आपल्याला जर आपल्या रचना, संकल्पना, मत येथे मांडायचं असेल किंवा कुठलीही जाहिरात ह्या संकेतस्थळावर करायची असेल तर latenightedition.in@gmail.com यावर संपर्क करावा!

Category: News & Views

मराठी कथा – e – book [Updated]

मराठी कथा – e – book [Updated]

मराठी कथा  ||  मराठी साहित्य  ||  कथासंग्रह  ||  मराठी ई-पुस्तक  ||  माझं लिखाण  || 

Marathi Stories  ||  Short Stories || Story Collection  ||  Marathi e-Book  

गेल्या वर्षी “मराठी कथा” नावाने e-book सुरू करायचा निर्णय घेतला त्यावेळेस फार उत्साह वाटत नव्हता. playstore वर अनेक दर्जेदार लिखानांची e-book असताना त्या गर्दीत आपलं हे पुस्तक कुठेतरी अडगळीतच राहील असं वाटत होतं. माझं जे काही तोडकं-मोडकं लिखाण आहे ते मी “मराठी कथा” या app मध्ये संग्रहीत करायचं असा निर्णय घेतला होता. वाचणारे कोणी असतील-नसतील पण आपली आवड म्हणून आपल्या कथा-लिखाण मी तेथे upload करत गेलो. सुरूवातीला फार प्रतिसाद नव्हता, कारण सुरूवातीला कथाही फार नव्हत्या, विविध शैलीच्या नव्हत्या त्यामुळे वाचक तेथे येत नसावा. पण हळूहळू कथांचा संग्रह वाढत गेला, विविध प्रकारच्या कथा मी जोडत गेलो अन वाचकांना त्या आवडू लागल्या. खासकरून “खिडकी” आणि “नरक्षी” आणि “एक अजनबी हसिना से..”  ह्या कथांना चांगला प्रतिसाद मिळाला. विविध ढंगाच्या कथा असणं किती महत्वाचं असतं याची जाणीव झाली.

     

कसल्याही प्रकारचं लिखाण असेल किंवा कसलीही कला-छंद असेल, तो स्वतःच्या आनंदासाठी आणि समाधानासाठी जोपासला जातो, पण त्याला जर वाहवा मिळाली तर त्या कलेप्रती उत्साह वाढतो. वाचकांच्या सकारात्मक प्रतिक्रिया ह्या स्फूर्ती देणार्‍या ठरल्या. अनेकांनी सुधारणा सुचवल्या व त्रुटी दाखवल्या त्यांचा मंनापासून आभारी आहे, कारण त्यातून चुका होण्याचं प्रमाण कमी होत गेलं.

आज “मराठी कथा” मध्ये विविध प्रकारच्या तीसेक कथा आहेत. त्या नुकत्याच update केल्या आहेत. वेळ भेटेल तसं यात अजून भर टाकायची इच्छा आहेच. आज दीड हजार मोबाइल्स वर हे app install आहे, एकूण दहा हजार इंस्टॉल झालेले आहेत… हा आनंद खूप मोलाचा आहे… प्रत्येकाचे आभार…!

 

आजच आपल्या मोबाइलमध्ये डाऊनलोड करा… 

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.latenight.somethingsamajik.MarathiKatha&hl=en

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

मराठी कथा – अभिषेक बुचके

भाषिक अस्मिता

भाषिक अस्मिता

मराठीचा मारेकरी  ||  भाषिक वाद  ||  मराठी भाषाप्रेम  || हिन्दी भाषेचा द्वेष  ||  इंग्रजी भाषेचा अतिरेक  ||  #माझंमत

भाषावार प्रांतरचना होऊन आता साठ वर्षे लोटून गेलीत, पण अजूनही भाषिक अस्मितेवरून आरोप-प्रत्यारोप व वाद होत असतात. ते भविष्यातही होतच राहतील याबाबत खात्री आहे. भाषा हे संवादाचं माध्यम असताना वरचेवर ते वादाचं कारण बनताना दिसत आहे. याला अनेक गोष्टी कारणीभूत आहेत. नेहमीप्रमाणे प्रत्येक भारतीय नागरिक अशा वादांसाठी कुठल्यातरी नेत्याला, पक्षाला किंवा वर्गाला आरोपीच्या पिंजर्‍यात उभं करून स्वतः मात्र दोषमुक्त होत असतो.

भाषा की फक्त संवादाचं माध्यम असती तर हे मुद्दे इतके टोकाला कधीच गेले नसते. पण भाषा ही संस्कृतीची ओळख असते. कुठल्याही संस्कृतीचा अभ्यास करताना त्या भाषेशी आधी ओळख करू घ्यावीच लागते, आणि जेंव्हा संस्कृतीचा प्रश्न येतो तेंव्हा गदारोळ होणारच असतो.

बाकीचा सगळा फाफट पसारा सोडला तर मूळ मुद्दा आहे मराठी भाषा अन संस्कृतीचा! ते विविधतेत एकता, सर्व भाषा चांगल्या वगैरे गोष्टी सांगून फायदा नसतो.

              एका उदाहरणाने सुरुवात करुयात. आम्ही काही मित्र एकदा देवदर्शनासाठी दक्षिणेत गेलो होतो. आमच्यातील एक मित्र अगदी कट्टर मराठी. इकडे महाराष्ट्रात असताना, कुठेही जा मराठीत बोला, महाराष्ट्रात फक्त मराठीतच बोललं पाहिजे, ज्या राज्यात जाल तेथील भाषा शिकली पाहिजे, हिन्दीत संवाद करूच नये असं सांगायचा. अगदी कट्टर मराठी विचारांचा माणूस.

आता परराज्यात निघताना त्याचे हे विचार त्याच्या गिनतीत नव्हतेच. पण आम्ही मित्रांनी त्याची फिरकी घ्यायची ठरवलं होतं. आम्ही त्याला सांगितलं, आता ज्या राज्यात आपण जात आहोत तेथे तू, तेथील भाषेत बोलून सर्व व्यवहार करायचे, हिन्दीचा चुकूनही वापर करायचा नाही, इंग्लिश बोलू शकतोस. ठरलं.

गडी हुशार तसा. अगदी लहानपणापासूनच. हसत-हसत त्याने आमचं आव्हान स्वीकारलं. आम्ही त्याला कसलंही सहकार्य करणार नाही असं सांगितलं होतं.

रेल्वे स्टेशन आलं अन आम्ही उतरलो. पहाटेची वेळ. सोबत सामान बरच होतं. मित्राची परीक्षा सुरू झाली होती. एक कुली (हमाल) आला आणि त्याच्याशी मोडक्या-तोडक्या हिंदीत व इंग्रजीत संवाद साधून आम्ही भाव वगैरे ठरवला. आमचं ठरलं. तो मित्र आमच्या तोंडाकडे बघत उभा होता. दूसरा कुली आला. आमचा मित्र अस्लखित का काय म्हणतात तसलं इंग्रजी बोलू शकतो. तो फाडफाड इंग्रजीत त्या कुलीशी बोलत होता. कुलीला फक्त “लगेज” हा शब्द कळाला. पण तो लगेच तयार नाही झाला. त्याने हातवारे, इशारे व तोंड वेडंवाकडं करत भावना पोचावल्या. नो नो, यान्न बिन्न करत सौदा ठरला. पंधरा मिनिटे गेली पण आमच्या मित्राने पहिला पेपर काढला होता.

पुढच्या टप्प्यावर गेलो. आम्ही चहा वगैरे घेतला. दक्षिणेत हिन्दी अजिबातच बोलत नाहीत असं नाही. रोज कमवून खाणारे कुली, टपरीवाले, ऑटोवाले वगैरे जमेल त्या भाषेत संवाद साधून, कस्टमरची गरज ओळखून काम करत असतात. हिंदीत बोललं की तिकडे थेट मारतात असा गैरसमज महाराष्ट्रातच जास्त पसरला आहे.

तर, आम्ही चहा घेतला. आमच्या मित्रानेही चहा वगैरे घेतला. त्याच्या बॅगची चैन खराब झाली होती अन त्याला हवी होती मेणबत्ती. बिचारा त्या दुकानदाराला बराच वेळ इंग्रजीत सांगत होता, हातवारे करत होता पण त्या दुकानदाराला काय समजेना. तो काडीचीपेटी, शम्पो वगैरे वगैरे दाखवत होता. शेवटी आमच्या हुशार मित्राने मोबाइलवर भाषांतर केलं आणि मेणबत्ती मिळवली. बराच वेळ गेला पण मित्र पास झाला. शेवटी पैज ती पैज!

पुढे बर्‍याच ठिकाणी कमी जास्त प्रमाणात असेच प्रसंग झाले. तेथील सर्वांना इंग्रजी समजत नाही, मराठीचा तर प्रश्नच नाही आणि ह्याला काही त्यांची भाषा समजत नाही. तसं कायमचा इकडे स्थायिक होणार असता तर क्लास वगैरे लाऊन त्याने ही भाषा शिकली असती इतका ज्ञानी तो नक्कीच आहे, पण चार दिवसाच्या दौर्‍यात अशा काय अडचणी येतील असं त्याला वाटलं नव्हतं. एका ठिकाणी अवाजवी प्रसंग घडला. एका भाजीवाल्या महिलेला तो काय सांगू बघत होता काय माहीत, तिने याला नीट शिव्या घालायला सुरुवात केली. तिला वाटलं हा काहीतरी अश्लील हातवारे करतोय की काय. पण आम्ही वेळेत मध्यस्ती केली अन वाचला बिचारा. जोडे खाता खाता वाचला बिचारा. नंतर तो शांत शांत राहू लागला. जेवताना तर असे वांधे व्हायचे बिचार्‍याचे की सांगायला सोय नाही. भाज्यांचे व पदार्थांचे इंग्रजीत नावे सांगायचा जे त्या लोकांनी बापजन्मी कधी ऐकले नसायचे. हिन्दी वापरायची मुभा नसल्याने नेहमी नेहमी भाषांतर करून त्याला सांगावं लागायचं. भाषेचा मोठा अडसर ठरू लागला. संवाद कमी अन नाट्यशास्त्राचा अभ्यास जास्त होऊ लागला.

चार दिवसांत पुरता सुकून गेला बिचारा. इथे Theory मांडताना अन practical करताना किती त्रास होतो याचा अनुभव त्याने घेतला. भाषा कुठलीही असो, ती संवाद पूर्ण करण्यासाठी, एकमेकांचं बोलणं समजावून घेण्यासाठी असते हा महत्वाचा भाग. मग मी माझीच भाषा धरून बसणार आणि तो त्याचीच भाषा धरून बसणार असं झालं तर व्यवहारच काय तर साधा संवादही होणार नाही. भारतासारख्या देशात भाषेच्या बाबतीत कितपत अट्टाहास अन किती लवचिकता बाळगली पाहिजे याचा विचार त्याने कधीच केला नव्हता. धोरणकर्ते एकंदरीत स्वार्थासाठी भाषा लादतात, मूर्ख आहेत आणि आपल्यालाच आपल्या मात्राभाषेची अधिक काळजी आहे असा त्याचा गैरसमज कमी झाला असावा.

भारतात इतकी राज्य आहेत अन त्यांच्या इतक्या भाषा आहेत की सामान्य माणसाला त्या सर्व भाषा किमान कामापुरता शिकायच्या म्हंटलं तरी ते शक्य नाही. पर्यटन करण्यासाठी जर मी देशातील प्रत्येक राज्यात जाणार असेल तर चार-सहा दिवसांच्या कामासाठी मी ती स्थानिक भाषा शिकणे अपेक्षित आहे का? हे सर्वथा अशक्य आहे. पण मी जर नोकरी किंवा इतर कामानिमित्त जर कायमचा किंवा जास्त काळासाठी तिथे राहणार असेल तर मला ती स्थानिक भाषा शिकणे सोयिस्कर आहे. ही गरज बघूनच कदाचित धोरणकर्त्यानी एखादी संवाद भाषा असावी अशी मागणी केली असावी किंवा तशी सोय असावी असं त्यांना वाटलं असावं. पण हिन्दी ही राष्ट्रभाषा नाही नाही नाही हे अनेकदा सांगावं लागतं आणि ती केवळ संवाद करण्यासाठीची भाषा आहे असं मला वाटतं.

