Category: Political Perception

सत्तासम्राट – देवेन्द्र फडणवीस

सत्तासम्राट – देवेन्द्र फडणवीस

राजकारण   ||   सत्ता   ||  लोकसभा   ||    सत्ताकारण  ||   अन्वयार्थ  ||  समीक्षा  ||

गेल्या पाच वर्षात देवेन्द्र फडणवीस यांनी आपल्या सर्व विरोधकांवर केवळ मातच केली असं नाही तर जनतेतील त्यांची विश्वासार्हता कशी कमी होईल याचीही पुरेपूर काळजी घेतली आहे. पहिल्या दिवसापासून टोकाचा विरोध करणार्‍या शिवसेनेशी युती केली पण मग इतक्या वर्षांचा सेनेचा विरोध फसवा होता का? असा प्रश्न जनतेला नक्की पडत असणार. पर्यायाने शिवसेनेची आणि वैयक्तिकरित्या उद्धव ठाकरे यांचीही विश्वासार्हता कमी झाली.

Image result for devendra fadnavis
राष्ट्रवादी तर पहिल्या दिवसापासून भाजपाच्या सोबत आहे हे संपूर्ण महाराष्ट्राने बघितलं आहे. आज राष्ट्रवादी भाजपला विरोध करत आहे पण गरज पडल्यावर हीच राष्ट्रवादी पुन्हा भाजपला पाठिंबा देणार नाही याची शाश्वती नाही. एकंदरीत, पवार व राष्ट्रवादी कॉंग्रेसची जनमानसतील प्रतिमा बेभरवशाची झाली.


सरकारला विरोध करण्याचं पहिलं काम विरोधी पक्षनेत्याचं असतं. सध्या त्या पदावर राधाकृष्ण विखे पाटील आहेत. त्यांचं विरोधी पक्षनेते म्हणून काम काय होतं हा महाराष्ट्र, पत्रकार आणि खुद्द त्यांच्या पक्षातील नेत्यांना पडलेला प्रश्न आहे. मध्यंतरी ते स्वतः भाजपात जाणार अशा वावड्या होत्या. आता नगर दक्षिणच्या निमित्ताने पुन्हा तशाच बातम्या येत आहेत. अशा बातम्यांतून जो धुराळा उडतो त्यातून भाजपल लाभच होत आला आहे.


फडणवीस व भाजपने सर्वात जास्त कोणाचं वाईट केलं असेल तर ते म्हणजे राणे कुटुंबियांचं. राणे यांच्यासारखा आक्रमक नेता भाजपची डोकेदुखी बनू शकला असता पण त्यांचा पद्धतशिरपणे खच्चीकरण केलं. आज राणे यांच्यासमोर कसलाही पर्याय नाही. कॉंग्रेस सोडून आल्याने तो मार्ग बंद आहे. भाजपाच्या सोबत राहावं तर मुलाला साधी लोकसभेची उमेदवारीही मिळण्याची शक्यता नाही. सत्तेच्या परिघात आणून उपाशी ठेवण्याचा प्रकार झाला आहे. 


राज ठाकरे यांच्या पक्षाची अवस्थाही फार बरी नाही. जनतेचा त्यांच्या शब्दावर कितपत विश्वास आहे हा मोठा प्रश्न आहे. एका बाजूला आशीष शेलार यांच्यासारखे भाजपचे प्रमुख नेते राज यांना भेटत असतात. दुसरीकडे मनसे महाआघाडीत जाण्याचा प्रयत्न करत असताना कॉंग्रेस त्यांना सोबत घेऊ इच्छित नाही. 


आज महाराष्ट्रात एका अर्थाने विरोधी पक्ष उरलाच नाही. भाजपच्या विरोधात ठामपणे उभा राहील असा विश्वासू पक्ष व नेता भाजपने शिल्लक ठेवला. प्रत्येकाला सत्ता व इतर ‘गाजर’ दाखवून भुलवून ठेवलं गेलं. मोदींनी गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना जे राजकारण केलं त्याच पद्धतीचं राजकारण देवेन्द्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्रात केलं. 


स्वपक्षातील स्पर्धकांना वादाच्या झोतात ठेवलं. खडसे, मुंडे, तावडे वगैरेना चार वर्षात एकदाही तोंड वर काढू दिलं नाही. आता मुख्यमंत्री अर्जुन खोतकर यांना म्हणाले आहेत ‘तुमच्यावर मोठी जबाबदारी सोपवायची आहे.’ म्हणजे एकंदरीत दानवे यांचाही पत्ता कट करायचे डाव सुरू झाले आहेत.
असा हा जवळपास पाच वर्षांचा सत्ताकाळ ज्यामध्ये मुख्यमंत्री देवेन्द्र फडणवीस सत्तासम्राट बनून राहिले आहेत.

@Late_Night1991  ||  अभिषेक बुचके

अजून राजकीय लेख… 

अन्वयार्थ – तुटलेली नाती, जमलेली युती!

अन्वयार्थ – तुटलेली नाती, जमलेली युती!

अन्वयार्थ – तुटलेली नाती, जमलेली युती!

समीक्षा  ||  अन्वयार्थ  ||  राजकारण   || लोकसभा २०१९   ||  युती  ||  हतबलता आणि अगतिकता

Image result for युती

स्वर्गीय अटल बिहारी वाजपायी यांचं एक वाक्य होतं, “भाई, जाए तो जाए कहाँ?” या एका वाक्यातून त्यांनी त्यांच्या पक्षाची हतबलता सांगितली होती. आज वाजपायी आपल्यात नाहीत, पण आज टीव्हीवर युतीचं जे काही बघितलं ते याहून काही वेगळं नव्हतं. दोन्ही पक्षांची अगतिकता आणि हतबलता आज दिसून आली. पण आज वाजपायी असते तर त्यांनी हेच केलं असतं का? किंबहुना त्यांनी अशी वेळ येऊ दिली असती का हे त्याला उत्तर असेल.

गेली साडेचार वर्षे युतीच्या नावाखाली सत्तेसाठी चालवलेल्या पोरखेळाची सर्वोच्च पातळी आज महाराष्ट्राने बघितली. पंचेवीस वर्षांची युती एका बाजूला आणि गेल्या पाच वर्षात शिवसेना-भाजपने केलेला चिखल एका बाजूला असं म्हणायची वेळ आली आहे. जी समज, जी दूरदृष्टी सेना-भाजपच्या आधीच्या नेत्यांमध्ये होती ती आजच्या नेतृत्वात अजिबात नाही. आधी एकत्र खेळायचं, रडीचा डाव करून एकमेकांची माथी फोडायची आणि पुन्हा एकत्रच खेळायचं असा तो पोरखेळ. हे सगळं कशासाठी केलं हा प्रश्न अनुत्तरित राहतो.

पाच वर्षांपूर्वी लोकसभेत शिवसेनेकडून हवं ते साधून झाल्यावर भाजपने हवेची दिशा बघून सत्तेसाठी युती तोडली. त्यावेळी सामान्य जनतेपासून, पत्रकार व राजकीय क्षेत्रात शिवसेनेसाठी प्रचंड सहानुभूती होती. शिवसेनेला त्यावेळी 63 जागा जिकता आल्या त्या याच सहानुभूतीतून. पण त्यानंतर शिवसेना हतबलतेने पुन्हा भाजपसोबत जाऊन मिळाली. हेही जनतेने बघितलं आणि स्वीकारलं. झोपडपट्टीत होतो तसा रोजचा तमाशा महाराष्ट्राच्या जनतेने बघितला. मुंबई महापालिकेच्या वेळेस जो राजकीय आखाडा झाला तो तर किळसावाणा होता. गल्लीतल्या कार्यकर्त्याने एकमेकांच्या सर्वोच्च नेत्यांची अब्रू काढली. त्यानंतर गेल्या सहा महिन्यात शिवसेनेने भाजपवर जे आसूड ओढले त्याला महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात तोड नव्हती. इतकं सगळं होऊनही आज हे दोन पक्ष एकत्र आले हे जनतेच्या खरच पचणी पडेल का? हा साधा विचारही दोन्ही पक्षांच्या नेतृत्वाने केला नाही.

गेल्या पाच वर्षातील भाजपची सत्तानीती संपूर्ण देश बघतोय. अस्तीत्वात असलेली सरकार पाडून स्वतः सत्ता मिळवणे, पीडिपी सारख्या विरोधी विचारधारेच्या पक्षांशी युती करणे अशा अनैतिक बाबी जनतेने बघितल्या. बिहारमध्ये तर लोकशाहीला लाज वाटेल अशा घडामोडी घडल्या. पण आज जे घडलं त्यात महाराष्ट्रातील शिवसेना नावाचा पक्ष होता हे जास्त बोचणारं आहे. असं नाही की शिवसेनेने अशा राजकीय खेळी कधी खेळल्या नाहीत. बाळासाहेबांनीही असे अनेक डावपेच खेळले, भूमिका बदलल्या पण तेथे सत्ता मिळवणे हा हेतु नव्हता. पण आज जे डोळ्यासमोर दिसत आहे ते सरळसरळ सत्तेसाठी स्वतःच्या धोरणांना पायदळी तुडवणे झालं. गेली चार वर्ष (अगदी कालपर्यंत) जी आगपाखड केली ती केवळ तीन-चार जागांसाठी होती का असा प्रश्न शिवसेनेच्या सामान्य कार्यकर्त्यांना पडतो. आणि शिवसेनेसमोर युतीसाठी झुकायचं असेलचं तर शिवसेनेला संपवण्याचे प्रयत्न कशासाठी केले हा प्रश्नही भाजपच्या कार्यकर्त्यांना पडू शकतो.

