अळवणीमध्ये जशी पात्रे स्वतःहून उभी राहतात अन मुक्तपणे वावरू लागतात त्याच्या विरुद्ध इथे पात्रांना दिलेली चौकट ओलांडायची मुभा नसते. मग ते जरा आकसल्याप्रमाणे वाटतं. पात्रांचा नाटकीपणा हाही थोडासा अति वाटतो. म्हणजे इंग्रजी बोलणं असेल किंवा सतत दारूच्या बाटल्या असतील किंवा तत्सम चित्रपटी सीन असतील. ते टुकार वाटतात. त्यात मग रतीला कधी काकू टाइप तर कधी बोल्ड दाखवलं आहे. तो विरोधाभास वाटतो. कबीरच्या वागण्यातही विरोधाभास वाटतो. असे बारीक ओरखडे पात्रांना कुरूप करतात.

              कथेत काही प्रसंग खूपच अप्रतिम रंगवले आहेत. हे प्रसंग काळ्या ढगांना सोनेरी काठ चढवल्याप्रमाणे वाटतात. प्रतिभाशाली लिखाणाचा नमूना वाटतो. ते जग, ते शब्द, ते प्रसंग वेगळच अनुभव देतात. खासकरून राधा पळून जाऊन एका हिप्पी गटाला मिळते अन पुढे जे होतं ते लाजवाब आहे. तो प्रसंग अगदी डोळ्यासमोर उभा राहतो. शिवाय लेखकाने कथा लिहिण्यापूर्वी उत्तम अभ्यास आणि माहिती घेतली आहे हेही जाणवतं. त्यात जो मर्म आहे तो खूप सुंदर आहे. हिप्पी अन गोव्यातील काही प्रसंग लेखकाची प्रतिभासंपन्नता ठासून सांगण्यास पुरेसे आहेत. राधा ह्या पात्राला तिथे जो आकार मिळतो तो मोडून नवा आकार वाचक स्वीकारू शकतो का नाही हे सांगता येत नाही.

बाकी नंतर ज्या गोष्टी होतात त्या नेहमीच्या आहेत. अर्थात फिल्मी. आता कबीर कोणासोबत राहणार एवढाच प्रश्न अनुत्तरित राहिल्याने वाचन पूर्ण करायची घाई असते. वाचकाला शेवट लवकर हवा असतो. त्यात चढ-उतार किंवा हेवे-दावे हे आलेच. नेहमीप्रमाणे मदत करणारा मित्रही असतोच. विशेष म्हणजे कबीरची पहिलं प्रेम (X GF वगैरे) त्याच्या जवळच्या मित्राला जाऊन मिळतं हेही विशेष. याचा अर्थ असा की लेखकाने आजच्या तरुणाईमधील नात्यांना पटलावर मांडायचा प्रयत्न केला आहे.

कादंबरी चांगली का वाईट हे मी नाही सांगू शकत. ती कोणाला आवडेल आणि कोणाला आवडणार नाही हे स्पष्टपणे सांगता येईल. पण ती एका विशिष्ट वर्गासाठी किंवा वाचकासाठी आहे. प्रत्येकजण तिथे रमेल याची खात्री नाही. तो बडेजाव अन ती लकाकी सगळ्यांच्या आयुष्यात नसते. ती पुस्तकात किंवा चित्रपटात असते. संध्याकाळी भेटल्यावर मित्र मैत्रिणीला कोणती घ्यायची हे विचारतो तेथेच जरा नाळ तुटल्यासारखी वाटते. पण प्रेमभंगी वगैरे तरुणाईसाठी हा मसाला पुरेसा आहे. नात्यांच्या गुंत्यात अन मनाच्या भूलभुलय्यात अडकलेल्या पिढीला ही आवडेलही कदाचित. पण त्यात ओलावा नाही असं मला वाटतं. थिल्लर प्रेम नाही पण प्रेमाला अन स्वातंत्र्याला अवाजवी दिलेलं महत्व हा मुद्दा येतो. बाप मुलाला ‘प्रेमात पडलास का?’ असं विचारतो तेंव्हा जरा जड वाटतं. एकमेकांना प्रेम मिळवून देण्याचे प्रकारही आलेच. हा साचेबद्धपणा जरासा ओवरडोस होऊ लागतो.

आजकालच्या तरुणांच्या, खासकरून आयटी क्षेत्रात काम करणार्‍या तरुणांच्या आयुष्यातील हे प्रसंग वाटतात. ते खरे असूही शकतात. त्यांच्या हेतुवर शंका नाही. पण गोष्ट मनाला भिडली पाहिजे. ती जर आपल्याला कवेत घेऊन पुढे जात असेल तर अजूनच आनंद होतो. कथेतील सर्व पात्र उच्च वर्गातील वाटतात. म्हणजे ‘fun making’ वगैरे म्हणतात तसे. आयुष्यात कुटुंब, जबाबदारी यापेक्षा मित्रांच्या अन करियरच्या सानिध्यात जगणारी पिढी. ह्या पिढीला आपण कुठे जात आहोत हेच कदाचित माहीत नसतं. प्रेमाच्या संकुचित किंवा अतीव टोकाच्या व्याख्या उराशी असलेली पिढी! यांचं प्रेम खोटं नसेलही, पण ते खणखणीतही नसतं. ते conditional असतं. म्हणजे आज असं तर उद्या तसं. कादंबरीत अशीच पात्रे आहेत. पार्टी, दारू, ऑन द रॉक्स वगैरे टाइप…ती सर्वांना भावतीलच असे नाही.