आता महत्वाचा मुद्दा हा की हिंदीच का? इतर भाषा काय वाईट आहेत का? तर नाही. हिन्दी ही भाषा देशातील बहुसंख्य लोक किमान बोलू व समजू शकतात. ती सर्वांना लिहिता यावी, वाचता यावी अशी अपेक्षाही नाही. याचा अर्थ असा नाही की हिन्दी ही राष्ट्रभाषा असावी. पण उत्तरेतील राज्ये, गुजरात, राजस्थान, महाराष्ट्र, ओरिसा, बंगाल इत्यादी राज्यांत ज्या भाषा आहेत त्यात अन हिंदीत काही सारखे शब्द आहेत. [या भाषांचा उगम कसा व कोठून आहे याचा “अभ्यास” नाही हेही स्पष्ट करू इच्छितो.] म्हणजे तेथील लोक किमान तोडक्या-मोडक्या पद्धतीने ह्या भाषेत संवाद साधू शकतात.

उद्या जर एखादा तामिळ माणूस तामिळ भाषेत बोलत महाराष्ट्रात दारोदारी त्याचं उत्पादन विकू लागला तर त्याला कोणी दारातही उभं करणार नाही. कारण तो काय बोलतोय यातील एकही शब्द कोणाला समजणार नाही. पण तोच एखादा गुजराती तुटक हिन्दी+गुजराती भाषेत जर काही सांगू लागला तर किमान चार-सहा ओळखीचे शब्द ऐकून त्याला काय म्हणायचं आहे हे समजून घेता येईल. असही आपल्याकडील लोकं सेल्समन दिसला की स्वत:हून “केवडेको दिया, क्या लाया” करत हिन्दीतूनच बोलतात. ती भाषा त्यांनी कुठेतरी चित्रपट किंवा इकडे-तिकडे ऐकलेली असते. अशिक्षित असले तरीही.

इथे कोण कोणावर आपली भाषा लादत नव्हता. गरज असल्याने दोन्हीही बाजूंनी तडजोडी होऊन एका सामायिक भाषेद्वारे संवाद पूर्ण केला गेला.

भाषिक अस्मितेत एक मुद्दा खूप महत्वाचा असतो, तो म्हणजे भाषा लादणे! हा खूप भयंकर प्रकार आहे. भाषा म्हणजे संस्कृती अशी ओळख असलेल्या देशात भाषा लादली जाणे खूप धोकादायक आहे. कारण भाषेच्या आडून संस्कृती व प्रादेशिक अस्मिता संपवण्याचा प्रयत्न देश तोडण्याचे काम करेल. [[भाषावार प्रांतरचना होत असताना देश कोणत्या स्थितीतून गेला असेल याची कल्पना आजच्या (म्हणजे माझ्या) पिढीला नसावी. फाळणीनंतरची फाळणी टळली हे त्याकाळातील राजकीय नेतृत्वाचं तात्कालिक यश म्हणावं लागेल.]]

तत्कालीन व आजच्या परिस्थितीला राजकीय पदर आहेत जे ह्या लेखाचा भाग नाहीत. सध्या सत्तेत असलेला भाजपसारखा पक्ष, ज्याला उत्तर भारतातील पक्ष म्हंटलं जायचं, हिन्दी भाषा इतर राज्यांवर लादत आहे असा आरोप होत असतो ज्यात काही अंशी तथ्य आहे. कारण ते त्यांच्या राजकीय सोयीचं आहे. पण ह्या पक्षाचे नेतृत्व करणारे नरेंद्र मोदी हे गुजराती अस्मिता व भाषा याबाबतीत किती कट्टर आहेत हे माहिती असताना ते हिंदीचा आग्रह का धरतील असा प्रश्नही समोर येऊ शकतो. भाजपबद्दल असलेली नाराजी हिन्दीचा दुस्वास करण्यासाठी कारणीभूत आहे का? याचाही शोध घेतला गेला पाहिजे. कारण बरीच मंडळी भाषिक अस्मितेच्या मुद्दयाकडे राजकीय चष्म्यातून बघत असतात.

हिन्दीतून शिक्षण, हिन्दीची ओळख होणे आणि लादणे यात फरक आहे. हल्ली इंग्रजी जशी बालवाडीपासून शिकवली जाते तसं हिन्दी पाचवीपासून शिकवतात. त्याचं कारण इतकच की त्या भाषेची थोडीफार ओळख व्हावी. नंतर तो विषय ऐच्छिक असतो. दूसरा भाग म्हणजे केंद्रीय सरकारी कार्यालयात, बँकांत हिन्दीचा वापर. तेथे स्थानिक भाषेला प्राधान्य असायलाच हवं याच्याशी सहमत. पण त्यानंतर हिन्दी असायला हरकत नाही. म्हणजे प्रामुख्याने मराठी आणि पर्याय म्हणून हिन्दी. त्यानिमित्ताने हिन्दीतील चार शब्द समजून ते उपयोगी पडतील अशी अपेक्षा असते. गेली अनेक दशके ह्या हिन्दी पाट्या बँका व कार्यालयात वगैरे आहेत, पण असा एकही माणूस नसेल की जो ह्या पाट्या वगैरे वाचून हिन्दीकडे आकर्षित होऊन त्याने आपली भाषा सोडून दिली असेल. हे अशक्य आहे. ते ‘हम हिन्दी भाषा उपयोग का स्वागत करते है|’ अशा पाट्या असल्या तरी तेथील कर्मचारीसुद्धा ती भाषा फार वापरत नाही. लाया क्या, भेजा क्या यापुढे त्या भाषेचा उपयोग होत नाही. पण महाराष्ट्राच्या कार्यक्रमात हिन्दीचा वापर हा निव्वळ मूर्खपणा आहे हेही सत्य.

ह्या लेखाचा भाग नसला तरी सांगण्यासारखी गोष्ट म्हणजे, आज दैनंदिन वापरत असलेले मराठी शब्द विविध भाषेतून आलेले आहेत. अजाणतेपणी आपण ते सर्रास वापरतो. जे सोपे होते ते अंगिकारले. जसे संस्कृतमधील शब्द इंग्रजीने घेतले तसे. ह्या नियमानुसार हिन्दीचे चार शब्द मराठीत आले असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही, पण हिन्दी भाषेने इतर भाषेवर अतिक्रमण केलं असं त्यामुळे म्हणता येणार नाही. आज वापरत असलेल्या सर्वच भाषेत हे आढळून येईल.

एक साधा विचार करण्यासारखी गोष्ट आहे ती म्हणजे चित्रपटांची! महाराष्ट्र हे मराठी राज्य असूनही महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात पहिल्यापासून हिन्दी चित्रपट बघितले जातात, गाणी ऐकले जातात. पण असं का? कोणी मराठी माणसावर ते बघण्या-ऐकण्यासाठी जबरदस्ती केली होती का? का पैसे देत होते? याला लादणे म्हणतात का? हिन्दी भाषा समजलीच कशी? महाराष्ट्रात उद्या तामिळ, कानडी भाषेतील दर्जेदार चित्रपट आणून लावा, किंवा हिंदीतीलच दर्जेदार चित्रपट कानडी, तेलगू भाषेत लावा.. बघूयात किती लोकं ती बघायला तयार असतात ते… आपण मराठी चित्रपटही आवर्जून बघत नाहीत तो भाग तर वेगळाच अजून!

पण याला काही कारण आहेत. मराठी व हिन्दी भाषेत असे अनेक सारखे शब्द आहेत. मग गुजराती, राजस्थानी, बंगाली वगैरे भाषा अन हिन्दी यात काहीतरी साम्य आहे जेणेकरून हिन्दी ही सर्वांना किमान समजता येईल अशी भाषा बनु शकते असं वाटतं. हिन्दीला राष्ट्रभाषा म्हणणे हे हिन्दी लोकांचं आपल्या भाषेवरील प्रेम असेल अन हिन्दीला राष्ट्रभाषा बनवणे हे हिन्दी नेत्यांचं स्वार्थी राजकारण असेल. उद्या मराठीला राष्ट्रभाषेचा दर्जा जर कोणी देत असेल तर कोण मराठी माणूस त्याला विरोध करेल? आपआपल्या भाषेवर प्रत्येकाचं प्रेम असतं. भाषेच्या आडून राजकारण केलं जात असेल तर त्याला राजकीय प्रत्युत्तर मिळणे साहजिक आहे, पण सामान्य माणसाने एकमेकांच्या भाषेला कमी लेखणे किंवा द्वेष करणे हा अतिरेक आहे.

उद्या जर मराठी, तमिळ, तेलगू किंवा इतर प्रादेशिक भाषा संवाद भाषा म्हणून स्वीकार करून तिचा प्रसार करायचा निर्णय सरकारने घेतला तर आनंदच आहे, पण ती भाषा त्या-त्या राज्याच्या बाहेर किमान समजता येईल का हे बघावं लागेल.

मी मागेही म्हंटलं होतं की, जिथे रोजगार व पोटापाण्याचे मूलभूत प्रश्न बर्‍यापैकी सुटलेले असतात तिथे भाषिक अस्मितेचे मुद्दे प्रामुख्याने उचलले जातात. हे मी आजच्या काळातील बोलत आहे. अर्थात मुंबई-ठाणे पट्टा त्याला अपवाद आहे, कारण मुंबईत मराठी भाषा अस्तित्वाचा प्रश्न आहे. मराठी संस्कृतीची छाप मुंबईवर असणे यासाठी कट्टर आणि कट्टर मराठीचा मुद्दा रेटून किंवा लादून पुढे न्यायला काहीच हरकत नाही. मुंबईत भाषाप्रेम हे खूप महत्वाचं आहे, नाहीतर मुंबईतून मराठी भाषा व संस्कृती नामशेष होण्याची भीती आहे. पण इतरत्र तसं नाही. सध्या मी फक्त महाराष्ट्राच्या बाबतीत बोलतोय.

उर्वरित महाराष्ट्रात भाषिक अस्मितेचा मुद्दा फोल ठरतो. कारण जिथे रोजगाराचे, शेतीचे, अगदी पाण्याचे प्रश्नही सुटलेले नाहीत तिथे मराठीचा आग्रह आणि मराठी भाषा वाढीसाठी प्रयत्न हे म्हणजे दुष्काळपट्ट्यात LED TV विकण्यासारखी गोष्ट होईल. कारण ह्या माणसाला आपल्या मूलभूत गरजेपुढे ते बाकीचे प्रश्न अक्षरशः गौण वाटतील. मुळात ग्रामीण भागातच मराठी भाषा व संस्कृती अजूनही टिकून आहे हे सांगावं लागेल. शहरीकरण, आधुनिकीकरण किंवा जागतिकीकरण असं काहीही नाव द्या, पण मोठी शहरं आपली संस्कृती व भाषा व पर्यायाने आपली ओळख हरवून बसत आहेत हे सत्य आहे. मग तेथे असलेल्या लोकांना अचानक मराठी भाषा व संस्कृतीचा मुद्दा मोठा वाटू लागतो; परदेशात मराठी भाषा प्रतिष्ठान वगैरे असतात तसे. कारण मराठीचा वापर कमी झालेलं त्यांना आढळून येतं. मराठीवर हिन्दीपेक्षा इंग्रजीचं आक्रमण जास्त झालेलं असतं.

              आपल्याकडील अनेक भाषाप्रेमींना तामिळनाडूचं असलेलं कट्टर भाषाप्रेम वगैरे बद्दल मोठं कौतुक असतं. तामिळनाडूकडे बघून त्यांना मराठी समाजाला अन महाराष्ट्राला भाषेची प्रयोगशाळा करायची तीव्र इच्छा होऊ लागते. जेंव्हा-जेंव्हा ‘भाषा’ यावर चर्चा होते तेंव्हा-तेंव्हा तामिळनाडूचं उदाहरण दिलच जातं. पण तो किती शतकांचा संघर्ष आहे व त्याची पाळेमुळे कुठे आहेत हेही आपल्याला ठाऊक नसतं. अगदी आर्य व द्रविड इथपासूनचा तो संघर्ष आहे. कधी-कधी तो डीएनए वरही जाऊन पोचतो. आधी संस्कृती, आचरण व धर्म येथून सुरू झालेला तो मुद्दा भाषेवर पोचला. भाषावार प्रांतरचना हा अध्यायही तेथेच सुरू होतो. एका गांधीवादी तेलगू नेत्याच्या बलिदानाने (56 दिवस उपोषण) भाषावार प्रांतरचना प्रकर्षाने समोर आल्याचा इतिहास आहे. हा अनेक वर्षांचा कटू संघर्ष आहे जो तामिळनाडूला स्वतःची ओळख देऊन जातो. सारखं तामिळनाडूचं उदाहरण महाराष्ट्रासमोर मांडून काय उपयोग? आपली संस्कृती, आपलं आचरण अन स्वभाव वेगळा आहे हे कधी लक्षात येणार? महाराष्ट्र हा उत्तर भारत व दक्षिण भारताच्या मध्ये असलेला प्रदेश आहे. उलट, ही अनेक वर्षांपासूनची संस्कृती इतक्या संक्रमणानंतरही कशी टिकून आहे याचा खरं अभ्यास केला पाहिजे.