युती ही दोन्ही पक्षांसाठी निव्वळ अगतिकता आणि हतबलता आहे. भाजपाच्या विरोधात कितीही रोष, असंतोष असला तरी शिवसेनेला केंद्रात कोणत्यातरी एका पक्षासोबत जाणं गरजेचं आहे. देशात दोन राष्ट्रीय पक्ष आहेत जे केंद्रात सत्ता स्थापन करू शकतात. एक भाजप अन दुसरी कॉंग्रेस. शिवसेना घडली ती कॉंग्रेस विरोधात उभी राहून आणि शिवसेनेची हिंदुत्ववादी विचारसरणी कॉंग्रेस कधीच स्वीकारू शकत नाही. त्यामुळे उघड युतीचा हा मार्ग संपतो. राहिला मार्ग छुप्या युतीचा, तर अशा संबंधांना कधीच लोकाश्रय मिळत नाही. ती काही काळाची व्यवस्था असू शकते. त्यामुळे उरते ती भाजपा! शिवसेनेला भाजपाशी कसलंही वैर नाही, पण आज भाजपा चालवणार्‍या मोदी-शहा या जोडीशी त्यांना फारसं ममत्व नाही. मोदी-शहा ही जोडी कर्जाच्या वसुलीला आलेल्या अधिकार्‍यांसारखे आहेत, त्यांना ‘हो किंवा नाही’ इतकंच कळतं. आजतरी भाजपा इतकाच मर्यादित आहे. याच्याशी जुळवून घेण्याशिवाय सेनेकडे कसला मार्ग नाही. जेंव्हा वेळ येईल तेंव्हा हा सर्व रोख व्याजासकट वसूल केला जाईल याबद्दल कोणाच्याही मनात शंका नाही. दुसरीकडे आहे मोदी-शहा यांचा भाजप. यांना शिवसेना कशासाठी हवी आहे? तर केवळ काही जागांसाठी शिवसेना सोबत असणं गरजेचं नाही, पण शिवसेनेची उपद्रवमूल्यता इतकी आहे की ती मोदी-शहा जोडीला अन भाजपला अख्ख्या देशात बेअब्रू करू शकते. त्याची केवळ एक चुणूक शिवसेनेने अयोध्या दौर्‍यात दाखवून दिली. विरोधकांना चार वर्षात जे साध्य करता आलं नाही ते या एका दौर्‍याने साध्य झालं. भाजपला हिंदुत्ववादावर कोंडीत पकडणं! शिवसेनेची ही रोजची नवी किरकिरी भाजपला त्रासदायक ठरू शकली असती. भाजपचा जो मूळ मतदार आहे त्याच्यासमोर भाजपचं ढोंगी हिंदुत्व उघडं पडलं असतं तर भाजपने विश्वासार्हता गमावली असती. भाजपला secular वगैरेच्या विरोधात लढाई जितकी सोपी असते तितकी ती हिंदुत्ववादी शिवसेनेच्या विरोधात सोपी राहिली नसती. महाराष्ट्रात भाजपा शिवसेनेची हिंदू मते खाऊ शकते तर देशभरात शिवसेना भाजपची मते का खाऊ शकणार नाही हे साधं गणित आहे. शिवसेनेला संपवण्याचे प्रयत्न करूनही शिवसेना संपत नाही हे लक्षात आल्यावर भाजपला एक पाऊल मागे येण्यावाचून पर्याय नव्हता. आज जे चित्र बघायला मिळालं ते मनोमिलन नव्हतं तर निव्वळ अगतिकता होती.

शिवसेनेची नाचक्की!

गेल्या चार वर्षात एकही असा दिवस नसेल की जेंव्हा शिवसेनेने भाजपवर आसूड ओढला नसेल. रोज नवनवीन हत्यार चालवत भाजपला घायाळ करायची रिघचं सेनेने लावली होती. यामुळे भाजपविरोधी असलेला मतदार सेनेच्या बाजूला झुकला होता. त्यात कॉंग्रेस-एनसीपी ची संपूर्ण स्पेस शिवसेनेने व्यापली होती. जर शिवसेना स्वबळावर लढली असती तर भाजपविरोधी मते प्रामुख्याने सेनेला मिळाली असती. या प्रक्रियेत शिवसेनेला स्वतःच्या पक्षाचा विस्तार करायची मोठी संधी होती. ती शिवसेनेने आज गमावली आहे. आज शिवसेनेची विश्वासार्हता धुळीस मिळाली आहे. जनतेने शिवसेनेला साथ दिली कारण ती खंबीरपणे मोदीच्या विरोधात उभी होती, पण तो मतदार आता शिवसेनेपासून कायमचा दुरावला आहे. दुसरीकडे, रोज भाजपाच्या विरोधात बोलल्याने, सरकारच्या कारभारावर टीका केल्याने सरकारमध्ये आम्ही सामील नाही आहोत अशी प्रतिमा सेनेने करून घेतली. आता सरकारबाबतीत चांगलं मत ठेऊन असलेला मतदारही सेनेपासून दुरावला. सर्वात महत्वाचं म्हणजे, शिवसेनेचा प्रामाणिक मतदार जो या कोलांटउडीने दुखवला गेला असेल तोही दुरावल्या गेला. तीनही मार्ग खुंटल्याने आजची शिवसेना खर्‍या अर्थाने अस्तित्वहीन आहे. केवळ पक्ष, नेते टिकवले अन सत्ता टिकवली म्हणजे पुन्हा निवडून येता येणं शक्य नसतं, लोकांचा विश्वास महत्वाचा असतो. तो कदाचित संपला असेल. अशा परिस्थितीत मनसे नावच्या पक्षाला खूप मोठी संधी आहे. शिवसेनेचा प्रामाणिक मतदार आज अस्वस्थ असणार जो कुठेतरी आधाराच्या शोधात असेल. आज महाराष्ट्रात राज ठाकरे हे एकटे आहेत. प्रयत्न करूनही -महाआघाडीची कवाडे त्यांना उघडली गेली नाहीत. जो नवमतदार मोदींच्या विरोधात सेनेकडे आशेने पाहत होता तो आता सैरभैर झाला असेल. कॉंग्रेस-एनसीपी सारखे पक्ष त्यांचा विश्वास संपादन करण्यात यशस्वी होईल अशी शक्यता नाही. राज ठाकरे यांनी नेहमीची धरसोड वृत्ती सोडून कणखर भूमिका घेत मतदारांची मोट बांधायचा प्रयत्न केला तर आजपासून शिवसेना कमी व्हायला आणि मनसे वाढायला सुरुवात होईल. मनसेने स्वबळावर लोकसभेच्या काही जागा लढवल्या तर किमान एक-दोन जागी ते यशस्वी होऊ शकतात.

शिवसेनेची नीती.

जो विचार सामान्य माणूस, शिवसैनिक आणि पत्रकार करत आहेत तो विचार (किंवा भीती) सेना नेतृत्वाच्या मनात आला नसेल असं नाही. पण अगतिकता आणि हतबलता हेच त्याला उत्तर आहे. काही गणितं, काही आडाखे बांधून उद्धव ठाकरेंनी हा निर्णय घेतला असेल यात शंका नाही. भाजपची केंद्रात स्वबळावर सत्ता येऊ नये हीच एकमेव मनीषा सेनेसह इतर सर्व मित्रपक्षांच्या मनात असेल. स्वबळावर सत्तेत आलेला भाजपा कसा वागतो याची उदाहरणे ताजी आहेत. भाजपला 200 च्या आत रोखायचं हाच मोदी विरोधकांचा एकमेव ध्यास आहे. त्यातील 23 जागा सेनेने आधीच पाडल्या आहेत. कारण त्या 23 जागा शिवसेना स्वतः लढणार आहे. उरल्या 25 जागा. त्या जागी शिवसेनेने भाजपला मदत करणं काही अनिवार्य नाही. याउलट, जालना, जळगाव, मुंबई नॉर्थ-वेस्ट यासारख्या ठिकाणी शिवसेना बंडखोरांच्या माध्यमातून भाजपाच्या जागा पाडायला हातभार लावेल. भाजपला महाराष्ट्रात 15 जागांच्या वर जाऊ न देणे ही सेनेची रणनीती असू शकते. जर केंद्रात भाजपा 200 च्या आसपास अडकली (ज्याची आज शक्यता सर्वाधिक आहे) आणि सेनेचे 15 पेक्षा अधिक खासदार निवडून आले तर शिवसेनेसाठी तोच विजय असेल. विधानसभा स्वबळावर लढवणे सेनेसाठी सोपं आहे कारण विधानसभेच्या अशा 150 अशा जागा आहेत जिथे शिवसेना कधीना-कधी जिंकलेली आहे. भाजपला नमवणे अशा वेळी सोयीचं जाऊ शकतं. उद्धव ठाकरेंच्या डोक्यात अशी रणनीती असू शकते. पण हे कितपत शक्य आहे यावर सर्व अवलंबून आहे.

भाजपची कोंडी!

गेल्या लोकसभा निवडणुकीच्या वेळेस जनमानस कॉंग्रेसच्या विरोधात होतं आणि मोदींच्या प्रेमात होतं. 2014 ची निवडणूक सर्वार्थाने वेगळी होती, पण 2019 ची निवडणूक सामान्य आहे. सत्ताधारी आणि विरोधक यांच्यात. गेल्यावेळी भाजपला मिळालेलं यश अनपेक्षित होतं. ते पुन्हा मिळवणं कठीण आहे. देशात विरोधकांचं एकत्रीकरण सुरू आहे. विशेषतः प्रादेशिक पक्षांनी भाजपला रोखायचा विडाच उचलला आहे. उत्तर प्रदेशचं मैदान भाजपसाठी अनुकूल नाही. पश्चिम भारतात गेल्या वेळेस सारखं अभूतपूर्व यश पुन्हा मिळू शकत नाही. दक्षिणेत भाजपला फार वाव नाही. पूर्वोत्तर, बंगाल, ओरिसा ही राज्ये भाजपसाठी आज महत्वाची आहेत. यात महाराष्ट्रात आज असलेलं संख्याबळ टिकवणे भाजपासाठी अत्यंत महत्वाचं आहे. आजच्या पत्रकार परिषदेत शहा यांनी एक प्रकारे झालेल्या प्रकाराबद्दल दिलगिरीच व्यक्त केली. उद्धव यांनी ‘चौकीदार चोर है’ असं म्हणूनही पुन्हा मातोश्रीच्या पायर्‍या चढणे ही निव्वळ अगतिकताच आहे. पुन्हा एकदा, लोकसभेत शिवसेनेला वापरुन घ्यायचं आणि विधानसभेत ‘पटक देंगे’ करायचं हेच अमित शहा यांच्या डोक्यात असणार. युती केल्याने शिवसेनेच्या जागा निवडून आणणे भाजपसाठी गरजेचं आहे कारण, शिवसेनेचा उमेदवार पडला तर कॉंग्रेस आघाडीचा निवडून येऊ शकतो. जर भाजपा पुन्हा स्वबळावर केंद्रात सत्तेत आली तर त्याच क्षणाला शिवसेना संपवण्याचं काम अधिक ताकदीने हाती घेतलं जाईल. त्यावेळी शिवसेनेच्या हातात कुठलंही हत्यार (राम मंदिर वगैरे) शिल्लक नसेल.