अळवणी वाचून इश्क वाचू नका इतकाच सल्ला आहे!!! बाकी लेखकाला शुभेच्छा!!!

@Late_Night1991

मराठी कथा – अभिषेक बुचके

वसुधैव कुटुंबकम

वसुधैव कुटुंबकम

#भारतीय_मानसिकता ||  #वसुधैव_कुटुंबकम  ||  #परदेशी_नागरिकत्व  || #वंश  || #माझंमत  ||  अस्मितेचे प्रश्न

नुकतच एक बातमी आली ज्याने आपल्या भारतीयांची अन त्यातल्या त्यात महाराष्ट्राची अन त्यातल्या त्यात कोकणवासीयांची मान अभिमानाने ताठ वगैरे झाली होती. ती बातमी होती, लियो वर्‍हाडकर नावाचा मूळ भारतीय-मराठी व्यक्ति आयरलॅंड देशाचा पंतप्रधान झाला. आपल्याकडील बालिश माध्यमांनी त्यांच्या घरी जाऊन डेरा टाकला होता अन त्यातले माहीत असलेले नसलेले गुण ठासून संगितले.

भारतात जगाचा विश्वगुरू बनायची कुवत आहे हे आपण अनेकदा ऐकलं असेल. त्याचीच सुरुवात की काय म्हणून सध्या जगभरात भारतीय ‘वंशाचे’ असलेले लोक मोठमोठ्या पदांवर विराजमान होत आहेत. अगदी गूगल, मायक्रोसॉफ्ट वगैरे कंपनीमध्येही भारतीय सर्वोच्च पदावर स्वतःच्या स्व-कर्तुत्वाने पोचले आहेत. खरं तर एकाच ‘वंशाचे’ म्हणून आपण त्यांचं कौतुक करणे अन अभिमानाने आपली छाती भरून येणे साहजिक आहे.

त्यानंतर आपण जरा राजकीय क्षेत्रात बघितलं तरी जगातील विविध देशात भारतीय ‘वंशाचे’ अनेक कर्तुत्ववान व्यक्तिमत्व आपल्याला मोठमोठ्या पदांवर विराजमान होताना दिसत आहेत. अमेरिकेच्या परराष्ट्रमंत्री निकी हॅले यासुद्धा मूळ भारतीय वंशाच्या आहेत म्हणे. त्यानंतर कॅनडाचे संरक्षणमंत्री हरजितसिंग सज्जन नावाचे एक मूळ शीख (भारतीय) ‘वंशाचे’ आहेत. कॅनडाच्या कॅबिनेट मंत्र्यांत जितके शीख बांधव मंत्री म्हणून आहेत तितके आपल्या भारतातही नाहीत. त्यांच्या संसदेतही बरेच शीख बांधव आहेत. अमेरिकन संसदेतही बरेच भारतीय ‘वंशाचे’ लोक निवडून आले आहेत. बॉबी जिंदाल नावाचे मूळ भारतीय ‘वंशाचे’ नेते सध्या अमेरिकेतील Louisiana ह्या मोठ्या राज्याचे गवर्नर आहेत. भविष्यात ते त्यांच्या पक्षाकडून अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाचे उमेदवार असू शकतात. आणि तेथील लोकांनी निवडून दिलं तर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष एक भारतीय ‘वंशाची’ व्यक्ति असेल. नुकत्याच ब्रिटेनच्या सार्वत्रिक निवडणुका झाल्या त्यातही बरीच भारतीय वंशाची मंडळी निवडून आली. ही यादी बरीच मोठी आहे. एकंदरीत काय तर भारतीय ‘वंशाची’ व्यक्ती बाहेरदेशात जाऊन तेथील राजकरणात स्वतःच्या कर्तुत्वाने जागा निर्माण करू शकते अन सर्वोच्च पदावर विराजमान होऊ शकते.

              हे सगळं बघून आपल्या सर्वांना अभिमान वाटणे साहजिक आहे. पण आपल्या भारतात एकही परदेशी व्यक्ति अशा पदावर पोहोचणे शक्य आहे का हा विचार मनात आला. यात पहिलं नाव आठवलं ते अर्थातच कॉंग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांचं. सोनिया यांचा राजीव यांच्याशी विवाह 1968 साली झाला होता. त्यानंतरच्या गोष्टी इतिहासात नमूद आहेत. त्यानंतर 1999 साली त्या कॉंग्रेस पक्षाच्या अध्यक्ष निवडून आल्या. त्यांच्या परदेशी नागरिकत्व ह्या मुद्द्यावर शरद पवार वगैरे मंडळींनी तीव्र आक्षेप घेत वेगळा पक्ष काढला अन काहीच दिवसांत त्यांच्याशी आघाडी केली, त्यांच्या नेतृत्वात मंत्रिपद उपभोगलं अन आज ते त्याच पक्षासोबत आहेत. हा इतिहास आहे.