Related image

कुठलही राज्य हिन्दीला आपली राज्यभाषा/राष्ट्रभाषा म्हणून स्वीकारायला तयार नाही (अगदी गुजरातही) आणि त्याची गरजही नाही. प्रत्येक प्रादेशिक भाषा समृद्ध आहे. ते लादणे वगैरे म्हणजे नुसता पोरखेळ आहे. त्याने काहीही हासिल होत नाही.

तसं पाहता मराठी भाषेतही अनेक मराठी भाषा आहेत. पुण्याची मराठी, मुंबईची मराठी, कोकणची मराठी, घाटी मराठी, वर्‍हाडी मराठी, अहिराणी अशा विविध बोली भाषा आहेत. पण आपण एकच मराठी का वापरतो? कागदोपत्री सर्व व्यवहार त्या मान्यताप्राप्त मराठीतच का? कोकणच्या लोकांना त्यांची मराठी नको का? का एकच मराठी सर्वांवर लादायची? हे असे प्रश्न उभे राहू शकतील का…? असो.

आता महत्वाचा मुद्दा. इंग्रजीचा! ज्या भाषेच्या अतिक्रमणामुळे भारतीय भाषा अपंग बनत आहे ती भाषा. ज्ञानपीठ पुरस्काराने सन्मानित व विविध भाषा-संस्कृतीचा गाढा अभ्यास असलेले भालचंद्र नेमाडे म्हणतात, इंग्रजी शाळांच्या जागी मुतार्‍या बांधायला पाहिजेत! ह्या वाक्याकडे कोणताही मराठीप्रेमी, राजकरणी, समाजकारणी गांभीर्याने बघताना दिसत नाही. कारण इंग्रजी ही ज्ञानाची भाषा, प्रगतिची भाषा अशा अंधश्रद्धेत तो वावरत असतो. इंग्रजीला विरोध केला तर आपले तथाकथित आधुनिक विचारांचे मुखवटे गळून पडतील अशी भीती त्यांना वाटते. कारण भारतीय भाषांचा अट्टहास हा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ व काही हिंदुत्ववादी संघटनेंचा मुद्दा असल्याने तो आग्रह तथाकथित आधुनिक विचारांची मंडळी ते करू शकत नाहीत. असो. या सगळ्यामुळेच, इंग्रजीला डोक्यावर चढवून ठेवल्याने मराठीची किती गळचेपी होत आहे याचा विचार कोण करत नाही. ही निव्वळ मानसिक गुलामगिरी आहे.

नवीन पिढी बालपणापासून इंग्रजी शिकत आहे. म्हणजे त्यांना शिकवली जात आहे. हळूहळू इंग्रजी हीच त्यांची संवाद भाषा बनत आहे. एका मराठी वाक्यात इंग्रजी शब्द ही संकल्पना जाऊन पूर्णतः इंग्रजी वाक्यात संवाद ही परिस्थिती समोर आहे. यामुळे ही पिढी मराठी साहित्य व संस्कारापासून तुटत आहे याची जाणीव कोणालाही नाही.

इंग्रजीने मराठीची जागा घेतली तरी कोणालाही फरक पडताना दिसत नाही. इंग्रजी वाचता, लिहिता, बोलता येणे उत्तमच, पण संवाद इंग्रजीतून ?? ही धोक्याची घंटा नाही का? 125 कोटी भारतीयांपैकी असे किती लोक परदेशात जाणार आहे की त्यांनी इंग्रजी भाषा शिकावी? गरजेपुरता, माहिती मिळवण्याकरिता इंग्रजी आली तरी खूप आहे, पण हल्ली असं बिंबवलं जात आहे जणू इंग्रजी येत नाही म्हणजे ज्ञान-माहिती मिळवण्यासाठी तुम्ही अपात्र आहात. हा काय मूर्खपणा आहे. छोट्या शहरात व गावोगावी इंग्रजी शाळा उघडल्या आहेत. पहिलीपासून इंग्रजी शिकवलं जात आहे. यामुळे इंग्रजी ही नवीन पिढीची बोली भाषा व विचार करण्याची भाषा होत आहे. माहिती मिळवण्यासाठी इंग्रजी पुरेशी असताना इंग्रजीचा इतका अट्टहास का? भारतात किंवा महाराष्ट्रात दोन भारतीयांनी इंग्रजीत संवाद का साधावा? भारतीय म्हणून आपली एक संवाद भाषा असू नये का? पूर्वी संस्कृत न येणार्‍याला ज्ञान मिळवता येणार नाही (असं म्हणतात, मला माहीत नाही) तसंच सध्या इंग्रजीच्या बाबतीत होत आहे. कामापुरती इंग्रजी ठीक आहे, पण इंग्रजीतून संवाद हे धोकादायक आहे. कारण भाषेसोबत संस्कृतीही येते; हळूहळू ते चित्र आपल्याला दिसत आहे. इंग्रजी हीच मराठी व इतर भाषांना धोका आहे असं माझं ठाम मत आहे.

इंग्रजी आल्याने कोणीही ज्ञानी किंवा अधिक जाणकार होत नाही हे ठासून सांगितलं पाहिजे. म्हणजे स्वतःला ज्ञानी सिद्ध करण्यासाठी इंग्रजी येणं इतकाच निकष त्यांना पुरेसा वाटतो. पण बुद्धिजीवी लोकांचा एक अहंगड किंवा न्युनगंड असतो; आपण चार पुस्तके वाचली, तीही इंग्रजीतून, आपण माहिती मिळवली याचा अर्थ आपण जास्त जाणते झालो असा त्यांचा समज असतो. मग आपल्यापेक्षा कमी शिकलेला एखादा भाजीवाला, शेतकरी किंवा अगदी पानपट्टिवाला आपल्यापेक्षा चांगला विचार करूच शकत नाही असं त्यांना वाटत असतं. कारण आपले मुद्दे योग्य शब्दांत, इंग्रजीत, उदाहरणसहित मांडल्याने आपण अधिक विचारवंत आहोत अशी त्यांची समजूत असते. असो. तो मुद्दा वेगळा!

मुळात, आपण कसे मराठीचे मोठे सेवेकरी व पुरस्कर्ते हे दाखवून देण्यासाठी हिन्दी व इतर भाषांवर टिप्पणी केली जाते. कारण समोर शत्रू आहे असं दाखवल्याशिवाय इकडच्या फौजेचं नेतृत्व करायची संधी मिळत नसते. त्यासाठी हिन्दीला शत्रू दाखवलं जातं. त्याला राजकीय कारणं असू शकतात. पण इंग्रजीलाही तोच न्याय लावताना कोणी दिसत नाही. कारण आयचा घो पेक्षा what the fuck हे सभ्यतेच्या चौकटीत बसवून घेतलं असल्याने आपल्याला इंग्रजी ही खूपच अत्याधुनिक व नम्र वाटते. काही शब्द व वाक्य मराठीऐवेजी इंग्रजीत बोलल्याने तुमची वेगळी प्रतिमा तयार होत असेल तर अशा भाषेच्या चौकटी निरर्थक आहेत.

हे सगळं सांगायचं कारण म्हणजे भाषिक अस्मितांचा सुळसुळाट. भाषेचा मुद्दा कितपत कट्टरपणे आणि केंव्हा लवचिकपणे हाताळला पाहिजे हे समजलं पाहिजे. त्यासाठी तितका अनुभव असायला हवा आणि समाजातील प्रतिक्रियांचा, परिणामांचा विचार करता येण्याइतपत प्रगल्भता असावी लागते. निव्वळ पुस्तकातील माहिती उथळपणे मांडत राहणे काही कामाचं नाही. त्याने गर्दी जमा होईल पण एका पातळीनंतर ते सगळं निरर्थक ठरेल.

टीप:- कसलाही खुलासा नाही…. आपआपल्या बौद्धिक कुवतीनुसार अर्थ काढण्यास आपण मोकळे आहात…  

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

मराठी कथा – अभिषेक बुचके

 

HELP PLEASE

HELP PLEASE

{{खुलासा- संबंधित माहिती मला फोन आणि whatsapp द्वारे समजली. माझा थेट ह्या मोहिमेत सहभाग नाहीये}}

PLEASE HELP  || सामाजिक जाणीव ||  मदत  || Helping Hands  ||  मानवतेची साखळी

 

आपण समाजात घडणार्‍या वाईट गोष्टींबद्दल नेहमीच प्रतिक्रिया देत असतो, एकमेकांना दोष देत असतो, पण समाजाला आपलं योगदान देण्याची वेळ आली की आपण मागे हटतो.  पण कधी-कधी आपल्यालाही संधी मिळते HERO बनण्याची… ज्या समाजाने आपल्याला बरचकाही दिलेलं आहे त्या समाजात एक सकारात्मक कार्य करण्याची… कधीतरी कोणीतरी आपल्या मदतीचा हात पुढे येईल म्हणून वाट बघत असतो… अंधाराच्या खाईतुन कोणालातरी सुखरूपपणे बाहेर काढायचं असेल तर एकट्याने काहीच होत नाही, त्यासाठी माणसांनी एकमेकांच्या हातात हात देऊन मानवतेची साखळी बनण्याचं… ती मानवतेची साखळी बनत आहे… त्यात तुम्ही सहभागी होऊ इच्छिता का हा प्रश्न आहे…  

खाली दिलेल्या लिंक्स बघा… एक मुलगी एका आजाराने त्रस्त आहे आणि तिला जगवण्यासाठी, तिच्या कुटुंबाला आर्थिक मदतीची गरज आहे… खालील लिंक्स वर सर्व माहिती मिळेल… सत्यता पडताळून पाहिल्या नंतर माणुसकीच्या नात्याने तुम्ही मदत करू शकता…

{Copied as I got}

BANK NAME :ICICI BANK 
SB A/c No. : 124301000950 
Branch : curry road branch ( Mumbai)
IFS CODE :  ICIC0001243
 
Kindly help us with your transaction id after supporting for that baby
 
After opening this link➡ donate us➡ drop box➡ vidisha kambale➡ amount➡ your details ➡ Donate now➡ payment options (debit, credit card, net banking etc)
 
Thank & Regards
Dipti
DOCUMENTS ATTACHED HERE…

आधुनिक अस्पृश्यता

आधुनिक अस्पृश्यता

आधुनिक अस्पृश्यता   ||  Un-touchability  ||   सामाजिक  ||  जातीव्यवस्था  ||  Something सामाजिक 

आपला समाज जरा वेगळ्या दृष्टीकोणातून…

दुपारचा एक वगैरे वाजला होता. माझी जेवणाची वेळ झाली होती. पायात चपला सरकावुन मी मेसच्या दिशेने निघालो.रूमच्या जवळच असलेल्या मेसमध्ये पोचलो. मेस तशी लहान जागेतच, घरगुती वगैरे. आमच्या मेसमध्ये बसण्यासाठी मुख्य दोन टेबल आहेत, तिसरा टेबल गर्दी असेल तरच ‘अरेंज’ केला जातो.

मी मेसवर पोचलो तेंव्हा दोन तरुण (कदाचित मित्र, कलीग वगैरे असावेत) एका टेबलवर जेवत बसले होते. दोघेही अगदी भारी कपडे इन करून वगैरे होते; कुठेतरी चांगल्या कंपनीत काम करत असणार… त्या दोघांना कशाला अडचण म्हणून मी दुसर्‍या, रिकाम्या असलेल्या टेबलवर जाऊन बसलो.

मेसवाल्या काकांनी मी काहीही न सांगता रोजप्रमाणे माझ्यासाठी थाळी लावायला सुरुवात केली होती. त्या मेसच्या खोलीत मस्त सुवास पसरला होता. त्या दोन तरुणांपैकी कोणीतरी किंवा कदाचित दोघांनीही (मी विचारलो नाही आणि जवळ जाऊन वासही घेऊन बघितला नाही!) भारीचा डेओड्रन्ट वगैरे मारला असावा. त्या दोघांना मी मेसवर प्रथमच पाहत होतो.

दोघांचं जेवण करत करत गप्पा मारणं चालू होतं. मला काही देणं-घेणं नव्हतं. काकांनी माझी थाळी आणली आणि समोर चालू असलेल्या टीव्हीत बघत-बघत माझं निवांतपणे जेवण सुरू झालं.