राजकारण निर्दयी लोकांनी सामन्यांच्या भावनेचा फायदा उचलूनच केलं जातं. त्याला कुठलाही पक्ष किंवा नेता अपवाद नाही. राजकारणाची गटार दुर्गंधीच असते. ती उघडली की सामान्यांना नाके मुरडावी लागतातच. जगाच्या कोणत्याही कोपर्‍यात गेलात तरी असलेच राजकारणी असतील. सत्तेपुढे शहाणपण नसतं. गरीबी हटाव, मंदिर वही बनाएंगे, संपूर्ण क्रांती, शायनिंग इंडिया, अच्छे दिन ही सगळी जनतेला मूर्ख बनवल्याचे उत्कृष्ट चेहरे आहेत. हल्ली मराठी, हिंदुत्व, सेक्युलरिसम, विकास हे हल्लीचे चेहरे. काळ बदलत जातो, माणसाची प्रवृत्ती काही बदलत नाही. सत्ता ही अनादी अनंत सत्य आहे, मी नाही मिळवली तर दूसरा कोणीतरी मिळवेल, जो मिळवेल तो इतरांना गुलाम बनवेल.

@Late_Night1991

ठाकरेंचे सीमोल्लंघन! – भाग १

ठाकरेंचे सीमोल्लंघन! – भाग १

ठाकरेंचं सीमोल्लंघन  ||   उद्धव ठाकरेंची #अयोध्यावारी   ||  शिवसेनेचं राज्याबाहेर पाऊल  ||  राजकारण  ||  हिंदुत्ववाद

Image result for उद्धव ठाकरे अयोध्या

दसरा मेळावा हा महाराष्ट्राच्या राजकीय संस्कृतीतील महत्वाचा भाग मानला जायचा. अनेक वर्षांच्या परंपरेप्रमाणे दसरा मेळाव्याला शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे शिवसैनिकांना मार्गदर्शन करायचे अन आदेश द्यायचे. ते विचारांचं सोनं घेऊन शिवसैनिक काम करत असत. पण बाळासाहेब गेल्यानंतर शिवसेनेचा दसरा मेळावा ही परंपरा चालू राहतेच का नाही अशी शंका अनेकांनी घेतली होती. पण दसरा मेळावा आजही चालू आहे. बाळासाहेबांनंतरचा दसरा मेळावा तितक्या उत्स्फूर्तपणे होत नाही हे सत्य आहे. बाळासाहेबांना ऐकायला महाराष्ट्राच्या कानाकोपर्‍यातून शिवसैनिक उत्स्फूर्ततेने येत जे आज केवळ परंपरा म्हणून येतात. पण पक्ष व ठाकरे या नावावरील निष्ठा इतकी प्रबळ आहे की शिवसैनिक प्रथा म्हणून दसरा मेळाव्याला येतात.

गेली तीन चार वर्षे दसरा मेळावा आला की उद्धव ठाकरे काय बोलणार असं प्रश्नचिन्ह उभं केलं जायचं. पण त्याच्या पुढचाच प्रश्न असायचा की उद्धव ठाकरे सत्तेतून बाहेर पडणार का? किंवा राजीनामे बाहेर येणार का. हा पक्षाच्या टिंगल करण्याचा विषय झाला होता. गेली चार वर्षे पक्ष ती टीका आणि टिंगल सहन करत आहे. यंदाचा दसरा मेळावा खर्‍या अर्थाने ऐतिहासिक झाला. कारण म्हणजे हा पन्नासावा दसरा मेळावा होता. या दसरा मेळाव्यात एकदाही शरद पवार यांच्यावर टीका झाली नाही किंवा कॉंग्रेसवरही टीका झाली नाही. या दसरा मेळाव्यात फक्त आणि फक्त भाजप आणि मोदींवर टीका होती. दसरा मेळाव्यात जो शिव्या खातो तोच सेनेचा खरा शत्रू असतो.

उद्धव ठाकरे यांच्याकडे भाषणाची शैली नाही हे वास्तव आहे. यंदाच्या दसरा मेळाव्यातील त्यांचं भाषण अतिशय रटाळ झालं. नेहमीचेच मुद्दे, तेच वाक्य अन तीच टीका होती. पण या दसरा मेळाव्यातून काय भेटलं असं विचारायला गेलं तर बरच काही असं उत्तर असेल. एकतर भाषनाच्या फाफट पसार्‍यात 25 नोवेंबरला स्वतः पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे अयोध्येला जातील हे स्पष्ट झालं. दूसरा भाग म्हणजे, “मी तिथे जाऊन मोदींना प्रश्न विचारेन” असं उद्धव ठाकरे म्हणाले.

पत्रकारांना आणि माध्यमांना भाषणातून किंवा नेत्यांच्या विधांनातून अर्थ काढता आले पाहिजेत. पण माध्यमे येथे कमी पडताना दिसली. शिवसेनेने जेंव्हा अयोध्येचा विषय घेतला तेंव्हाच हे स्पष्ट होतं की या मुद्द्यावरून शिवसेना भाजप अन मोदींना अडचणीत आणणार. यातून हे स्पष्ट होतं की देशात पहिल्यांदाच दोन हिंदुत्ववादी पक्ष आमने-सामने उभे ठाकणार. हे काहीच दिवसात दिसून आलं. विहीप व संघ परिवाराने लागलीच 25 तारखेलाच ‘हुंकार’ करायचं ठरवलं अन शिवसेनेवर कुरघोडीचं राजकारण सुरू केलं. आता तर असं दिसतय की भाजप शिवसेनेच्या अयोध्या दौर्‍यात जाणीवपूर्वक अडचणी आणत आहे. दुसरीकडे विचार करता, मोदींचे आजपर्यंतचं राजकारण बघता त्यांनी आपले विरोधक राजकरनातून बाजूला केले आहेत; संपवले आहेत. त्यांना प्रश्न विचारणारे राजकीय विरोधक ते कोणत्याही मार्गाने संपवतात. शिवसेनेचं अयोध्येत जाऊन मोदींना याप्रश्नी जाब विचारण म्हणजे युतीचा शेवटचा धागा तोडून टाकण्यासारख आहे. कदाचित उद्या सत्तेतून बाहेर पडायची घोषणा होऊ शकते. पण एक गोष्ट स्पष्ट होतेय की शिवसेना किंबहुना शिवसेना पक्षप्रमुख भाजपशी युती करायला इच्छुक नाही. कारण इतकं मोठं पाऊल उचलताना माघार घेणं शक्य नाही हे नेतृत्वाला माहीत असावं.

यात एक जमेची बाजू बघता येईल ती शिवसेनेच्या सीमोल्लंघांनाची. ठाकरे घराण्यातील व्यक्ति पहिल्यांदाच महाराष्ट्राच्या बाहेर जाऊन सभा घेतोय, देशाच्या राजकरणात स्वतःहून सक्रिय होतोय. बाळासाहेब असताना त्यांनी देशातील कारभार भाजपवर सोडून दिला होता. बाबरी मशीद पतन असेल किंवा मुंबईतील दंगली असतील, बाळासाहेब देशात हिंदूंचे देव झालेले होते. अमरनाथ यात्रा असेल किंवा पाकिस्तान प्रश्न किंवा बांगलादेशी विस्थापितांचा प्रश्न बाळासाहेब देशात भाजपच्या सर्वोच्च नेत्यांपेक्षा जास्त लोकप्रिय होते. त्यांनी ठरवलं असतं तर देशभरात शिवसेना वाढवायला त्यांना काहीच वेळ लागला नसता. पण युतीच्या नावाखाली त्यांनी देशाचा कारभार भाजपवर सोडून दिला. पण आता परिस्थिती बदलली आहे. भाजपला खिंडीत पकडायचं असेल तर केवळ महाराष्ट्रात नाही तर देशातही भाजपशी सामना करावा लागेल हे शिवसेना नेतृत्वाला समजत आहे. त्यामुळेच अयोध्या दौरा हा त्याचाच एक भाग वाटतो. जे बाळासाहेबांनी कधी केलं नाही ते आज उद्धव ठाकरे करत आहेत. अर्थात यात मतांचं राजकारण तर आहेच पण भाजपशी उघड-उघड दोन हात करायची तयारीही दिसते.

भाजपला 2014 ला सत्ता मिळाली ती केवळ विकासाच्या मुद्द्यावर नाही तर अनेक छोट्या-मोठ्या मुद्द्यावर मते मिळाली. त्यात कॉंग्रेस हा मुस्लिम लांगूलचालण करतो हा मुद्दा महत्वाचा होता. भगवा दहशतवाद सारख्या व्याख्या वापरणे किंवा हिंदू अस्मिताना न गोंजारणे हेही हिंदूंना खूप चीड आणणारी बाब होती. जनतेला सरकारमध्ये हिंदूंची मते विचारात घेणारं सरकार हवं होतं. फक्त अयोध्या ही त्यांची मागणी नव्हती पण हिंदूंचा वर्चस्ववाद ही भावनाही होती. यात समान नागरी कायदा हासुद्धा महत्वाचा घटक होता. पण बहुमतात सरकार येऊनही भाजपने या मुद्यांना गेल्या चार वर्षांत एकदाही स्पर्श केला नाही. याउलट शबरीमल मंदिर, हिंदू सनांवरील कोर्टाकडून लादली जाणारी बंधने, पाकिस्तानला काबूत न अनू शकणे अशा घटना मोदींसारखा कट्टर हिंदुत्ववादी माणूस असतांनाही घडल्या. ज्या आकांक्षाने मोदींना निवडून दिलं होतं त्यातील एकही पूर्ण होऊ शकली नाही असं हिंदूंना वाटू शकतं. एका बाजूला शिवसेनेने विचारलेल्या “मंदिर का बांधलं नाही?” या प्रश्नाचं उत्तर मोदींना द्यावं लागेल आणि जर मंदिर बांधायच्या दिशेने पाऊल उचललं तर “विकासाच्या नावाने काय केलं? मंदिर बांधून प्रश्न सुटणार का?” या विरोधकांच्या प्रश्नांना उत्तर द्यावी लागतील. काहीही केलं तरी एक वर्ग नाराज होणार आहे.