सोनिया गांधी भारतात आल्यानंतर इंदिरा गांधी अन राजीव गांधी हे पंतप्रधान पदावर राहिले होते. सोनिया गांधी यांनी देशाचं राजकारण जवळून, म्हणजे अगदी सत्ताकेंद्रापसून पाहिलेलं होतं. त्यामुळे त्यांना देश माहीत नाही असा भाग नव्हता. राजकारणाचा भाग काहीही असो, पण सोनिया गांधी जेंव्हा राजकरणात आल्या तेंव्हा देशाचे राजकारण ढवळून निघालं. अक्षरशः त्यांच्याच पक्षात गोंधळ माजला अन फुट पडली. एक परदेशी बाई भारतीय राजकरणात महत्वाची भूमिका बजावत आहे हे कोणालाच मान्य नव्हतं. त्यावरून अतिशय खालच्या थराची टीकाही झाली. ते चूक-बरोबर असा काही विषय नाही. पण ज्याप्रमाणे परदेशात भारतीय वंशाच्या व्यक्तिला स्वीकारले जातं त्याप्रमाणे आपण केलेलं नाही. सोनिया गांधी यांच्या हेतुवरही शंका उपस्थित केल्या जात होत्या अन त्या आजही तशाच आहेत. मग जे भारतीय परदेशात मोठ्या पदावर विराजमान होत आहेत त्यांचा इतिहास-भूगोल माहीत नसताना आपण इथे बसून टाळ्या वाजवण्यात काय अर्थ आहे. तिकडे जिंदाल, वर्‍हाडकर, हॅले, सज्जन यांच्या हेतुवर शंका उपस्थित केलेली दिसत नाही. मग आपणच इतके कद्रू कसे? हे म्हणजे. आपला तो बाब्या अन दुसर्‍याचं ते कारटं यातला प्रकार झाला. दुसर्‍या देशात भारतीय मोठा झाला की वाहवा करायची अन भारतात परदेशी व्यक्ती मोठा होत असेल तर त्याला शिव्या द्यायच्या. वसुधैव कुटुंबकम म्हणणारा भारत तो हाच का मग?

2004 साली जनतेने सोनिया यांच्यावर विश्वास ठेऊन कोंग्रेसला मते दिली का भाजप नको म्हणून, हे सांगणं कठीण आहे. येथे सोनिया गांधी यांची बाजू घेण्याची काहीही हौस नाही हेही स्पष्ट करू इच्छितो नाहीतर देशभक्तांच्या गर्दीत मी देशद्रोही जाहीर व्हायचो. त्यांनी केलेला भ्रष्टाचार किंवा अनागोंदी कारभार यावर चर्चा होऊ शकते. पण एकंदरीत भारतीय मानसिकता मला खूप आश्चर्यचकित करणारी वाटली. एका बाजूला “वसुधैव कुटुंबकम” हे घोषवाक्य आमचं असं मिरवत जगाला उपदेश करायचा अन स्वतःच्या घरात बाहेरच्याला महत्वाची जागा देताना कद्रूपणा करायचा हा भाग पटत नाही.

परदेशातील भारतीय ‘वंशाच्या’ व्यक्ति स्वकर्तुत्वाने त्या पदावर पोचल्या, इथे सोनिया यांचं कर्तुत्व काय होतं? किंवा घराणेशाही वगैरे हा मुद्दा ग्राह्य धरला तरी त्यांच्या परदेशी असण्याबद्दल सतत शंका का उपस्थित केल्या जातात हा प्रश्न आहे. भारताचा संरक्षणमंत्री किंवा परराष्ट्रमंत्री हा परदेशी व्यक्ति आहे हे आपण कधी मान्य करू का? मुद्दा केवळ सोनिया गांधी यांच्या असण्या-नसण्याचा नाही, पण परदेशात भारतीयांना ज्या मोठ्या मनाने स्वीकारलं गेलं त्याप्रकारे आपण स्वीकारू का हा प्रश्न आहे. हा मुद्दा केवळ नागरिक नव्हे तर राजकरणी, माध्यमं, विचारवंत अन साहित्यिक इथपर्यंत जाऊन पोचतो. आपल्यात ती वसुधैव कुटुंबकम वाली भावना आहे का हाच प्रश्न आहे. मध्यप्रदेश, राजस्थान सारख्या राज्यांचे आजी-माजी मुख्यमंत्री मूळ मराठी आहेत/होते असं अभिमानाने सांगताना मूळ उत्तरप्रदेश किंवा अन्य राज्यातला माणूस आपण मुख्यमंत्री म्हणून स्वीकारू का? हाही महत्वाचा मुद्दा आहे. जर कर्तुत्व अन जाण असेल तर आपण ‘वंश’ याच्यापुढे जाणार का हाच कळीचा मुद्दा आहे.

@Late_Night1991  || अभिषेक बुचके

शिवसेना मनसे मिलन सिद्धांत!

PROMOTIONS




error: Content is protected !!