पाच मिनिटे झाली नसतील तोच एक तरुण मुलगी मेसवर आली. ही पुण्यातील घटना आहे. पलीकडच्या टेबलवर दोघे तरुण होते आणि इकडे मी… ती मुलगी काहीतरी विचार करून माझ्या टेबलवर, माझ्या विरुद्ध दिशेला येऊन बसली आणि तिनेही थाळी वगैरे मागवली. तिलाही त्या दोन तरुणांना ‘डिस्टर्ब’ करावं वाटलं नसावं. कारण माझ्यासमोर येऊन बसायला मी खूप देखणा-रुबाबदार वगैरे नव्हतो. समोरची खुर्ची रिकामी होती एवढाच काय तो योगायोग. आणखी एक सांगायचं म्हणजे, मी काही डेओड्रन्ट मारला नव्हता, उलट तो वास तिकडून, त्या दोन स्मार्ट तरूणांकडून येत होता. यावरून एक गोष्ट पक्की की, टीव्हीवर डेओड्रन्टच्या ज्या जाहिराती दाखवतात त्यात अजिबात तथ्य नाही, की असा वास मारल्यावर मुली तुमच्याकडे खेचल्या जातात. त्या निव्वळ मादकपणा निर्माण करतात. ह्या जाहिराती आधुनिक काळातील अंधश्रद्धा आहेत… अंनिस ने याची दखल घ्यावी. केवळ धर्मातील सुधारणा करण्यानेच समाज सुधारतो असं नाही. असो…

सगळं व्यवस्थित चालू होतं. आता मेसवर एक तरुण आला. त्याने एक क्षण विचार केला आणि तो त्या दोन तरुणांच्या टेबलवर रिकाम्या असलेल्या खुर्चीवर जाऊन बसला. त्याचा निर्णय साहजिक होता. इकडच्या टेबलवर ती मुलगी होती. तिच्या बाजूला किंवा एकदम समोर येऊन बसणं बरोबर वाटलं नसेल म्हणून तो तिकडच्या रिकाम्या खुर्चीवर जाऊन बसला. त्यानेही थाळी वगैरे मागवली.

दोन मिनिट जातात तोच मेसमध्ये एकच आवाज घुमला!! महाराष्ट्राच्या पुरोगामित्व का काय म्हणतात त्याला, आधुनिक समाजाच्या विचारधारेला, शाहू-फुले-आंबेडकर यांच्या तत्वांना तडा घालू पाहणारा तो आवाज होता,

“अये, उठ… केसं पडायलेत सगळे… दुसरीकडे जाऊन बस… चल…”

तिथे बसलेल्या त्या दोनपैकी एका तरुणाने त्या नुकत्याच आलेल्या तरुणाला हे बोल सुनावले होते…

गोष्ट अशी होती की, तो जो नुकताच आलेला तरुण होता, तो होता न्हावी, अर्थात कटिंग करणारा! मी रूमवरुण इकडे-तिकडे जाताना त्याला त्याच्या कटिंगच्या दुकानात पाहिलेलं होतं. त्या अपमानास्पद गर्जनेसह तो जागेवरून उठला होता. झालं असं होतं की त्याच्या शर्टवरचे वगैरे कटिंगचे केस (इतरांचे) तिथे टेबलवर पडले आहेत असं त्या ओरडणार्‍या तरुणाचं म्हणणं होतं. तो न्हावी तरुण बिचारा लागलीच टेबलजवळून लांब सरकला होता. आपल्या गलिच्छपणाचा लोकांना, त्यातल्या त्यात अशा सुशिक्षित, स्मार्ट लोकांना त्रास होत आहे हे जाणून तोच लांब सरकला होता. त्याचे डोळे लाल झाले होते, चेहरा एकदम पडला होता. तो तसाच उभा होता, मेसवाल्या काकांकडे बघत… त्या गर्जनेसह काकाही तो सगळा प्रकार पाहतच होते म्हणा… काका कोणालाच काही बोलू शकत नव्हते… दोघेही त्यांचे गिराईक अन त्यातल्या त्यात परमब्रम्ह अन्न ग्रहण करण्यासाठी आले होते…

आज नेमक्या तिसर्‍या टेबलवर त्यांचं काहीतरी सामान ठेवलं होतं… काका माझ्या जवळ आले अन हळूच म्हणाले, “हा बसला तर चालेल न?” एकदा नजर माझ्याकडे अन दुसर्‍यांदा समोरील मुलीकडे… दोघांनीही काही हरकत नसल्याचं सांगितलं… मीही आंघोळ न करताच आलो आहे हे काही मी त्यांना सांगितलं नाही… काकांनी त्या तरुणाला बोलावलं, माझ्याजवळची खुर्ची माझ्यापासून थोडी लांब नेऊन टेबलच्या दुसर्‍या टोकाला ठेवली अन तेथे त्याला बसायला सांगितलं… तो तरुण तसेच लालबुंद डोळे अन थरथरणारं शरीर घेऊन तेथे येऊन बसला…

त्याचवेळी टीव्हीवर बातमी चालू होती, तीही पुण्यातीलचं… मॅकडॉनल्ड का डोमिनोज मध्ये एका लहान, गरीब मुलाला येऊ दिलं नाही आणि त्या हाय-फाय शॉपमधून बाहेर हाकललं…

दोन्हीही घटनांत साम्य होतं…

Image result for प्रश्न

त्या न्हावी तरुणाच्या मनात काय वादळ निर्माण झालं असेल? स्वतःच्या गलिच्छपणावर त्याला राग येत असेल की स्वतःच्या व्यवसायाची, स्टेटस ची लाज वाटत असेल ? पण त्याने त्या दोन तरूणांकडून ते ऐकून का घेतलं असावं असा प्रश्न मला पडला. का त्यानेच मनाशी ठरवलं होतं की मी त्या दोन तरुणांपेक्षा कुठेतरी कमी, अस्वच्छ अन लो स्टेटस चा आहे ?त्याने हे सगळं सहन करण्याची गरजच नव्हती. अर्थात, प्रतिक्रिया द्यावी की देऊ नये तो स्वभावाचा गुणधर्म झाला म्हणा. पण मी जेवत असताना त्याच्या कपडे-शरीरावरील केस किंवा घाण माझ्या ताटासमोर पडत असेल तर मलाही ते किळसवाणा प्रकार अप्रियच वाटेल. कारण आरोग्य अन स्वच्छतेच्या निकषावर तो चुकीचाच असणार आहे. फक्त मी तशी अपमानास्पद प्रतिक्रिया दिली नसती. किंबहुना, माझ्याकडे असलेला पैसा, पद, प्रतिष्ठा इत्यादिमुळे मला माज असता तर मी तसं केलं नसतं तरच मी माणूस असं म्हणता येईल…

जेवता जेवता विचारचक्र सुरू झालं… अगदी कुठलेही संदर्भ आठवू लागले…

पूर्वीच्या काळी अशा घटनांना जातीयतेचे संदर्भ होते… आता ते वर्गाचे, अर्थात गरीब-श्रीमंत, शहरी-ग्रामीण, स्वच्छ-अस्वच्छ वगैरे वगैरे असे झाले आहेत… मेसमध्ये घडलेल्या प्रकारात कोणाचीच जात कोणाला माहीत नव्हती… मग्रुरीने बोलणार्‍या त्या तरुणाची जात माहिती नव्हती, न्हावी तरुण कोणत्या जातीचा आहे हेही माहीत नव्हतं आणि त्याने काही फरकही पडत नव्हता. ते दोघे एकाच जातीचे असते तरी हा प्रकार घडलाच असता… ही अस्पृश्यता जातीतून नव्हे तर पद-पैसा-प्रतिष्ठा-वर्ग अन राहणीमानातील भिन्नता यातून जन्मली असावी. इथे अस्पृश्यता पाळणारा ब्राम्हण आणि अस्पृश्य हा दलित वगैरे होता असं समजण्याचं कारण नाही…

विचार करायचं म्हंटलं तर मीही स्वतःहून कधी अशा अस्वच्छ व्यक्तीच्या बाजूला बसेन अशी शक्यताच नव्हती. टपरीवर चहा पिताना बाजूला कुठला सफाई कामगार, मजूर येऊन बसला तरी आपल्याला कसतरी होतं. आपण त्याला उठायला लावत नाही हा संस्कृती, सभ्यता म्हंटली पाहिजे. आणि तीच महत्वाची.

हे तर केवळ एक उदाहरण आहे… आपण किती स्वच्छ आहोत, किती सुवासित आहोत, किती सुंदर वगैरे-वगैरे आहोत आणि आपल्यासमोर हा शरीराने गलिच्छ, अस्वच्छ, दुर्गंधीत येऊन बसतो… याने आपल्याला किळस येत आहे, त्यात मी वर्चस्ववादी असल्याने त्याला येथून हाकलणे हा आपला अधिकार आहे असं त्या तरुणाला वाटत असावं… तो स्वतः असं कोणाच्या जवळ जाऊन, त्याला तेथून उठवून स्वतः तेथे बसेल असंही घडलं नसतं….

पूर्वीच्या काळीही कदाचित असच घडत असावं का? एक वर्ग सकाळी-सकाळी लवकर उठून मस्त आंघोळ करून, देवाची-ज्ञानाची उपासना करत असेल,त्यातल्या त्यात त्याला समाजात किम्मत असेल, आर्थिकदृष्ट्या तो मजबूत असेल आणि त्याच्यासमोर जर कोण शारीरिक कष्ट करणारा, ज्याच्या अंगाला शारीरिक कष्टाने उगम पावलेला घाम, त्याचा येणारा दुर्गंध जर कोणी आला तर पहिला वर्ग दुसर्‍या वर्गाशी असाच वागत असेल… त्या दोन भिन्न राहणी, दिनचर्या आणि संस्कार असलेल्या वर्गात भेद निर्माण झाले असावेत आणि नंतर मग त्याला जातीचे पदर असतील…?जातीय परंपरा अन मग अनुचित रूढी येथूनच उगम पावल्या असाव्यात का?

असो!! पूर्वीच्या काळी मी नव्हतो.

माझ्या डोळ्यासमोर घडलेली घटना फारच वाईट होती. त्या तरुणाच्या मनाला खोलवर घाव देणारी घटना होती. त्याच्या मनात काय वादळ उठलं असेल हे त्यालाच माहीत. कदाचित त्याने स्वतःला अपराधीही ठरवलं असेल. ते दोन तरुण जे सुशिक्षित, स्मार्ट वगैरे होते ते त्यांच्या जागेवर ठीक अशासाठी होते की, अशी अस्वच्छता (limit of hygienicness) समाजातील उच्चाभ्रू लोकांना आवडत नाही. ते कुठल्याही जातीचे असोत, ते स्वतःला इतर सर्वांपेक्षा भारी समजतात. पंचतारांकित हॉटेलमध्ये जेवणारे,AC ऑफिसमध्ये बसणारे, भारी गाड्यांत फिरणारे, महागडे सूट-बूट घालणारे स्वतःला फुटपाथवर चालणार्‍या-राहणार्‍या लोकांच्या बरोबरीने राहू शकतील का किंवा त्यांच्या गळ्यात गळे घालून वावरू शकतील का ? हा मोठा प्रश्न आहे.

हे सगळं बरोबर का चूक हे मी सांगत नाही, ती माझी पात्रताही नाही. प्रश्न असा आहे की शाहू-फुले-आंबेडकर होऊन गेले, त्यांनी समाजाला योग्य दिशा दिली तरी ही साली अस्पृश्यता तशीच का? ती आजही तशीच आहे, फक्त वेगळ्या स्वरुपात आहे. जाती मागे पडल्या असून ‘वर्ग’ झाले आहेत.

खेड्यातुन येणार्‍या आपल्या साध्या, ग्रामीण भागातील लोकांना पुण्या-मुंबईसारख्या शहरात आल्यावर तेथील लोक कोणत्या नजरेने बघतात???गावाकडचे लोकं ग्रामीण पेहराव करून शहरात आली तर त्यांच्या राहणीकडे बघून कमीपणाची वागणूक दिली जाते. कुठल्या मोठ्या हॉटेलमध्ये लुगडं घातलेली आजी अन धोतर घातलेले आजोबा गेले तर आधी पैशाचा फलक दाखवला जातो. असो, भयंकर आहे हे सगळं…

माझं मेसवर जाणं चालूच आहे. कधी आंघोळ करून तर कधी आंघोळ न करता (फक्त इतरांना काही सांगत नाही मी). ती दोन तरुण मुले मेसवर परत कधी दिसली नाहीत. तो तरुण न्हावी येतो, पण थाळी पार्सल बांधून नेतो…!

===समाप्त???

          सर्व हक्क सुरक्षित @ latenightedition.in  || लेखन – अभिषेक बुचके

Something सामाजिक या e-book मधून…

मजूर

#BoycottChineseProducts

#BoycottChineseProducts

भारतीय बनावटीच्या वस्तु घ्या…

आम्ही चेतन जाधव, सिध्देश जाधव दिवाळीसाठी मेड इन इंडीया LED तोरणं लाईट्स बनविल्या आहेत.