शिवसेना मतांच्या दृष्टीने भाजपला जास्त त्रासदायक ठरणार नाही कदाचित, पण सेनेच उपदरवमूल्य किती आहे हे भाजपला येणार्‍या काळात दिसेल. शिवसेनेच्या दबावाने जर भाजपने राममंदिर मुद्दा प्रामुख्याने समोर घेतला तर देशभरात शिवसेनेबाबतीत कट्टर हिंदूंच्या मनात जागा निर्माण होईल. सेनेला आज तेवढच हवं आहे. असं केल्याने भाजपमधील नाराजांना, म्हणजे निवडणुकीत ज्यांना तिकिटे मिळू शकणार नाहीत त्यांना शिवसेना हा पर्यायी पक्ष वाटू शकते. जे भाजपने महाराष्ट्रात शिवसेनेबाबतीत केलं तेच शिवसेना देशात भाजपच्या बाबतीत करू शकते. महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत असं दिसून आलं की भाजपने स्थानिक पातळीवर नेत्यांची फोडफोड तर केलीच पण सोबत कट्टर हिंदू मते, जी आधी सेनेसोबत असायची, ती स्वतःकडे वळवली. अयोध्या मुद्द्यानंतर ही मते स्वतःकडे वळवण्याचा शिवसेनेचा प्रयत्न असेल. अयोध्या आणि राममंदिर हा तसा मोठा मुद्दा वाटत नसला तरीही तो भाजपसाठी त्रासदायक ठरू शकतो. बेरजेच्या राजकरणात शिवसेनेला अयोध्या यात्रा खूप लाभदायी ठरू शकते. याला अजून एक आयाम आहे. मुंबईतील अमराठी मतांचा! मुंबईत उत्तर भारतीय आणि सोबतच गुजराती मतं लक्षणीय आहेत. उत्तर भारतात जाऊन शिवसेना त्यांच्याप्रती आपुलकी दाखवू शकते. हिंदू म्हणून एकत्र होण्याची वेळ आली तर मराठीपण आम्ही बाजूला ठेऊ असा संदेश शिवसेनेकडून गेला तर मुंबईतील काही अंशी अमराठी वर्ग शिवसेनेकडे झुकू शकतो.

Image result for अयोध्या

अयोध्या दौर्‍यामुळे राज्यभरातील कट्टर हिंदू मते सेनेच्या पाठीशी उभी राहू शकतील, देशातील राजकरणात शिवसेनेला स्थान मिळू शकेल आणि मुंबई, ठाणे पट्ट्यात अमराठी मतांची जुळवाजुळव करताना फायदा होऊ शकतो. असे तीन फायदे शिवसेनेला होऊ शकतात.

यात शिवसेनेच्या भावी राजकारणासाठी मोठा धोकाही आहे. उद्धव ठाकरेंचा स्वभाव बघता ते आपल्या मुद्द्यावर कितपत ठाम राहतील यावर शंका आहे. इतकं करूनही जर भाजपाच्या थातुर-मातुर आश्वासणावर जर शिवसेनेने आपली शस्त्रे म्यान केली तर देशात व राज्यात शिवसेनेची पत उरणार नाही. शिवसेना नेतृत्व विश्वासार्हता गमावून बसेल. कार्यकर्त्यांतही दुफळी माजू शकते. जर हा मुद्दा सेनेने तितक्या गांभीर्याने हाताळला नाही आणि मधूनच सोडून दिला तर हा शिवसेनेच्या अंताची सुरुवात असू शकतो. ज्या मुद्द्यावर देशाची सरकारे बनली आणि पडली तो मुद्दा उथळपणे हाताळल्या गेला तर एक प्रादेशिक पक्ष संपवायला ‘राम’ मागे-पुढे बघणार नाही. शिवाय या अयोध्या वारीनंतर जे पडसाद उमटतील ते तितक्याच जबाबदारीने हाताळण्याचं कसब आजच्या सेनेत आहे का हाही महत्वाचा विषय आहे.

आज शिवसेनेवर जवळपास सगळेच पक्ष आणि माध्यमे टीका करत आहेत. हे साहजिकच आहे. पण हळूहळू तो क्षण जसा जवळ येतोय तसं उत्कंठा शिगेला पोहोचतीय हे मात्र नक्की. शिवसेना पक्षप्रमुखांच्या मनात काय आहे रामास ठाऊक. अयोध्येतून रामाच्या मंदीरासोबत शिवसेनेच्या नव्या समीकरणांची उभारणीही होणार आहे. जिथे 25 वर्षांपूर्वी बाबरी मशीद पाडली तिथे 25 वर्षांपूर्वीची युती तोडली जाते का? हाही उत्कंठेचा विषय आहे. याच मुद्द्यावरून शिवसेना-भाजप युती झाली होती जी आता निर्णायक टप्प्यावर येऊन पोचली आहे. ही अयोध्येतील रामासाठी नव्हे तर महाराष्ट्रातील शिवसेनेसाठी आर-पारचा प्रश्न आहे. दसर्‍याला ठरल्याप्रमाणे सीमोल्लंघन तर झालेलं आहे, पण आता मैदानात उतरून रनसंग्राम होतो की शस्त्रसंधी हे पाहावं लागेल.

 

पुढील भाग राज ठाकरेंच्या सीमोल्लंघांनाचा विषय!

दक्षिण दुभंग

दक्षिण दुभंग

लोकसत्ता वृत्तपत्रात “दक्षिण दुभंग” या गिरीश कुबेर यांच्या अग्रलेखावर प्रतिक्रिया!

https://t.co/Igq06e0Tug?amp=1

15 ऑगस्ट 1947 ला स्वतंत्र झालेला भारत हा विविध संस्थांनात विखुरलेला होता ज्याला टप्प्याटप्प्याने भारत राष्ट्राचा आकार प्राप्त झाला। तसं पाहिलं तर दक्षिण आणि उत्तर भारत हा भेद अन मतभेद खूप पूर्वीपासून आजतागायत सुरू आहेत।

शरीरातील प्रत्येक अवयवाला महत्वाचं काम असतं। त्यात कमी-जास्त असं काही नसतं। शरीर म्हणून ते एकत्र असतं।

#लोकसत्ता मध्ये गिरीश कुबेर यांनी लिहिलेला लेख अनेकांच्या डोळ्यात झणझणीत अंजन घालणारा आहे।

70 वर्षे झाली तरीही हा देश एकत्रित नांदतो आहे याचं आश्चर्य अन अभिमान वाटला पाहिजे।

उत्तर भारताने अनेकदा परकीय आक्रमण झेलली। फाळणी बघितली। राजकीय अस्थिरता, सांस्कृतिक उलथापालथ अनुभवली। या विविध कारणांनी तिथे आर्थिक स्थैर्य नांदू शकलं नाही। पण आजूबाजूच्या परिस्थितीमुळे राजकीय भूमिका बजावण्यात ते अग्रेसर होते।

पण दक्षिण भारतात बऱ्यापैकी स्थैर्य होतं अन सांस्कृतिक, भाषिक अस्मिता टिकून राहिल्या। लेखात नमूद केल्याप्रमाणे दक्षिण भारतातील साहित्यात फाळणी बद्दल फार उल्लेख नाहीत। त्याचप्रमाणे उत्तर भारतात दक्षिणेतील घडामोडीकडे फार लक्ष दिलं जात नाही।

महाराष्ट्र त्यांच्या मध्यावर आहे। ही सगळी आक्रमणे आपल्या इथे येऊन धडकली। काही विरली, काही पुढे गेली। मूळ विषय आहे प्रत्येक राज्याच्या भूमिकेचा! प्रत्येक राज्य व विभागाने स्वतःची भूमिका घेतली आहे। देशाच्या राजकारणाची सूत्रे उत्तर भारतात आहे हे सत्य आहे। तो अगदी पारंपरिक प्रघात आहे। दक्षिण भारताने संशोधन, आर्थिक स्थैर्य यात प्रामुख्याने वाटा उचलला। जसा पंजाबने सुरक्षा वगैरे बाबतीत। विषय असा आहे की, प्रत्येकाला स्वतःची भूमिका माहीत असताना स्वायत्त वगैरे विषय येतात कसे। माझं स्वतंत्र पाहिजे वगैरे…

शरीरात अवयवाला काम आहे, कुटुंबात प्रत्येकाची जबाबदारी आहे तशी देशातही आहे। तसेच देशातही! मग मध्ये मध्ये ही स्वायत्त, स्वतंत्र वगैरे येतं कुठून?

दक्षिण विरुद्ध उत्तर हा वाद नवा नाहीच। भाषा वगैरे थोपवणे हेही नवं नाही। पण अन्याय होतोय म्हणून स्वतंत्र अस्तित्व हवं हे चूकच।

आपल्या इथेही अशी मागणी होत असते। पण मुंबई पुणे स्थित माध्यमे नागपूर विदर्भातील बातम्याही देत नाहीत यामुळे महाराष्ट्राचे दोन तुकडे होऊ नाही शकत। भाषेचंही तसंच। कोण किती महसूल देतो, विकासात किती वाटा उचलतो वगैरे पेक्षा एक राष्ट्र ही संकल्पना स्वीकारली असताना हे दुभंग अवैध!