सध्या बाजार पेठेत चाय़ना बनावटची तोरणं उपलब्ध आहेत. आपण सर्वांना माहीत आहेच की चायना आपलाच पैसा वापरून आपल्याच भारताविरूध्द कुरघोरी करत आहे.

आम्ही बनवलेली तोरणं भारतीय बनावटीची असून 100 LED बल्ब मध्ये उपलब्ध आहेत.

तोरणाची क़िंमत 175 रूपये असून कुरिअर Charges वेगळे आकारण्यात य़ेईल.

जर कोणी विकत घेण्यास इच्छुक असतील तर कुठेहि बाहेर न जाता व आँनलाईन न जाता फक्त 9820430450… या नंबरवर wattsap करा किंवा SMS करा. त्यामध्ये तुमचं नाव, पत्ता व पिनकोड असेल. *_Cash on Delivery सुविधा उपलब्ध आहे._*

लाईट्स चे फोटो खाली दिलेले आहेत. कोणाला काही प्रश्न असल्यास वरील क्रमांकावर संपर्क करू शकता.

Please forward…

जनहित में जारी…

माणूस मरतो… मुंबईतील दुर्घटना…

माणूस मरतो… मुंबईतील दुर्घटना…

माणूस मरतो… मुंबईतील दुर्घटना…

आज टीव्हीवर मुंबईत elphinstone येथे घडलेली घटना बघून मन अक्षरशः हेलावून गेलं. माणूस चालता-चालता मरून जातो हे बघून कुठलाही संवेदनशील माणूस हेलावून जाईल. जीवन इतक स्वस्त झालय? मरणाला काहीच अर्थ उरला नाही का? विचार करून पृथ्वीवर जन्म देणार्‍या ईश्वराला लाज वाटेल इतकं क्रूर काम मृत्युने केलं आहे. काहीच न होता, निव्वळ अफवेपोटी माणसं मरतात ? जी काही क्षणांपूर्वी आपआपल्या विश्वात रममाण होती, गडबडीत होती ती अचानक हे विश्वच सोडून गेली…

मुंबईतील माणूस किड्या-मुंग्यांचं आयुष्य जगत असतो असं म्हणतात ते खरं आहे. किंबहुना तो कुत्र्याच्या मौतीने मरतो हे म्हणतानाही काही वाटणार नाही इतका दुर्दैवी प्रकार घडला आज. जनावरे मरावीत इतक्या वाईट पद्धतीने मृत्यू आला. रोजचं जीवन पुढे ढकलत, चार आनंदाचे क्षण लुटून जगणारा सामान्य माणूस असा एकाएकी मरून जातो.

प्रत्येकजण स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी धडपडत असतो. आजही प्रत्येकजण त्याचसाठी धावत सुटला पण आपला जीव वाचवत असताना आपल्या पायाखाली कोणीतरी चिरडला-भरडला जातोय याची फिकीर त्याला राहिली नाही.

त्या विडियोत दिसणारे हाल, त्या किंकाळ्या अक्षरशः स्तब्ध करणार्‍या होत्या… जिवाच्या आकांताने निघणारे ते केविलवाणे आवाज अन स्वतःला वाचवण्यासाठी चालू असेलेली धडपड बघून मन निश्चल होत होतं… किती क्रूरपणे मृत्यू आला… एकमेकांच्या पायाखाली तुडवले जाऊन, चेंगरून, गुदमरून होणारे मृत्यू…

माणूस मरतो म्हणजे नेमकं होतं तरी काय… तो कुठेतरी निघून जातो… पण माणूस अकाली, अचानक अन अशा हालअपेष्टा सहन करून मरतो तेंव्हा तो कायमचा स्मृतीत राहतो… त्याच्या जाण्याला अर्थ उरत नाही… ते वर्तुळ अर्धवट राहिल्याप्रमाणे वाटतं… प्रत्येक आयुष्य म्हणजे एक-एक विश्व असतं… आज असे अनेक शांत-निवांत विश्व पूर्णतः नष्ट झाले… यांच्यावर अवलंबून असणार्‍यांच्या वेदना तर कोणी कल्पनाही करू शकणार नाही… हवेवर शांतपणे तरंगणारा फुगा अचानक फुटतो अन अंतर्धान पावतो तसा… क्षणात अस्तित्वहीन…

उद्याच्या दसर्‍याच्या चार सुखाच्या क्षणाचे स्वप्न डोळ्यात बाळगून बाहेर पडलेला हा सामान्य माणूस उद्या नसणार… सगळीकडे सणाचा उत्साह असताना यांच्या घरात मात्र स्मशान शांतता असणार… काळाचाच घाला… यांच्या कुटुंबियांवर कोणता दुखाचा डोंगर कोसळला असेल याची कल्पनाही करवत नाही… ऐन सणाच्या दिवशी नशिबाने अशी करणी केली तर कोणताही माणूस खचून जाईल…

काहीतरी दुर्दैवी घटना घडतात अन अनेक निष्पाप लोक हे जग सोडून जातात… नशिबाच्या ह्या क्रूर खेळाला तर मुंबईकर नेहमीच बळी पडतो… बॉम्बस्फोट असो, पाऊस असो, अपघात असो, हत्याकांड असो की दुर्घटना… सामान्य माणूस मरतोच… भर पावसात बाहेर पडलेला एक डॉक्टर गटारात पडतो अन अत्यंत वाईट प्रकारे मृत्युच्या फेर्‍यात अडकतो… नियतीच्या ह्या खेळापुढे माणूस नेहमीच हतबल ठरला आहे… रात्रीचा गाडीतून परगावी प्रवास करणार्‍या प्रत्येकाच्या घरचे अस्वस्थ होऊ रात्रभर कूस बदलत चिंतेत असतात कारण सकाळपर्यन्त तो सुखरूप पोचेल का नाही याची त्यांना शास्वती नसते… जिवाची कसलीच खात्री राहिली नाही… आपल्या आवाक्याच्या बाहेर पडणारी पाऊले ओळखून मग माणूस ईश्वराला शरण जातो…

माणूस नेहमीच भित्रा होता आहे आणि राहणार… मृत्युच्या महाफेर्‍यात प्रत्येकाला अडकायचं असतानाही प्रत्येकजण ह्या फेर्‍यात अकाली अडकू नये म्हणून झगडत असतो… आधीच्या काळी लोक साथीच्या आजारात पटापट मरायचे… आताही मरतच आहेत… कधी अपघातात तर कधी अन्य कशात… मग मानवाने नेमकी प्रगति केली तरी कशात… आज निश्चित येणारा मृत्यू कुढत कुढत उद्यावर ढकलत असताना अकाली मृत्यूवर तो अजूनही काहीच करू शकलेला नाही…

आज मृत्युने कसलीही दया न दाखवता अनेक निष्पाप जीवांना आपल्या कवेत घेतलं… कोणाचीही जात-धर्म-प्रांत तपासले गेले नाहीत… जन्मल्याच्या नंतर ह्या जगात अनेक लेबल लावले जातात… जात-प्रांत-धर्म-नाते असे अनेक… पण असं मेल्यावर कपाळावर टाकलेला आकडा किंवा मृतदेच्याच्या अंगठ्यात लावलेलं लेबल हीच तुमची खरी ओळख बनते…

कोण कसाही जगतो अन कसाही मरतो… अशा अस्थिर जगण्या-मरण्याला काहीच अर्थ राहिलेला नाही…

सोवळं सुटलं…

सोवळं सुटलं…

#सोवळं  ||  डॉक्टर मेधा खोले वाद  || धार्मिक भावनांना ठेच  || परंपरा की अंधश्रद्धा  ||  #जातीय विखार  || अडाणी #जातीयवाद || #माझंमत

पुण्यात जे झालं ते खरं तर उत्तमच झालं. डॉक्टर मेधा खोले यांनी दाखल केलेल्या तक्रारीनंतर अनेकांचे ‘बुरखे’ फाटले आहेत. सोवळं नावाचा जो प्रकार असतो तो बाजूलाच पडला असून बाकीचांचे सोवळेपण सिद्ध होत आहे. तथाकथित पुरोगामी अन सनातनी लोकांमध्ये तर तुंबळ वाकयुद्ध सुरू आहेच पण जातीय फोडणीही अप्रतिमरित्या दिली जात आहे.

प्रकरण साधं होतं पण आता त्याला नेहमीप्रमाणे जातीचा रंग चढला आहे. या प्रकरणात जो दोषी असेल ते लवकरच समोर येईल पण त्यांमित्ताने सुरू झालेला जातीयतेचा बाजार पुन्हा एकदा थाटला गेला आहे.

नुकतच भाऊ कदम यांनी गणपती बसवल्यानंतर त्यांच्यावर त्यांच्याच समाजातून टीका झाली व बहिष्काराची भाषा केली गेली हे प्रकरण ताजं असताना मेधा खोले यांचं प्रकरण समोर आलं. म्हणजे गणपतीने सगळ्यांचे खरे रूप समोर आणले आहे.

              एखादा लोकप्रतिनिधीने जर जातीचा खोटा दाखला दिला तर त्याचं पद रद्द होत असतं. नोकरी मिळवताना खोटी डिग्री किंवा खोटी माहिती दिल्याचं उघडकीस आलं तर त्याची नोकरी जाते. इथेही साधारण तेच प्रकरण होतं. पण त्याला नंतर जाणीवपूर्वक जातीय रंग देण्यात आला. फडणवीस मुख्यमंत्री झाल्यापासून मराठा-ब्राम्हण आणि ब्राम्हण-ब्राम्हनेतर वाद विकोपाला गेला आहे तो पुन्हा प्रतीत झाला.

आजच्या जगात तुम्ही देव-धर्म मानायचा का नाही मानायचा, श्रद्धेचं कोणतं रूप असावं, कोण किती कर्मकांड हा वादाचा प्रश्न आहे. पण घटनेने प्रत्येकाला अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याचा अधिकार दिलेला आहे. तुम्ही तुमच्या घरात काय करता याबद्धल तुम्हाला कोणीही अटकाव करू शकत नाही. पण त्यावरून टोमणे मारणे अन सतत टीका करणे हा काहींचा छंद तर असतोच शिवाय स्वतःचं शेंबडं पुरोगामित्व certificate renew करायची संधी असते. आपण हिंदू धर्मातील चार टोकाची वाक्ये केली की आपण पुरोगामी अन अग्रेसर विचारांचे सिद्ध होऊ हे त्यांना माहीत असतं. त्यातल्या त्यात ब्राम्हण समाज अन ब्राम्हण्यवाद (लिहायलाही अवघड जातंय राव) यावर टीका केली की A plus ग्रेड मिळतोच. असो. पण भाऊ कदम आणि मेधा खोले यांच्या बाबतीत वेगवेगळी टिपन्नी होत आहे.

खोले यांनी गौरी-गणपती बसवावा का नाही बसवावा, त्यासाठी सोवळ्यात पुजा स्वयपाक करावा का न करावा हा त्यांचा वैयक्तिक प्रश्न. पण काहींना हेसुद्धा टीका करण्याजोगं वाटतं. आता सोवळं हे किती विज्ञानवादी संकल्पना आहे यावर भंपक भाषण करायची मला इच्छा नाही. ती नक्कीच कालबाह्य झाली आहे. पण चालत आलेल्या परंपरेप्रमाणे त्यांनी ते जे काही आहे ते भक्तिभावाने पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला असावा. यात कोणी त्यांना सल्ला देण्याचा काहीएक गरज नाही. पण अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याच्या नावाने बोंबा ठोकणारे कोणी काय करावं याचे ठोकताळे मांडत असतात.

              माझ्यामते ह्या प्रकरणात ग्राहक-विक्रेता असा साधा वाद होता. त्याला भावनेचा पदर होता. यादव आडनावाच्या बाईंनी जात लपवून आपली फसवणूक केली अशी मुख्य तक्रार केली. अनेकदा आपल्याला दुकानदाराने फसवल (ते t&c आठवत असेल) म्हणून आपण त्याला जाब विचारायला जातो तोच प्रकार इथे घडला.

खोले यांना स्वयपाकासाठी (सोवळ्यातील) जातीने ब्राम्हण आणि सुवासिनी महिला हवी होती. हासुद्धा त्यांचा अधिकार आहे. त्यांची श्रद्धा काय असावी हे कोणी इतरांनी सांगू नये. आणि त्यांची श्रद्धा, भावना तोडायचा अधिकार कोणालाही नाही. मुद्दा इतकाच आहे की त्या यादवबाईंनी माहीत असतांनाही असं केलं का अजाणतेपणी ती चूक झाली. याचा निकाल कोर्ट लावेलच. सुदैवाने तिथे अजून सोवळं नावाचा प्रकार नाही. यापेक्षा जास्त काही नाराजी असण्याच काहीच कारण नाही. पण तात्विक प्रश्न सुरू झाले आहेत. म्हणजे “भांडी घासायला, फरशी पुसायला, साड्या, ड्रेस, पाय-पुसण्यापासून ते चड्ड्या, ब्रा पर्यंतची धुणी धुवायला चालतात यांना दलित, मातंग, मराठा बाया” असे प्रश्न विचारात आहेत. हे तर सगळेच करतात की. चार शिकेल अन बर्‍यापैकी पैसे कमावणारा आणि री हे कामासाठी बायका-पुरुष ठेवतातच. त्यात काहीच गैर नाही. मग सोवळ्यात स्वयपाकासाठी आपल्या जातीतली का असा जर प्रश्न असेल तर सून करून घेताना किंवा मुलीच्या लग्नासाठी तुम्ही (असे प्रश्न उपस्थित करणार्‍यांनी) यांचा विचार कराल का असा माझा प्रतिप्रश्न असेल. पण नात्यातली असेल तरच, डॉक्टर-इंजीनियर असेल तरच, पाच लाख कमावता/ती असेल तरच, पासून मेडिकल टेस्ट करून तुम्ही लग्न जुळवता याबधल तुम्हाला कधी लाज का वाटत नसावी?

आपल्याकडे भाड्याने जागा देतानाही आपण त्याची जात बघतो. तो आपल्या जातीतील असेल तरच त्याला ती जागा देण्याचं आपण ठरवतो. येथेही तसाच प्रकार आहे. पण येथे जाणीवपूर्वक वाद निर्माण केला गेला. बाकीच्या तात्विक गप्पा मारून काही उपयोग नाही की, तुम्हाला त्यांनी पिकावलेला धान्य,, फुलं हे-ते सगळं चालतं तर मग स्वयपाक का नाही वगैरे वगैरे… किंवा खोपे यांच्यासारख्या डॉक्टर महिलेने असा प्रकार का करावा वगैरे. त्यांनी जुनाट व बुरसटलेला विचार का करावा. प्रश्न त्यांच्या शिक्षणाचा नसून भावनेचा आहे. येथे ISRO सारख्या संस्थेतही पुजा बिजा करून ते satellite सोडले जातात. त्यामुळे कोणाच्या भावनेचा अन शिक्षणाचा काही संबंध नसतो.

खोलेबाईंना टार्गेट का केलं जात आहे हे सांगण्याची गरज नाही. त्या यादवबाई गरजू आहेत, वृद्ध आहेत आणि असं-तसं आहे तर त्यांची काय चुकी. मग मी म्हणतो की मी एका कंपनीत गेलो अन सांगितलं की माझं इंजीनीरिंग झालं आहे आणि मला सगळं coding वगैरे येतं आणि घ्या मला कामावर. त्यांनी मला ठेवलं कामावर अन मी कामही ठीक केलं. पण सहा महिन्यांनी कंपनीला कळालं की मी इंजीनियर नसून साधा एमए पास आहे तर? खोटं बोललो म्हणून मला त्यांनी काढावं की नाही? असे अनेक उदाहरण देता येतील. प्रश्न फसवणुकीचा आहे. बाकी सोवळं वगैरे गेलं खड्ड्यात. आपल्या विश्वासाचा जर कोण गैरफायदा घेत असेल तर राग येणे स्वाभाविक आहे. त्यात खोलेबाई काही चुकल्या असतील तर त्यांनाही दोषी धरा.

पण देव बाटल्याच्या कोणी गोष्टी करू नका. सर्वांचा देव एकच असतो. पण त्यांची भावना ही निर्मळ असेल तर त्या तोडायचा अधिकार कोणाला आहे? ते थोतांड असेलही पण तो त्यांचा वैयक्तिक प्रश्न आहे. समझा, मी जर एखाद्या मुस्लिम मित्राला फसवणुकीने डुक्कराचं मांस खाऊ घातलं किंवा कट्टर हिंदूला गाईचं मांस खाऊ घातलं तर मग ते बाटल्या जातील का? नाहीच. त्याच्याने त्यांचं मन मात्र कलुचित होईल. मुस्लिम बाबतीत तर सगळे बनवेगिरी पुरोगामी मंडळी तुटून पडतील. पण त्यांचा आदर करणे हा माझा विनम्रपणा आहे. उदाहरण द्यायचं तर…

त्या महाराष्ट्र भवनात एका मुस्लिम तरुणाच्या तोंडात पोळी का काहीतरी कोंबली होती. त्यावेळेस चालू होता रमजान महिना अन त्याचा होता रोजा. सगळ्या देशाला वाटलं की त्याच्या धार्मिकतेवर आघात झाला आहे. पण त्यावेळेस असं कोणीही म्हंटलं नाही की कामाच्या ठिकाणी धर्म वगैरे आणायचा नसतो. तो घरीच ठेवायचा. पण जणू त्या पोळीचा तुकडा त्याच्या तोंडाला लागला अन त्याचा रोजा तुटून तो पार नापाक झाला असं चालू होतं. त्याला कोणी प्रगत हो, सोड हे, असं काही नसतं रे असे शहाणपण शिकवले नाही.

किंबहुना सध्या जैन बांधव अन मांसाहार याबद्धलही बराच गदारोळ झाला. त्यांना कोणी सांगितलं नाही की सोडा हे बुरसटलेपण. विज्ञानाची कास धरा वगैरे. आपल्याइथे श्रावण संपण्याची वाट बघत असतात. उपवासाला गुटखापासून ना-ना पदार्थ चालतात. इथे कोणालाही काहीच वाटत नाही. मग करायचे कशाला भंपक उपवास अन तो श्रावण-पर्युषण-रमजाण ???

देव वगैरे बाटत नसतील तर मग करू जेथे जसं वाट्टेल ते. पुढच्यावेळेस प्रत्येकाने भंग्याच्या हातूनच देवाची पुजा करून घेऊ अन कामवाल्या मावशीकडून स्वयपाक करून घेऊ; तेही जात न विचारता. मग गणपतीसमोर पत्ते खेळणं, दारू पिऊन नाचणे हेसुद्धा चांगलच म्हणता येईल. कारण त्याने काही तो बाटल्या जाणार नाहीच. एखाद्या लहानग्याच्या हातून तिरंगा चुकून गटारीत पडल्याने देश बाटत नाही. होऊ देत तिरंग्याचा अपमान? पण मग मनात असलेली भावना, आदर याला काही किम्मत आहे की नाही.

              खरं सांगायचं तर आजकाल असले हे सोवळं वगैरे भंपकपणा प्रकार सार्वजनिक ठिकाणी कोणीच पाळत नाही. एका डब्यात चार मित्र जेवताना एकमेकांची जात बघत नाहीत. एकमेकाच्या ताटात हात घालताना आम्ही मित्रांनी तर कधीच केलं नाही किंवा दुसर्‍या जातीच्या मित्राकडून आलेला डब्बा संपवताना आम्हाला कधीच संकोच वाटला नाही. मुस्लिम मित्राच्या घरी शिरकूर्मा खाताना आम्हाला सोवळं आठवलं नाही अन गणपतीला उचलताना आम्ही आमच्या मुस्लिम मित्राला कधी अडवलं नाही.

बाहेर जेवायला गेल्यावर वाढपी किंवा स्वयंपाकी कोणत्या जातीचा आहे हेही कोण बघत बसत नाही. इतका शहाणपणा अन खुलेपणा सगळ्यांत आहे. पण घरात परंपरेने चालत आलेल्या गोष्टी पाळल्या जातात. ते सगळेच पाळतात. कोण पाळत नाही? आजही गावचे पाटील-कुलकर्णी-देशमुख वगैरे इतर जातीच्या लोकांना सोबत बसू देत नाहीत. वाड्यावर आल्यावर त्यांना चहा कोणत्या कपात द्यायचा हेही ठरलेलं असतं.

इथे बंडल पुरोगामित्व संकल्पना येतेच कोठे? आणि कोणीही असले संकेत पाळत नसतं. मतं देताना जिथे आपल्या जाती-धर्माचे बघून मतदान करणारे आपण घरात जात का नाही बघणार???

स्वतःला परवडेल अन पटेल त्या गोष्टी जो तो करत असतो. चीनी माल वापरू नका, ते देशाच्या तोट्याचं आहे हे सांगूनही लोक दुर्लक्ष करतातच. साधे सिग्नल न पाळणे हीसुद्धा बुरसटलेली विचारसरणीच आहे.

माझ्या भावनेचा कोण गैरफायदा घेत असेल अन त्या चिरडत असेल तर मला राग येणारच. माझी फसवणूक झाली ही भावना योग्यच आहे.

              देवाच्या नावाखाली पैसे कोण काढत नाही. साधा भिकारीसुद्धा देवाच्या दयेने पैसे द्या म्हणतो. त्याची जात कोणती असते? ब्राम्हण दक्षिणेसाठी तरसतो. चार रुपये जास्तीचे मिळावेत म्हणून वाट्टेल ते सांगतो. गणपती मंडळापासून ते मोठमोठ्या मंदिर ट्रस्टवर आमचेच मराठा बांधव ते सर्वधर्मीय असतातच. सगळेच मिळून वाटून पैसे खातात. देवाला लागणारे फुलं कोण पिकवतो अन कोण विकतो? त्या देवाची मूर्ती घडवतो? त्याला रंग कोण लावतो? त्याला सोन्याची आभूषणे कोण करून देतो? त्याचं मंदिर कोण बांधतो? रांगेत कोण उभा असतो? अठरापगड जाती देवाच्या नावाने पैसे कमवतात.

              प्रश्नअसा आहे की तुम्ही चार पैसे मिळवण्यासाठी खोटं सांगून जर एखाद्याच्या भावनेशी खेळत असाल तर ते चुकच आहे अन चुकच राहणार. तसं असेल तर मी माझी खोटी जात/धर्म सांगून दुसर्‍या जातीतील/धर्मातील मुलीशी लग्न करतो. मला लग्नासाठी मुलीची अत्यंत गरज होती, मी तिच्यावर मंनापासून प्रेम करतो, मी श्रीमंत-सुशिक्षित आहे… पण लग्नानंतर तिला कळलं की मी तिला फसवून लग्न केलं आणि आता म्हणतो माझ्या जात/धर्माचा स्वीकार कर…? आता ती मुलगी बाटल्या गेली नसेलच… किंवा खरच गरज आहे म्हणून मी सर्रास खोट्या पदव्या (मंत्र्यांप्रमाणे) वापरुन नोकरी मिळवत असेल तर…? सगळं योग्यच ठरेल की…

त्या खोलेबाई अन यादवबाईंच व्हायच ते होऊ देत. पण अनेकांचे बुरखेही फाटले अन सोवळे ही सुटले…

प्रत्येक जात/धर्म कसल्या न कसल्या प्रकारच सोवळं पाळतच असते. कधी उघडपणे तर कधी अजाणतेपणी…

सोवळं काय असतं? ते सगळ्याच धर्मात-जातीत आहे. ते सगळेच कोणत्या न कोणत्या प्रकारे मानतात.

जात बघून राहायला जागा देणं हे सोवळं…

जात बघून लग्न करणं हे सोवळं…

इथे बारा माशी-अकरा माशी ते शहान्नाव कुणबी असे भेद करून लग्न होतात ते आहे सोवळं…

डावे आणि उजवे विचारसारणीवाले एकमेकांपसून सोवळं पाळतात…

मनसे वाले शिवसेनेपासून सोवळं पाळतात…

ट्विटर वर फॉलो-अनफॉलो करून एकमेकांपसून सोवळं पाळतात…

कट्टर मराठीवाले हिन्दीपासून सोवळं पाळतात…

[[ चुकभुल द्यावी. दरम्यान, कोणाची जातीय भावना दुखावली गेली असेल तर माफी मागू का नको? कारण बोलल्याने कोण बाटल्या जात नाही. ]]

{{{{खुलासा – मी सोवळी नाही. उगाच तसदी घेऊ नका.}}}}

इथे दोन महत्वाचे लेख आहेत ज्यात आधुनिक सोवळं काय असतं

ते सापडेल…   आधुनिक अंधश्रद्धा आणि आधुनिक अस्पृशता… 

नवीन मराठी कथासंग्रह

 

#BoycottChineseProducts भाग 2

#BoycottChineseProducts भाग 2

नियम पाळा, चीनी माल टाळा || चीनी उत्पादन बहिष्कार  || #NoChinaMade  || #BoycottMadeInChina  || आयना का बायना, घेणार नाही चायना  ||   चीन शत्रू राष्ट्र ||  चीनला रोखूया  ||

भारत-चीन सीमेवर युद्धजन्य परिस्थिती आहे. युद्ध सुरू होईल तेंव्हा होईल, पण सध्या भारतातील काही नागरिकांनी चीनविरोधी युद्धाचं बिगुल वाजवला आहे. अर्थात, कोणी हत्यार घेऊन सीमेवर जात नाहीये किंवा चीनी माणूस शोधून त्याला मारत सुटलं नाही. हे युद्ध अतिशय अहिंसेच्या मार्गाने सुरू आहे. गांधीजी ज्याला हत्यार म्हणायचे ते हत्यार… बहिष्काराचं! चीनी वस्तूंचा बहिष्कार!!! चीनचं चिन्ह भारतात दिसेल तिथे त्याचा बहिष्कार अन असहकार! आता ही चळवळ उभी करणारे कोण महात्मा गांधी किंवा स्वातंत्र्यसैनिक वगैरे नाहीत. हे आहेत अतिशय सामान्य लोक ज्यांना वाटतं की चीन हा आपला शत्रू आहे अन त्याला एका व्यापक मोहिमेने आपण आपल्या पातळीवर चोख प्रत्युत्तर देऊ शकतो.