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

पॉपकॉर्न आणि बरच काही

पॉपकॉर्न आणि बरच काही

पॉपकॉर्न आणि बरच काही

मुजोर Multiplex आणि गोंधळ  ||  मनसे मारहाण  ||  खाद्यपदार्थ किमती 

काल-परवा मनसेच्या काही कार्यकर्त्यांनी मॉल मॅनेजरला मारहाण केल्याची बातमी बघितली. त्यांची तक्रार होती की पाच-दहा रुपयांचं पॉपकॉर्न ते दोन-अडीचशे रुपयांना का विकतात. ही ग्राहकांची लूट वगैरे आहे असं त्यांचं म्हणणं होतं. हीच पक्षाची अधिकृत भूमिका असेल असंच दिसतय. पण त्या मॅनेजर (इथे त्याला बिचारा म्हणून सहानुभूती मिळवून देणं योग्य ठरणार नाही. कारण असे मॅनेजर मॉलचे मालक असल्यासारखे वागत असतात अन तोरा मिरवत असतात. असो)

तर मनसैनिकांनी त्या मॅनेजरला हानला ज्याचे विडियोही आले. यात मनसेने नवीन काही केलं आहे अशातला भाग नाही. एकट्या-दुकट्याला, निर्बल असणार्‍याला मारणं ही त्यांची जुनीच सवय आहे. यांचा हात अशा सामान्य माणसावरच उठतो. जे त्यांना विरोध करू शकणार नाहीत अशांवर ते झुंडीने तुटून पडतात अन त्याला तुडवून स्वतःला रांगडे मर्द, महाराष्ट्र सैनिक वगैरे म्हणवून घेतात. खरं तर त्यांना मंदसैनिक म्हंटलं पाहिजे. कारण मेंदू असणारा माणूस अन त्यातल्या त्यात राजकीय कार्यकर्ता असलेला माणूस असला मूर्खपणा करणार नाही. त्या मॉलमध्ये विकल्या जाणार्‍या वस्तूचे भाव तो मॅनेजरच ठरवत असतो असा त्यांचा समज असावा. कारण व्यवस्थापकीय संचालक, Business Strategist वगैरे पदं असतात आणि ते हा सगळा प्रकार ठरवत असतात हे त्यांच्या मेंदूच्या बाहेरचं असावं. म्हणजे धोरणकर्ते नावाची व्यक्ति असते हे त्यांनी कधीच गृहीत धरलं नाही. समोर दिसेल त्याला तोडत सुटायचं असा त्यांचा वोरा असतो. बरं हे फक्त मनसैनिकांच्या बाबतीत नाही तर सर्वपक्षीय विचारधारा आहे. पण मनसे वेगळा का? तर त्यांचं सर्वोच्च नेतृत्व अशा उद्योगांना खतपाणी घालत असतं. ते याला “खळखट्टाक” वगैरे म्हणतात. दहा-बारा वर्षे झालं हेच चालू आहे. म्हणजे राजसाहेब थेट करण जोहरला वगैरे भेटून प्रश्न मिटवतात ते इथे मॉल मालकांना वगैरे भेटून सोडवता आले नसते का हा विषय आहे. बर्‍याचदा राजकीय कार्यकर्ते स्वतःचा वैयक्तिक राग झुंडीच्या माध्यमातून बाहेर काढतात. त्यांच्या चकचकीत गाड्यांना पार्किंगला जागा दिली नाही, त्यांच्याकडून पार्किंगचे पैसे घेतले किंवा हवं तसं घडलं नाही तर त्यांच्यातील समाजकारणी जागा होतो अन तो समोरच्याला मारत सुटतो. समोरची माणसेही काही साधू-संत किंवा त्यागमूर्ती नसतात. तीही डांबिसच असतात. त्या दोघांचा राडा बर्‍याचदा सामान्य माणसाला सुखावून जातो.

असो. हा सगळा राजकीय फेरफटका झाला. त्यावर कितीही खर्च केला तरी बॅलेन्स रिकामाच राहतो. मूळ विषय आहे पॉपकॉर्नचा! मॉल ही सामान्य (म्हणजे मध्यमवर्ग वगैरे) माणसाने जाण्याची अन तेथे जाऊन एंजॉय करण्याची जागा आहे का हाच खरा प्रश्न आहे. कारण हा सामान्य माणूस केवळ तेथील झगमगाट बघण्यासाठी तेथे जात असतो. सरकारच्या कृपेने आपल्याकडे कुठल्या चांगल्या बागा, स्मारकं किंवा पर्यटन स्थळे नसल्याने बाहेरगावचे पाहुणे आल्यावर आपण त्यांना मॉल वगैरे बघायला घेऊन जातो. तिथे एक-दोन फोटो काढून परत येतो. बर्‍याचदा तिथे एखाद्या वस्तूची किम्मत विचारायचीही धास्ती वाटते. कारण तो झगमगाट आपल्यासाठी नाही हे त्या सामान्य माणसाला माहिती असतं. त्याची त्याबद्दल तक्रारही नसते. फार तर स्वतःचं Income तितकं नाही एवढा दोष स्वतःलाच लावून तो पुढे सरकतो.

आपल्याकडे शेतकरी सोडला तर सर्वांना स्वतः निर्माण केलेल्या उत्पादनाची किंवा विक्रीला ठेवलेल्या उत्पादनाची किम्मत ठरवण्याचा अधिकार आहे. त्यात मॉल सुद्धा आले. प्रत्येक माणूस स्वतःच्या आर्थिक सक्षमतेनुसार तेथे जाऊन खरेदी वगैरे करत असतो. मॉलमध्ये विकल्या जाणार्‍या वस्तूची किम्मत किती असावी हा ठरवण्याचा अधिकार त्यांनाच आहे. कारण तो झगमगाट मेंटेन करण्यासाठी किती खर्च येत असेल हे त्यांनाच माहिती अन त्यानुसार ते त्याचा रेट ठरवत असतील. ते तुम्हाला त्या वस्तु घेण्याची जबरदस्ती करत नाहीत. अन ती वस्तु तेथून घेतली नाही तर सामान्य माणसाचं काही अडतही नाही. तो तुमच्या हौशेचा, अर्थसक्षमतेचा अन ऐच्छिक विषय आहे. तो तुमच्या मूलभूत जगण्याचा विषय नाही. सरकारी कारखाने, कंपन्या, सहकार क्षेत्र हे नफ्याचं गणित झुलवू शकत नाहीत म्हणून बुडीत निघतात. अर्थात, तिथे भ्रष्टाचार असतो हा भागही महत्वाचा.

आवडत्या सुपरस्टारचा चित्रपट बघण्यासाठी बरेचजण 800 ते 1000 रुपये इतक्या रुपयांचं तिकीट काढतात. ती त्यांची हौस आहे, ऐच्छिक विषय आहे अन त्यांच्याकडे तितके पैसेही आहेत. मॉल हा जीवनशैलीचा भाग आहे. Entertainment! तिथे ज्या वस्तु मिळतात त्या बाहेर मिळत नाही असं थोडीच आहे. तुम्हाला परवडत नसतील तर तुम्ही त्या बाहेरून घ्या.

फाइवस्टार हॉटेलमध्ये साधा चहा 300 रुपयांना असतात असं म्हणतात. आम्ही तर चहा पिण्यासाठी सुद्धा कुठलं हॉटेल न बघता टपरीवरचा चहा पितो. मग काही उद्या तिथे जाऊन हाणामारी करावी का? की सामान्य माणसाला परवडत नाही वगैरे म्हणावं. आजपर्यंत इतके चित्रपट बघितले पण एकदाही तो साठ रुपयेवाला समोसा, पेप्सी किंवा पॉपकॉर्न घेतला नाही. त्या पदार्थांसाठी तितके पैसे मोजायची आमची तयारी नसते. बास! विषय इथेच संपतो.

कांद्याचे किंवा भाज्यांचे भाव वाढले तर त्या आपोआप आपल्या ताटातून कमी होतात. आपण शेतकर्‍यांना जाऊन मारणार का, की मला परवडत नाही स्वस्तत दे. आपण त्यासाठी सरकारशी भांडतो. कारण ते धोरणकर्ते आहेत. त्या पॉपकॉर्नच्या केसमध्येही त्या मॅनेजरलाला मारून काय उपयोग होता. पण सामान्य माणसाला यातून आनंद मिळतो. एखादी महाग वस्तु आपल्याला स्वस्तात मिळेल या आशेने ते अशा कार्यक्रमाला पाठिंबा देतात. एकतर त्यांचा या वर्गावर रागही असतोच. कोणीतरी त्यांना मारत आहे हे बघून त्यांना आनंद होणं साहजिक आहे. ग्राहक मंच, सुप्रीम कोर्ट यांनी या मॉल वाल्यांना वठणीवर आणण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यांना नियम व अटी घालून देण्याचे प्रयत्न चालू असावेत. हे कशा पद्धतीने राबवता येतील यावर राजकीय कार्यकर्त्यांनी लक्ष दिलं पाहिजे. पण निर्बल, एकट्या अन कसलही संरक्षण नसणार्‍या, अधिकार नसणार्‍या व्यक्तींना मारहाण करून काहीही साध्य होणार नाही. हे मंदसैनिकाना कळलं पाहिजे.

यात दूसरा मुद्दा आहे तो बाहेरून आणल्या जाणार्‍या पदार्थांचा. कोर्टाने वगैरे त्यासाठी मल्टीप्लेक्स वाल्यांचे कान टोचले आहेतच. पण वांदा असा आहे की बाहेरून आणले जाणारे पदार्थ यावरही काही निर्बंध असतील का? सरकारच्या कृपेने आता ते प्लॅस्टिकमध्ये आणता येणार नाहीत, त्यासाठी स्टीलचे डबे आणावे लागतील. सुरक्षेच्या कारणास्तव त्या सगळ्याची तपासणी करावी लागेल. बरं आपण जपानी माणसांसारखे शिस्तबद्ध कुठे असतो. सार्वजनिक ठिकाणी घाण करतो तशी थिएटरही घाण करणार. लग्नाच्या पंगतीत जेवण्यासाठी दोन तास वाट बघणारे दोन तासाच्या चित्रपटादरम्यान काही न खाल्ल्याशिवाय राहू शकत नाहीत का हा प्रश्नही महत्वाचा आहे. जेष्ठ नागरिकांना वगैरे महत्वाच्या सुविधा उपलब्ध करून द्याव्यात यासाठी प्रयत्न केले पाहजेत. हे प्रश्न कसे सुटतील याचाही विचार झाला पाहिजे. आततायीपणा काही उपयोगाचा नाही.

मनसेचे काय?

खरं तर मनसेने स्वतःला चित्रपट, चित्रपटगृह या क्षेत्राशीच बांधून घेतलं आहे की काय असा प्रश्न पडतो आहे. दहा-बारा वर्षांपूर्वी राज ठाकरे जनतेच्या मनातील प्रश्न उचलायचे अन त्यावर ठाम असायचे. जनतेचा त्याला प्रतिसादही मिळाला. पण मग प्रसिद्धीसाठी अन प्रतिमानिर्मितीसाठी अन दुसर्‍यांना अडचणीत आणण्यासाठी आंदोलने होऊ लागली. पक्ष आणि पक्षनेतृत्व भरकटू लागलं. आज महाराष्ट्रात कोणते प्रश्न महत्वाचे आहेत याचा कसलाही विचार न करता हे असले पॉपकॉर्न सारखे तुलनेने कमी महत्वाचे प्रश्न हाताळले जाऊ लागले. समजाच्या महत्वाच्या मुद्द्यांवर कसलीही ठाम भूमिका अन कार्यक्रम पक्षाकडे नाही. मग भरकटलेले कार्यकर्ते जमेल तसे पतंग उडवू लागतात.

मोदी आणि आघाडी

मोदी आणि आघाडी

राजकारण  ||   राजकीय लेख  ||  मोदी आणि मोदीविरोधी आघाडी  ||  

दरबारात काम करणाऱ्या मंडळींना किंवा प्रजेला कठोर किंवा एकाधिकारशाही करणारा राजा नको असतो।

सध्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची अवस्थाही तशीच झाली आहे। मोदींनी गेल्या चार वर्षात राज्यकारभार कसा केला किंवा देशाच्या प्रगतीत किती भर घातली हा चर्चेचा विषय आहे। पण राजकीय पातळीवर मोदी वादग्रस्त ठरले। त्यांच्या नेतृत्वाखाली भाजपने देशाच्या कानाकोपऱ्यात कमळ फुलवलं हे त्यांचं राजकीय यश आहे। राजकीय यश मिळवण्यासाठी राजकारणी कोणत्याही स्तराला जाऊ शकतात। त्यात पार्टी विथ डिफ्फेरेन्स किंवा चाल-चरित्र-चेहरा असा काही अपवाद राहिला नाही।
Image result for मोदी
मोदींनी राजकीय पातळीवर अनेक शत्रू बनवून ठेवलेत अन नावालाही मित्र ठेवले नाहीत हे त्यांचं अपयश म्हणावं लागेल। विरोधी पक्षातील नेते असोत, मित्रपक्ष असतील किंवा स्वपक्षातीलही मंडळी असोत, मोदींनी वैयक्तिक पातळीवर सर्वांना दुखावलं आहे। त्यामुळे मोदी नको असं म्हणणारी गर्दी वाढत राहिली। जनतेला काय वाटतं हा भाग वेगळा।
2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत मोदी हेच भाजपचे चेहरा असणार यात वाद नाही। पण त्यांच्या विरोधात कोण असेल हा प्रश्न महत्वाचा आहे। यात पहिलं नाव साहजिकच राहुल गांधी यांचं येतं। राहुल हे आजपर्यंत अपयशी नेते ठरले आहेत शिवाय त्यांच्या क्षमतेवरही अनेकदा प्रश्नचिन्ह उभं केलं गेलं आहे। राहुल गांधी यांच्या नंतर ममता, मायावती, नितीशकुमार वगैरे नावंही समोर येतात। नेतृत्व कोण करेल हा मुद्दा कितीही महत्वाचा वाटत असला तरी मोदींना पुन्हा सत्तेवर येऊ द्यायचं नाही हा समान धागा सर्वांमध्ये आहे। भाजप सत्तेवर असण्यापेक्षा मोदी सत्तेवर आहेत ही त्यांची अडचण आहे। खरं तर ही अडीच प्रादेशिक पक्षांना जास्त वाटते। कारण प्रादेशिक पक्षांना दिल्लीतील सत्तेपेक्षा राज्यातील सत्तेत जास्त रस असतो। दिल्लीतून त्यात हस्तक्षेप होऊ नये हीच त्यांची इच्छा असते। पण मोदी तसं होऊ देत नाहीत। प्रादेशिक पक्ष किंवा नेते राजकीयदृष्ट्या संपवणे हाच त्यांचा अजेंडा राहिला आहे। त्यांना वाजपेयी यांच्यासारख्या विनम्र आणि सर्वसमावेशक चेहरा हवा असतो। त्यांना मनमोहन सिंग यांच्यासारखा नेताही सहजपणे स्वीकारता येतो। असाच नेता त्यांना 2019 मध्ये चालू शकतो। त्यांचे ‘इंटरेस्ट’ जपणारा आणि दबावाला सहजपणे झुकला जाईल असा नेता हवा असतो। इंदिरा गांधी यांना त्याच कारणाने जास्त विरोध झाला। शरद पवार यांनाही पंतप्रधान होऊ न देण्यामागे याच शक्ती असतात। कारण दिल्लीत ताकदवर नेता असणं म्हणजे राज्य नेतृत्व कमकुवत होणे।
राहुल गांधी यांनी गुजरात अन कर्नाटक निवडणुकी दरम्यान बऱ्यापैकी समजूतदारपणा दाखवला हे प्रादेशिक पक्षांना खुणावणारं आहे। 2019 मध्ये मोदी नको ह्या एकाच सूत्राने जर सर्वांना बांधलं तर मवाळ राहुल गांधी सर्वजण स्वीकारू शकतात। पेशवे कमकुवत होणे सरदारांना हवं असतं किंवा दिल्लीत बसवलेला शाह असणं हे इतरांना हवं असतं तोच इतिहास येथे लागू होईल।
भारताच्या राजकीय इतिहासात प्रादेशिक पक्ष, नेते यांना आमूलाग्र स्थान आहे। त्यांचं दिल्लीवर नियंत्रण असणं किंवा दिल्लीचं त्यांच्यावर नियंत्रण असणं हाच खेळ राजकारण घडवत असतो। बघुयात 2019 ला काय घडतं ते!

हद कर दी आपने!

हद कर दी आपने!

लेख  ||   विडंबन  ||  राजकीय कोटी  ||   महागाई वगैरे  ||  प्यार का पंचनामा  ||  गुस्ताखी माफ

[[[[ मोठा खुलासा – ही कथा निव्वळ काल्पनिक आहे. विनोदनिर्मिती इतकाच ह्या कथेचा हेतु आहे. कुठल्याही पक्षाला त्रास देणे किंवा सरकारी धोरणांवर टीका करणे हा हेतु इथे अजिबात नाही. चुकभुल द्यावी! ]]]

तो रोजप्रमाणे तिला भेटण्यासाठी निघाला। आपल्या जुनाट splendour वर मांड ठोकून तो तिच्याकडे निघाला। तिच्याशी भेट होणार म्हणून तो खूप खुश होता। पण अचानक गाडी पाकपुक करू लागली। पंडिताने सांगितलेली साडेसाती ती हीच असा त्याचा समज झाला| इतक्या उन्हात (42^ वगैरे असेल तापमान) तो बंद गाडी घेऊन रस्त्याच्या कडेला थांबला। गाडीतील पेट्रोल संपलं होतं। तो वैतागला। एक किमीपर्यंत गाडी ढकलत नेऊन तो पेट्रोल पंपावर पोचला। पाकिटात पैसे नव्हते। जवळच्या ATM वर गेला तर ATM  वरील कॅश संपली होती। ऑनलाइन पेमेंट करावं म्हंटलं तर त्या पेट्रोल पंप वर इंटरनेट व्यवस्थित चालत नव्हतं। तिकडे ती वाट पहात असेल म्हणून तो चिंतातुर झाला। मोठीच कोंडी झाली।

त्याने तिला फोन करून सत्य परिस्थिती सांगितली। ती समजूतदार होती। ती हॉटेलमध्ये वाट बघते म्हणाली। मग ती फर्ररर करत फंटा पीत बसली।

इकडे त्याने मित्राला पार हात जोडून विनवणी केली अन पंपावर बोलावलं। मित्र उपकार करत आहोत असं तोंड घेऊन आला। त्याने (म्हणजे मित्राने) येताना पैसे आणले होते। मित्राची गाडी घेऊन तो निघाला अन आपली गाडी त्याने मित्राकडे दिली।

मित्र नेहमीप्रमाणे हरामी होता।

मित्राने आपल्या गाडीत पेट्रोल तर भरून घेतलंच आणि सोबत त्याच्या गाडीत पेट्रोल भरण्यासाठी त्याचौकडून पैसे घेतले। एकंदरीत त्याला दोन्हीही गाड्यांत पेट्रोल भरावं लागलं। सोबतच, एवढ्या उन्हाची मदत केली म्हणून त्याने (म्हणजे मित्राने) जूसचे पैसेही घेतले। त्याने मित्राला पैसे अन खास ठेवणीतल्या शिव्या दिल्या अन तो तिला भेटायला तातडीने (जवळपास 2 तास उशिरा) निघाला। (इथे त्याने अन त्याला याच्यात गल्लत नको। योग्य ठिकाणी मित्र अन आपला नायक ठेवावे।)

तिने तोपर्यंत थोडसं-थोडसं करत एक सँडविच, एक कट समोसा, एक फंटा फस्त केला होता। तो आल्यावर रुसवे फुगवे झाले, समजूत काढली अन मग शोना वरील राग कमी झाला।

तिच्यासोबत त्याने, सॉरी, त्याच्यासोबत तिने परत एकदा फंटा पिला। नंतर कुळचट ढेकरही दिली, ज्यावर विनोद करायचं त्याने टाळलं। त्याच्या सँडविच मध्ये तिने अर्धा हिस्सा घेत प्रेमाच्या नावाखाली स्वतःची खादाड प्रवृत्ती लपवली।

त्याने बिल दिलं। काय ती महागाई! फंटा थंड करण्याचे बाटलीमागे दोन रुपये जास्त द्यावे लागले। पण त्या थंड फंटा ने माझ्या गरम झालेल्या फंटीला थंड ठेवलं यातच समाधान होतं। (हा विनोदही त्याने मनातच केला।)

तिची समजूत काढण्यासाठी तिला सावन टेकडीवर न्यायचं ठरलं। तिला असही तेच हवं होतं, पण रागावणे अन समजूत काढणे वगैरे निमित्तमात्र। असले हट्ट तो नेहमीच पुरवतो।

परत पंचवीस किमी जावं लागणार होतं। मित्राची गाडी चांगली होती, पण मित्र कंजूष सोबतच हरामी होता। (अजून एक शिवी त्याने दिली, पण लिखाणात शिवीगाळ असभ्य गृहीत धरली जाते म्हणून ती टाळतो)

,मित्राने त्याला गाडी देताना गाडीचं रिडींग घेतलं होतं। ड्रायव्हरप्रमाणे तो रीडिंग बघून पैसे घेणार होता। सांगायचं म्हणजे, परत एकदा पेट्रोल टाकावं लागलं।

इतक्या उन्हात प्रेयसीला टेकडीवर फिरायला घेऊन जाणारा तोच असेन। त्यापेक्षा अजून एखादा फंटा पाजून फर्ररर आवाज ऐकला असता तर बरं झालं असतं। असो।

वाटेत टोल लागला। तिथे पैसे भरले। मित्राने दिलेले पैसे आज सफाचक होणार होते। तो मित्र रात्री पैसे ट्रान्सफर केल्याशिवाय त्याला झोपू देणार नव्हता। ते पैसे phonepay, paytm, tej वगैरे ने ट्रान्सफर करावेत अन कमिशन मिळवावे यासाठीचा खटाटोप वेगळाच!