भारत-चीन चे संबंध केवळ आजचे किंवा आधुनिक काळातले संबंध आहेत असं नाही. भारत-चीन व्यापारी व संस्कृतिक संबंध अतिशय प्राचीन काळापासून चालत आले आहेत. वस्तूंसह संस्कृतीची देवाणघेवाण करत आपण आपल्या शेजर्‍याशी अतिशय सौजन्याने अन प्रेमाने राहत होतो. पण अलीकडच्या शतकात, 1950मध्ये वगैरे चीनमध्ये राजकीय उलथापालथ झाली अन एक वेगळच राष्ट्र अन राष्ट्रवाद तिथे उदयास आला. चीनचं विस्तारवादी धोरण ते तेथे नसलेली लोकशाही अन एकपक्षीय सत्ता ह्या सगळ्या संक्रमणातून आजचा चीन उभा आहे अन तो आपला शेजारी आहे ही वस्तुस्थिती आहे.

सध्या डोकलाम भागवरून भारत-चीन सीमेवर तणाव आहे. पण तो नसता तरी ह्या न त्या कारणावरून भारत-चीन संबंध फार काही बरे नसतात. 1962 च्या भारत-चीन युद्धांनंतर भारत चीनच्या बाबतीत अतिशय सावधगिरीने वागत असतो. 1962 चा पराभव भारतीय मनावरची सतत वेदना देणारी जखम आहे. हयापेक्षा तीव्र जखम 1947 च्या फाळणीच्या वेळेसची आहे; पाकिस्तान बाबतीत. पण शेजारी असल्याने काही गोष्टी तडजोड म्हणून कराव्याच लागतात. मग त्यात वेगवेगळे आंतरराष्ट्रीय, व्यापारी, सांस्कृतिक वगैरे करार आलेच.

ज्या पाकिस्तानशी आपली अनेकदा युद्धं झाली आहेत, ज्या पाकिस्तानने भारतात 26/11 सह अनेक अतिरेकी कारवाया केल्या, ज्या पाकिस्तानने भारतापासून कश्मीर तोडायचे प्रत्येक प्रयत्न चालवते त्या पाकिस्तानशी भारताला व्यापारी, आंतरराष्ट्रीय संबंध टिकवावे (चालवावे) लागतात. शिवाय 15 ऑगस्टला मिठाईही द्यावी लागते. हे सगळं मजबूरीने पाकिस्तानसारख्या राष्ट्रासोबत करावं लागत असताना चीनसारख्या बलाढ्य देशाशी तर भारत सरकारला अनेक पातळ्यांवर संबंध व राजकीय प्रोटोकॉल पाळावे लागतातच.

ही सगळी पार्श्वभूमी झाली. आजच्या काळात, वास्तविक जगात चीन हे काही भारताचं मित्र राष्ट्र नाही. तो फक्त स्पर्धक अन शेजारी आहे. पाकिस्तान व चीनमध्ये आपल्या दृष्टीने फरक इतकाच आहे की पाकिस्तान द्वेषापोटी भारताला उध्वस्त करू इच्छितो तर चीन स्पर्धक व राजकीय महत्वाकांक्षेपोटी भारताला नमवू पाहतो.

चीन भारताला सतत कुठेणाकुठे अडकवत असतो अन त्रास देत असतो. NSG ची कायम सदस्यताला चीन भारताला आडकाठी करतो, कश्मीरप्रश्नी पाकिस्तानला मदत, पाकिस्तानला भारताविरोधी प्रत्येक बाबतीत मदत, जमीन व जलमार्गे भारताला घेरण्याची चीनची तयारी, सीमावादावरून सतत आगपाखड, भारतातील नक्षलवादी चळवळींना छुपा पाठिंबा व हत्यार पुरवठा, यासारख्या कुरापती काढून चीन भारताला सतत त्रास देण्याच्या प्रयत्नात असतो.

Image result for #BoycottChineseProducts logo

हे सगळं पाल्हाळ लावण्याचा उद्देश एकच की, चीन हा भारताचा शत्रू आहे हे पटवून देणे. फाळणीच्या वेळी भारतातून मुस्लिम वेगळे झाले अन त्यांनी अट्टहासाने पाकिस्तान घेतला, ते मुस्लिम म्हणजे हिंदू व भारताचे शत्रू… म्हणून पाकिस्तान भारताचा शत्रू हे जितकं ठळकपणे आपल्या डोळ्यांसमोर असतं तितकं चीनबाबतीत नसतं. कदाचित चीन मुस्लिम राष्ट्र असता तर प्रत्येक भारतीयच्या मनात चीनबद्धल द्वेष व तिटकारा बघायला मिळाला असता. पण ते पडले बौद्ध; म्हणजे हिंदूमधील (हेही सर्व मानत नाहीत) एक म्हणे!!! म्हणून आपल्या भावना जरा बोथट झालेल्या असतात.

त्यामुळेच की काय पाकीस्तांनातून कलाकार आला की आपण ओरडतो न की ‘आपल्याकडे कलाकार नाहीत का? कशाला शत्रूराष्ट्रातील लोक बोलवता वगैरे.’ मग चीनही शत्रूराष्ट्रच असताना त्याच्याकडून आलेल्या वस्तु कशा खरेदी करता? Songs.pk ही पाकिस्तानी वेबसाइट आहे हे कळल्यापासून तर त्या साइटवर आजपर्यंत कधीच नजर गेली नाही.

हे सगळं सांगण्याचा उद्देश म्हणजे, चीनी मालावर बहिष्कार घालून काय उपयोग? चीनी मालावरच बहिष्कार का घालावा? ह्या काहींच्या साहजिक व मूलभूत प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा प्रयत्न.

चीनी उत्पादनांनी भारतीय बाजारपेठा अक्षरशः ताब्यात घेतल्या आहेत. सुई, पेनपासून ते मोबाइल, टीव्ही पर्यन्त चीनी वस्तु भारतीय ग्राहकांच्या घरात घुसल्या आहेत. प्रत्येक क्षेत्रात चीनने स्वतःची उत्पादने कमी किमतीत विकून स्वतःचा ठसा उमटवला आहे. उत्सवाच्या दिवसांत तर दिवाळं भारतीयांच निघत असलं तरी श्रीमंत मात्र चीनी कंपन्या होत आहेत. जे राष्ट्र भारताच्या वाईटावर उठलं आहे, भारताचं स्पर्धक राष्ट्र आहे त्या राष्ट्राला आपणच मदत करत आहोत हे आपल्या लक्षात येत नाही. हे दुर्दैव, शोकांतिका की मजबूरी यावर नक्कीच चर्चा होऊ शकते.

               पण नेटकर्‍यांनी एक प्रयत्न सुरू केला आहे. तो आज लहान रोपट्यासारखा असला तरी उद्या जाऊन, निदान पुढच्या पिढीसाठी सावली देणारा असेल अशी अपेक्षा आहे. #BoycottChineseProducts ही ती मोहीम आहे.

या मोहिमेच्या अंतर्गत एकच उद्दीष्ट आहे; ते म्हणजे जमेल तिथे जमेल त्या पद्धतीने चीनचा ड्रॅगन भारतात पसरल्यापासून रोखणे. त्यासाठी फार काही मोठं करण्याची गरज नाही. फक्त आपल्या घरात चीनची उत्पादने येण्यापासून रोखणे! येनकेनप्रकारेण चीनचा भारतीय बाजारपेठेतील पाया खिळखिळा करणे. तुम्ही जे टीव्ही, मोबाइल, लाइटच्या माळा, घरात वापरल्या जाणार्‍या वस्तु, सजवटीचं सामान किंवा अन्य काहीही असो त्याचा चीनशी संबंध असता कामा नये.

चीनची उत्पादने कोणती हे ओळखणे तर सोप्पं आहे. वस्तु घेताना त्यावर Made In असतं ते एकदा तपासून पहा, तिथे चायनाचा उल्लेख असेल तर ती वस्तु टाळा. शिवाय त्याबाबतीत मार्गदर्शन करणारी, सहज माहिती उपलब्ध करून देणारी एक वेबसाइट व मोबाइल app लवकरच येणार आहे. आपल्याला फक्त कृती करायची आहे.

          या मोहिमेवर अनेकजण टिंगलटवाळी करत आहेत अन शंकाही उपस्थित करत आहेत. पण ते मान्य आहे. मोहिमेत त्रुटि असतील तर त्या नक्कीच दूर करण्यात येतील. शंका उपस्थित करणारे आकडेवारी घेऊन बसतात. आम्ही वीस रुपयांची माळ घेतली नाही तर चीनसारख्या देशाला काहीच फरक पडत नाही. हेही पुर्णपणे मान्य आहे. चीनकाही गरीब देश नाही की आपण एखादी वस्तु त्याच्याकडून घेतली नाही तर तो उपाशी मरेल; तो सावकार देश आहे. ह्याच अति पैशांचा वापर तो भारताविरोधी करत आहे. जाणीवपूर्वक विविध वस्तु कमी किमतीत विकून भारतीय अर्थव्यवस्था काबिज करण्याची ही चाल आहे. नुकत्याच आलेल्या माहितीनुसार चीनी मोबाइल भारतीय नागरिकांचा महत्वाचा डेटा चीन सरकारला पोचवत आहे. तुम्ही मोबाइलमध्ये वापरत असलेलं UC Browser हे चीनी आहे. त्याबद्धल माहिती अशी की त्या browser ने भारतीयांची माहिती चीन सरकारला विकली आहे. आता चीन सरकार सामान्य भारतीयांची माहिती गोळा करून काही credit card साठी फोन करणार नाही. यात नक्कीच काहीतरी काळंबेरं आहे. या सगळ्या युद्धपूर्व strategies असू शकतात. अर्थात हे आपल्याकडील मंडळींना समजत नाही. त्यांना कुठल्याच गोष्टीचं गांभीर्य वाटत नाही. पण ‘मीठाचं shortage’ म्हंटलं की दुकानासमोर जाऊन उभे राहणारे आपण.

चीनमधील माध्यमेही भारताला आव्हान देत असतात, युद्धाची भाषा करतात अन भारतीयांची खिल्ली उडवत असतात. पण आपल्याकडची माध्यमे याबाबतीत जागरूक नाहीत. त्यांचं वेगळच काहीतरी चालू असतं. या विषयावर ‘सकाळ’ वृत्तपत्रात नुकताच एक लेखही येऊन गेला. चीनची माध्यमे तेथील सरकारच्या अधिपत्याखाली असल्याने असं करतात; पण भारतीय माध्यमे स्वातंत्र्याचा योग्य वापर करत नाहीत. अजूनही आपली माध्यमे चीनी उत्पादनांच्या जाहिराती सर्रास देत असतात. पैशापेक्षा मोठं काहीच नसतं तेही खरच म्हणावं लागेल.

“मी बहिष्कार टाकून काय होणार?” असा विचार काहीच कामाचा नाही. यामागील भावना महत्वाची आहे. तुमच्या बहिष्काराने चीन काही लागलीच वठणीवर येणार आहे असं नाही, पण एक भारतीय म्हणून तुम्ही हे स्वतःच्या मनाने, सारासार विचार करून अवलंबू शकता. ज्याप्रकारे ‘पाकिस्तान’ ऐकताच तुम्ही सावध होता तसच ‘चीन’ ऐकताच सावध होण्याची वेळ आलेली आहे. आपण काय करू शकतो? असा हतबलपणा सोडून ‘आम्ही बहिष्कार घालू शकतो’ असं तुम्ही म्हणू शकता. असे अनेक मित्र, नागरिक आहेत जे अतिशय चौकसपणे चीनी वस्तु टाळून इतर वस्तु घेतात. भाजी घेताना चारदा बघून घेताच की; मग हेसुद्धा बघा.