तो आणि ती टेकडीवर पोचले। रस्ता एकदम उखडला होता, पण ती गाडीवर (ह्या शब्दात चूक नको। ड च्या ठिकाणी द नको) असताना उखडलेले रस्ते हवेहवेसे वाटतात। तिचा होणारा स्पर्श, खांद्यावर गच्च होणारे हात खूपच रोमँटिक वाटतात। असो। कथेचा बाज बदलायला नको उगीच।

टेकडीच्या पायथ्याला पार्किंग मोठ्या झाडाखाली होती। ते एकच झाड अन एवढ्या मोठ्या गाड्या त्याच्या सावलीत लावेलेल्या तो Whatsapp वर येणारा फोटो आठवला। पण लागलीच काही झाड लावणं शक्य नसल्याने तो गपचूप पुढे निघाला।

दोघे टेकडी चढून वर गेले। वाटेत नेहमीच्या आजीबाईकडून थंडगार ताक घेतलं। तिच्या पोटाचं अन पचनशक्तीचं त्याला नेहमीच कौतुक वाटतं। कुठल्यातरी देवाचं साधारण मंदिर आहे टेकडीवर। इतर सर्व देवांप्रमाणे तोही नवसपूर्ती करतो। दोघे नतमस्तक झाले।

थंडगार झाडांखाली तिचा हात हातात घेऊन बसलं म्हणजे सगळं जग जिंकल्यासारखं वाटतं। तिचंही तितकंच प्रेम त्याच्यावर आहे हे जाणल्यावर तर समस्त सृष्टी आपलीच आहे असं त्याला वाटतं। जागेचं पावित्र्य कमी होईल असं काही त्यांनी कधी केलं नाही।

प्रेम बहरत होतं।

आधी रोज तिच्याशी भेट व्हायची, पण मनाने कितीही जवळ असली तरीही ती त्याच्या घरापासून खूप लांब राहायची। तिला भेटायचं म्हणजे संघर्ष यात्रा करावी लागायची। पेट्रोल तर परवडतच नव्हतं। आता भेट एक दोन दिवसाआड होऊ लागली। अशा वेळेस जिओ चा खूप फायदा झाला। रात्रभर फोनवर बोलायचे दोघे। घाम लागून मोबाईलची स्क्रीन खराब व्हायची पण फुकट calling असल्याने बोलणं काही थांबायचं नाही। अंबानी देवमाणूस आहे। खरंच!

नोटबंदीनंतर त्याची आधीची नोकरी गेली होती। आता नवीन नोकरीही मिळत नव्हती। रोजगारनिर्मितीचा प्रश्न गंभीर होता। जवळची सेविंग संपत आली होती आणि खिसाही रिकामा राहू लागला। दरम्यान पेट्रोलचे दर खूप वाढले। तिला घेऊन फिरणं बंद झालं। पैशांचं सोंग कुठून आणणार। तो तिला घेऊन कधीतरी हॉटेलमध्ये जेवायला जायचा, पण तिथेही वाट लागली। होटेलिंग GST प्रचंड होता। तेही खिशाला परवडत नव्हतं। तो तिला टाळू लागला। तिला तोंड दाखवायचीही त्याला भीती वाटू लागली। कारण पैसेच नसल्याने स्वतःबद्दल कमीपणा वाटत होता त्याला। न्युंनगंड वगैरे।

त्या प्रेमी पक्षांत गैरसमज वाढू लागले। तिला वाटत होतं की तो जाणीवपूर्वक तिला टाळतोय।

एके दिवशी मनातलं सगळं बोलून, चर्चा करून सगळे गैरसमज दूर करण्यासाठी ती व तो बागेत भेटले। त्यांचं बोलणं चालू असताना अँटी रोमिओ स्कोड आला आणि त्यांना पकडलं। त्यांच्या घरच्यांना हे सगळं कळलं। वाट लागली। प्रेम उघडं पडलं। शेवटी ताटातूट झाली।

जीवन नकोसं झालं।

हल्ली त्याच्या घरीही कटकटी वाढू लागल्या होत्या। त्याच्या वडिलांचा छोटासा व्यवसाय होता जो नोटबंदी, GST अन इतर धोरणांमुळे धोक्यात आला होता। आईला घर चालवणंही कठीण झालं होतं इतकी महागाई वाढली होती। भाज्यांचे चढे भाव आईच्या कोमेण्ट्री मधून कळायचे।

हे सगळं सरकारमुळे होतंय, मोदी सरकारने आपल्या आयुष्याची काशी केली ही जाणीव बळावू लागली। आता त्याचंही डोकं भनभनत (या शब्दात पुणेकरांना न आणि ण चा गोंधळ घालायला फुल स्कोप आहे) होतं। सगळा राग कुठेतरी काढायला हवा होता। सरकारशिवाय दूसरा सोपा मार्ग नाही हे त्रिकाळसत्य!

नोटबंदी, जीएसटी, वाढते कर, पेट्रोलचे दर, महागाई, बेरोजगारी, रोमियो स्कोड ही सगळी सरकारची देन… मोदी सरकारमुळे तिच्यापासून ताटातुट झाली याची खात्री त्याला पटली। आता विरोधात भूमिका घ्यावी लागणार होती।

आयुष्याचं वाट्टोळ केलेल्या मोदींवर-भाजपवर राग व्यक्त करण्यासाठी तो इतर पक्षांची कामे करू लागलो। ती लोकं मला पैसे देऊन कामे करून घेऊ लागली। मी secularism च्या गोष्टी करू लागलो।

पण आयुष्य बेक्कार झालं होतं। कशातच मजा राहिली नव्हती।

एके दिवशी त्याला तो जुना मित्र भेटला ज्याला त्याने हरामी, कंजूष वगैरे म्हंटलं होतं। तो बचपन में देखा था, छोटी चड्डी पेहनता था वाला जोक आठवला… असो!

त्या मित्राने त्याला मदतीचा हात दिला। मदतीचा हात दिला असला तरी तो कमळाचा कार्यकर्ता होता हे नमूद करावं लागेल। काळाची पावले ओळखून मित्राने भाजप IT सेल मध्ये प्रवेश केला होता। त्याच्या रिकाम्या हातांना (परत सांगतो, निवडणूक निशाणीबद्दल बोलत नाही मी) काम मिळालं होतं। मित्राने त्यालाही गळ घातली। त्याला गरज होतीच।

आता तोही भाजप IT सेल मध्ये काम करत आहे। त्याला त्या कामाचे मला चांगले पैसे भेटतात। समाजात प्रतिष्ठाही वाढली। आयुष्य स्थिर झालं। मग ‘त्या’ची ती त्याला परत भेटली। त्याला सर्व समस्यांचा विसर पडला। जय हो मोदी!

तो दोस्तों, इस कहाणी से हमे क्या सिख मिलती है – की जग पावसात भिजत असेल तर भिजू दे, आपण आपली छत्री शोधायची!

 

[[[[ मोठा खुलासा – ही कथा निव्वळ काल्पनिक आहे. विनोदनिर्मिती इतकाच ह्या कथेचा हेतु आहे. कुठल्याही पक्षाला त्रास देणे किंवा सरकारी धोरणांवर टीका करणे हा हेतु इथे अजिबात नाही. चुकभुल द्यावी! ]]] 

 

अभिषेक बुचके   ||  @Late_Night1991  ||  latenightedition.in

आभासी प्रेम

कर्नाटक ते दिल्ली

कर्नाटक ते दिल्ली

कर्नाटक विधानसभा निवडणूक  ||  राजकारण  ||  लोकसभा २०१९   ||  प्रादेशिक पक्षांचे राजकारण  ||

 

कर्नाटक विधानसभेची निवडणूक ही लोकसभा निवडणूक 2019 च्या दृष्टीनेअत्यंत महत्वाची मानली जात होती. त्याला कारणेही तशीच होती. कोंग्रेसशासित असलेल्या निवडक राज्यांपैकी कर्नाटक हे सर्वात मोठं राज्य. ते कॉंग्रेसकडून भाजपने जिंकून घेणे म्हणजे 2019 मध्ये येऊ घातलेल्या लोकसभा निवडणुकीपूर्वी कॉंग्रेसचं आत्मबळ कमी करण्याची नामी संधी. आणि कॉंग्रेसला कर्नाटक टिकवणे म्हणजे अस्तित्वाची लढाई होती. शिवाय मोदीलाट वगैरे कमी झाली असं ओरडून सांगाता आलं असतं.

कर्नाटक विधानसभेची निवडणूक झाली अन मतमोजणीही पार पडली. तिथे जो काही ड्रामा झाला तो ह्या देशाने अतिशय उत्साहाने बघितला. आजच्या ताज्या घडामोडीनुसार येडियूरप्पा ने मुख्यमंत्रीपदाचा राजीनामा दिला आहे. मग जो उपद्व्याप केला तो कदाचित भारतीय जनतेचं मनोरंजन करण्यासाठीच केलेला असावा असा दाट संशय येतो.