यामध्ये एक मुख्य अडसर आहे तो पैशांचा. गरीबाला हे राष्ट्रकर्तव्य परवडत नाही. मान्य आहे. जी वस्तु शंभर रुपयाला आहे ती वस्तु साठ रुपयाला मिळत असेल तर काय चूक? पण एकदा डोळसपणे विचार करायला हवा. निदान ज्यांच्याकडे पैसा आहे, आर्थिक स्थिती चांगली आहे त्यांनी तरी निदान पुढाकार घ्यावा.

बहिष्काराने काय होईल हेही सांगतो. यामुळे एक जनमत तयार होईल की, भारतात चीनविरोधी जनभावणा निर्माण होत आहे. अशा लोकभावना खूप महत्वाच्या असतात. जपान, मंगोलिया सारखी राष्ट्र चीनच्या उत्पादनांवर थुंकतसुद्धा नाहीत; जसं आपण पाकिस्तानला ट्रीट करतो तसं! कारण ते आपल्या राष्ट्राच्या विरोधी आहेत ही भावना असते. अशी भावना जर निर्माण झाली अन त्याला मोठ्या पातळीवर यश मिळालं तर खूप मोठं काम होईल. चीनचा भारतातील कमी होत जाणारा व्यापार, भारताकडे कमी होत चाललेली निर्यात ही त्या देशाला कुठेतरी थांबवावी लागेल अन तो देश भारताशी स्पर्धक दृष्टीकोणातून मागे पडेल तेंव्हा हा तराजू समतोल असेल.

या मोहिमेची खिल्ली उडवणारे आकडेवारी व वस्तुनिष्ठ आधारावर सरस ठरतीलही, पण समजा युद्ध सुरू झालं तर ते नेमकी काय भूमिका घेतील? का तेंव्हाही मला चीन चालतो म्हणत तीच उत्पादने घेतील? किंवा 1962 ला चीनकडून झालेल्या पराभवाच्या वेळेस ते काय म्हणाले असते? त्याहूनही वाईट, जर आपण चीनकडून परत पराभूत झालो तरीही ते हीच आकडेवारी घेऊन बसतील का?

ह्या मोहिमेतील फोलपणा शोधत बसण्यापेक्षा निदान एकदा तरी प्रयत्न करणं आपलं काम आहे असा विचार करा. अर्थशास्त्री अन परराष्ट्रतज्ञ त्यांचं काम करतील. आपण आपल्या बाजूने कुठेतरी हातभार लावायला पाहिजे का नाही? ही मोहीम राबवून कोणाचा कसलाही वैयक्तिक फायदा होणार नाही. पण तरीही ही मोहीम, चळवळ सुरू आहे ती एका राष्ट्रभावनेतून. आज जर याची सुरुवात झाली तर निदान पुढच्या पिढीला याचा फायदा होईल. निव्वळ वंदे मातरम म्हणून किंवा चित्रपटगृहात राष्ट्रगीताला उभ राहून राष्ट्रभक्ती सिद्ध होत नसते. देशात जी काही राष्ट्रे महासत्ता किंवा सुजलाम_सुफलाम झाली आहेत त्या-त्या राष्ट्रात जनतेने महत्वाची कामगिरी बजावली आहे. चीन जगाला सगळ्या वस्तु निर्यात करत असला तरी तिथे बाहेरच्या वस्तु वापरत नाहीत. साबणापासून, मोबाइल, सर्च इंजिन पर्यन्त ते स्वतःच्या वस्तु वापरतात. आपण वापरतो ते ट्वीटर, WA किंवा gmail ही ते वापरत नाहीत. फक्त स्वदेसी… मग आपण का मागे…?

राष्ट्रभक्ती चेतवा

अन चीनी माल पेटवा…    

पुढे अजून आहे…

#BoycottChineseProducts : भाग १

जवाब दो

जवाब दो

#javabdo #जवाबदो || दाभोळकरांचे मारेकरी अन स्मृतीदिन || विवेकवाद वगैरे

नुकताच डॉक्टर नरेंद्र दाभोळकरांचा स्मृतीदिन झाला. दाभोळकरांचे मारेकरी अजूनही पकडले गेले नाहीत. खरं तर ही खंत म्हणावी लागेल. कारण शांततामय मार्गाने अनिस व समर्थक यासाठी आंदोलन करत असतात. दाभोळकर, पानसरे यांच्याशी वैचारिक मतभेद कितीही असले तरी महाराष्ट्रासारख्या राज्यात स्वतःचं स्वतंत्र वलय असलेल्या, सामाजिक जडणघडणीत मोलाची कामगिरी बाजवणार्‍या विचारवंतांना संपवणे, हत्या करणे ही शरमेची बाब आहे. दाभोळकरांची हत्या की कोंग्रेस-एनसीपीच्या कार्यकाळात झाली होती. त्या सरकारला बराच अवधी असतांनाही दाभोळकरांचे मारेकरी सापडू शकले नाहीत. त्या तपासात जो अक्षम्य कारभार झाला तो सर्वांनीच पाहिला. त्यानंतर भाजप सरकार आलं. त्यांच्याकडूनही याबाबतीत काहीच निष्कर्ष हाती आला नाही.

असा सगळा प्रकार असताना अनिस व त्या विचाराशी संबंधित कार्यकर्ते पुण्यात शांततापूर्वक मार्गाने आंदोलन करत असतात. यंदा #jawabdo असा hashtag मोहीमही केली होती. पण हे सगळं चालू असताना अनिस विरोधी जो गट आहे (अर्थात वैचारिकदृष्ट्या) त्यांनी अनिसवर आर्थिक गैरव्यवहार व भ्रष्टाचाराचे आरोप केला. तपशील फार उपलब्ध नाहीत, पण एका साहित्यिकाची संपत्ती लंपास केली असा तो आरोप होता.

मागे एकदा मुक्ता दाभोळकर अन हमीद दाभोळकर “चला हवा येऊ द्या” ह्या कार्यक्रमात आले होते. त्या कार्यक्रमाच्या शेवटाला पोस्टमन काकांनी एक पत्र वाचून दाखवलं होतं. अर्थात, तो कार्यक्रमाचा एक भाग होता.  त्यात अनिसला काही सल्लेही दिले होते. असो.

अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीची स्थापना अंधश्रद्धा निर्मूलनासाठी झालेली. डॉक्टर नरेंद्र दाभोळकर व त्यांच्या सहकार्‍यांनी त्या चळवळीद्वारे मोठ्या पातळीवर अंधश्रद्धा निर्मूलनाचं काम तर केलच शिवाय ती चळवळ सर्वांना माहीतही झाली. हे कार्य खरच कौतुकास पात्र आहे. पण माझ्या दृष्टीकोणातून ही चळवळ एककल्ली होती. डाव्या विचारसारणीचा स्पर्श या चळवळीला होता असं वाटतं. चळवळ म्हणून याबाबतीत मला आदर असला फार काही विशेष वाटत नाही. त्यात किती फोलपणा आहे हेही दाखवून देता येईल. याबद्धल मागेही लिहिलेलं आहे.

आजच विषय असा आहे की, डॉक्टर नरेंद्र दाभोळकरांच्या नंतर ही चळवळ कुठे जात आहे. फक्त “दाभोळकरांचे मारेकरी पकडा. त्यांना शिक्षा द्या” याच्या पलीकडे ह्या चळवळीला काही काम करताना दिसत नाही. कारण तशा बातम्या येत नाहीत. दाभोळकरांचा खून हा निषेधार्य आहेच; खूनी पकडावे हेही सत्य, पण त्याच्या पलीकडे काय? भारतात, महाराष्ट्रात असे अनेक गुन्हे होत असतात. अनेक बड्या लोकांचे, आरटीआय कार्यकर्त्यांचे खून होतात. त्यातून तपास नावाच्या भंपक दिखाव्यात अनेकांची आयुष्य पणास लागतात. वर्षानुवर्षे त्यातून काहीच निष्पन्न होत नाही. मालेगाव बॉम्बस्फोट सारख्या खटल्यात आरोपी (दोन्हीही बाजूचे) आठ-दहा वर्षांनंतर सुटतात. अनिससारखी संघटना तुम्ही एवढ्या एका कामासाठी वापरणार का? आज भाजप सरकार आहे, काल कोंग्रेस होतं, उद्या अजून कोणतं आलं तरी यातून काय निष्पन्न होईल याची शाश्वती नाही. यातून दाभोळकरांना शहीद आणि महात्मा बनवून त्यांची प्रतिमा घेऊन फिरणार आहात का? दाभोळकर, पानसरे ही मोठी व्यक्तिमत्व होते यात वाद नाही, पण त्यांच्यानंतर त्यांची चळवळ महत्वाची की ते? बर यात फक्त मुक्ता दाभोळकर अन हमीद दाभोळकर समोर दिसत असतात. ही निव्वळ घराणेशाही नाही का? का राजकीय मंडळींप्रमाणे तुम्हीही तेच आचरणात आणणार आहात? दाभोळकर गेल्यापासून अनिस किंबहुना मुक्ता व हमीद हे फक्त खून व त्यासंबंधित कारणाशिवाय कुठेच चर्चेत नसतात.

Image result for dabholkar

दुसरी महत्वाची गोष्ट म्हणजे, अनिसवर झालेले भ्रष्टाचाराचे आरोप. ही तर खूपच गंभीर बाब आहे. तो आरोप भलेही हिंदू संघटनांकडून झालेला असो, पण त्यावर खुलासा झालाच पाहिजे. कारण तुम्ही जर हिंदू संघटनांवर आरोप करत असाल अन त्यावर ते उत्तरदायी असतील तर तोच नियम तुम्हालाही लागू होतोच. मुक्ता दाभोळकर यांनी यावर प्रतिक्रिया दिली ती तर खूपच चुकीची वाटते. त्या म्हणतात, “दाभोळकरांच्या स्मृतीदिनानिमित्त लक्ष विचलित करण्यासाठी हे आरोप आहेत. त्याकडे फार लक्ष देऊ नये.” म्हणजे तुमच्यावर केलेले आरोप लक्ष न देण्यासारखे अन त्यांच्यावर आरोप म्हणजे संघटनेवर बंदी आणावी. हा कुठचा न्याय? धर्माच्या नावाखाली हिंसा करणारे जितके गुन्हेगार असतात तितकेच समाजसेवी संघटनेच्या नावाखाली भ्रष्टाचार हासुद्धा तितकाच मोठा गुन्हा आहे.

आता यावर मला हिंदू संघटनेचा कार्यकर्ता वगैरे म्हणून हिणवायचं असेल तर ते तुम्हाला लखलाभो! पण मी काही तसला कट्टरवादी विचारसरणीचा नाही. हे म्हणजे, भक्त म्हणतात की मोदींविरोधी म्हणजे देशद्रोही तसं तुमच्या विरोधी बोलणं म्हणजे पुरोगामीविरोधी किंवा हिंदुत्ववादी! असो!

सर्वात महत्वाचं म्हणजे, काही मंडळी ह्या #javabdo #जवाबदो मध्ये सामील झाले त्यांची एंट्री म्हणजे हास्यास्पद आहे. ज्या लोकांना मोदी अन भाजपाला विरोध आहे, ते सतत सरकारला जाणीवपूर्वक अडचणीत आणत असतात, मग ते कोणत्याही पक्षाचे अन जातीचे असोत… ते जवाब दो म्हणतात. वास्तविक त्यांचा अनिस किंवा त्या विचारसरणीशी किती संबध आहे ते बघावं लागेल.

अनिसने याचा विचार करावा. संघटना पुढे न्यायची आहे की घराणेशाही करत फक्त ‘मारेकरी पकडा’ करत संघटनेला त्या मार्गावर लावायचं आहे.

खुलासा – माझ्यालेखी कट्टर हिंदुत्ववादी संघटना अन अनिस सारख्या संघटना ह्या समान अंतरावर आहेत. दोन्हीही संघटनांचा समाजाला फायदा व नुकसान आहे. शिवाय दोन्ही संघटना राजकीय पक्षांशी, विचारसरणीशी बांधील आहेत. Anti force वगैरे… त्यामुळे उगाच गर्दा करू नये…

संबंधित लेख…

दाभोळकरांच्या नावाने…

PROMOTIONS




error: Content is protected !!