भरसभेत द्रौपदी वस्त्रहरण होत असताना सर्व ‘पुरुष’ षंढ आणि थंडपणे बघत बसतात तसं भारतीय जनता लोकशाहीच्या परंपरा व घटनेवर वारंवार होणारे अत्याचार हे केवळ मनोरंजनाचा भाग म्हणून बघत बसते. एकतर आपल्याला हा सगळा व्यभिचार हवा असतो किंवा आपला कर्मावर इतका विश्वास बसला आहे की ज्याचं त्याचं ‘कर्म’ त्याच्यासोबत न्याय करेल असं म्हणून आपण स्वतःच्या कर्मावर जगत असतो. असो.

आता पुढे काय? हा प्रश्न भाजप अन भाजप विरोधकांना सतावत असेल. पुढे जाण्यापूर्वी एका चित्रपटाची कथा आठवली ती सांगतो. ही कथा तुम्हाला कादंबरी किंवा आजीकडून ऐकलेल्या गोष्टीसारखीही वाटू शकते. किंवा ती आजच्या काळात कुठे relate करायची हे तुमचं तुम्ही ठरवा.

एक भलं मोठं, वैभवशाली, संपन्न, प्राचीन राज्य असतं. एक राजघराणं गेली कित्येक तप तिथे राज्य करत असतं. पण एकदा होतं असं की त्यांच्या पिढीत एक कमकुवत राजपुत्र जन्माला येतो. त्याच्याकडून अपेक्षा तर खूप असतात, पण त्याच्याकडून त्याची पूर्तता होत नसते. लहानपणापासून प्रचंड कौतुक अन लाडात त्या राजपुत्राची जडणघडण झालेली असते. राजाला मोठी चिंता, की आपल्यानंतर आपल्या राज्याचं, आपल्या सत्तेचं काय होईल. मग तो प्रधानमंडळ वगैरे नेमतो. त्यांच्यावर राज्याची बरीचशी जबाबदारी सोपवली जाते. राजपुत्र समंजस व लायक होताच त्या मंडळाने राजपुत्राला कारभार सोपवावा असं ठरलेलं असतं. राजाचं राज्यकारभारातून लक्ष विचलित झालेलं असतं. प्रधानमंडळात चांगले-वाईट असे दोन्ही प्रवृत्तीची लोकं असतात. त्यांच्या अंतर्गत संघर्ष सुरू होतो. जनतेतही नाराजी अन असंतोष निर्माण होऊ लागतो. राज्याची घडी सगळी विस्कटते.

अचानक एक दिवस असा उजाडतो की राज्याच्या सीमेवर एक शूरवीर सेनापती लाखांची फौज घेऊन उभा टाकलेला दिसतो. त्या सेनापतीने राज्यातील असंतोष वाढवा यासाठी प्रयत्न केलेले असतात. राज्यातील काही घरभेदयांना त्या शूर सेनापतीने हाताशी धरलेलं असतं. त्याला आता राज्य काबिज करायचं असतं. पोखरलेल्या घराला पाडायला कितीसा वेळ लागतो? गाफिल राजा, अपरिपक्व राजपुत्र अन विभागलेले मंत्री याचा लाभ उठवत तो एका तडाख्यात संपूर्ण राज्य काबिज करतो. अनेक वर्षे राज्य केलेलं घराणं तडीपार होतं. त्याच त्याच सत्तेला अन प्रधान मंडळांच्या गैरकारभाराला कंटाळलेली जनता त्या शूर सेनापतीचे आभार मानू लागते अन डोक्यावर बसवते. सुखाचं नवीन पर्व सुरू झालेलं असतं. एक अध्याय संपलेला असतो.

तिकडे राज्य पराभूत झालेला राजा आपल्या राजपुत्राला तयार करायचे प्रयत्न करत असतो. कारण राजपुत्रालाच गादीवर बसण्याचा अधिकार असतो. आहे त्या सोंगटीवरच डाव जिंकायचा असतो. राजपुत्रालाही आता झळ पोहोचत असल्याने तो जागा होतो. सोबत राहिलेले प्रधानमंडळ अन सैन्यही जरा सावरतं. राजा आपल्या परीने आपल्याला पराजित केलेल्या त्या शूर सेनापतीशी संघर्ष करत असतो. पण इतक्या मोठ्या परभवानंतर अन तुटपुंज्या साधनसामुग्रीनिशी तो संघर्ष अपुरा पडू लागतो. छोट्या-मोठ्या चकमकी होतात पण प्रत्येक ठिकाणी पराभव होऊ लागतो. आधीचा शूर सेनापती आता महाराजा झालेला असतो. विरोधात कोणीच नाही हे बघून तोही मस्त राहतो.

काही वर्षे अशीच जातात. राजपुत्र हळूहळू समजदार होऊ लागतो. आपण कोण आहोत, आपलं अस्तित्व काय, आपल्या जीवनाचं लक्ष काय हे त्याला समजू लागतं. ज्या ठिकाणी आपण असायला हवं तिथे कोणीतरी दुसरंच बसलं आहे. आपला अधिकार आपल्याला मिळायला हवा. ज्या चुका झाल्या त्या सुधारायला हव्यात असं त्याला वाटू लागतं. राजपुत्र राजाच्या नेतृत्वाखाली लढाईच्या मैदानात उतरू लागतो. पण मखमली गालिच्यांच्या खाली पाय ठेऊन माहीत नसलेल्या राजपुत्राला युद्ध आणि संघर्ष वगैरे झेपत नाही. तो युद्धाच्या मैदानात कसाबसा उभा राहतो, पण आत्मविश्वास नसल्याने तो म्हणावी तेवढी लढतही देऊ शकत नाही. सैन्यालाही राजपुत्राच्या क्षमतेवर विश्वास नसतो. पण अंनुभावातून आणि लोकांच्या आलोचनेतून तो शिकत असतो. राजपुत्र स्वतःमध्ये सुधारणा करत असतो.

राजपुत्राचा अन त्या शूर सेनापतीचा विविध पातळ्यांवर छोटा-मोठा संघर्ष होत असतो, पण राजपुत्रला नेहमी पराभवाची धूळ चाखावी लागते. पण हळूहळू तो शूर सेनापतीला समजून घेऊ लागतो. त्याचा विजय कशात आहे हे जेंव्हा राजपुत्राला समजतं तेंव्हा तो सावध होतो अन वेगळ्या पद्धतीने कामाला लागतो.

मोठ्या लढाईची तयारी सुरू असते. पण तत्पूर्वी छोट्या-मोठ्या लढाया होत राहतात. बहुतेक वेळा राजपुत्र पराभूत होतो, पण प्रत्येक लढाईदरम्यान त्याच्यात सुधारणा होत असते. तिकडे महाराज झालेला शूर सेनापतीला राजपुत्र अजूनही भोळसट अन अनाडी वाटत असतो. त्याचं मिळवलेल्या राज्यावर उत्तम शासन करण्यापेक्षा राज्याची सीमा वाढवण्यात जास्त लक्ष असतं. नवा महाराजा अन जुना राजपुत्र यांच्यातील रोजच्या लुटुपुटूच्या लढाईला जनताही वैतागते.

आता लढाया अटीतटीच्या होऊ लागतात. शूर सेनापतीला राजपुत्र चांगली टक्कर देत असतो. लढाईतील एखादा क्षण जिंकून जाणे हेसुद्धा राजपुत्राला खूप महत्वाचं वाटत असतं. शूर सेनापतीही सावध होतो. सोबतचे अतृप्त साथीदारही अंतर्गत कलह निर्माण होतील अशी परिस्थिती निर्माण करत असतात. साम-दाम-दंड-भेद वापरुन जिंकलेल्या लढाईपेक्षा राजपुत्राचा वाढणारा आत्मविश्वास शूर सेनापतीला धोकादायक वाटत असतो.

एके दिवशी राजपुत्र शूर सेनापतीच्या पूर्वीच्या मूळ राज्यात जाऊन हल्ला चढवतो अन त्याच्या राज्याचं मोठं नुकसान करतो. राजपुत्राचा पराभव होतो तरीही त्याने शूर सेनापतीच्या राज्यात जाऊन त्याला घाम फोडला ही बातमी वार्‍यावर पसरते. इतर राज्यांच्या विखुरलेल्या फौजा आता एकत्रित येऊ लागतात. आपापली राज्ये परत मिळवायची असतील तर सर्वांनी एकत्र येऊन लढलं पाहिजे ही गरज लक्षात येते.

एक प्रचंड मोठी लढाई होते. अगदी अटीतटीची! तुंबळ हाणामारी! दोन्हीही बाजूचं सैन्य कामी येतं, पण अखेर मोठ्या संघर्षाने राजपुत्राचा अन सहकारी राजांचा विजय होतो. हा विजय विरोधी राज्यांच्या एकत्रीकरणसाठी महत्वाचा ठरतो.

कधीही पराभव न पाहिलेल्या अजेय शूर सेनापतीचा सततच्या पराभवाने कणखर झालेल्या राजपुत्राशी अखेरचा सामना होणार असतो. जीवन-मरणाच्या ह्या लढाईत सबंध देशाचं भवितव्य ठरलेलं! आता बघायचं एकच की, हिसकावून घेतलेलं सिंहासन शूर सेनापती टिकवतो की आपल्या पूर्वजांची परंपरा चालवण्यासाठी राजपुत्र आपला अधिकार परत मिळवतो.

ही कथा सहज सुचली म्हणून सांगितली. याचा संबंध कसा आणि कुठे लावायचा हा ज्याचा त्याचा प्रश्न. कर्नाटकात जे झालं ते झालं. आता मुद्दा उरतो की पुढे काय होणार. मोदी-शहा जोडीला हरवता येतं, त्यांच्याशी संघर्ष करता येतो अन त्यांना अडवताही येऊ शकतं हे कर्नाटकच्या निवडणूकीचा निष्कर्ष. सर्वात महत्वाचं म्हणजे प्रादेशिक पक्षांना कॉंग्रेस ही भाजपपेक्षा थोडीशी जवळची वाटू लागली आहे. कारण केंद्रीय सत्ता, भाजपची साधन-संपत्तीची आमिष-दहशत आणि भाजपकडे असलेला मोठा आकडा हे सगळं झुगारून जेडीएस ने कॉंग्रेसचा आधार घेतला हे महत्वाचं. आणि त्याहीपेक्षा महत्वाचं म्हणजे स्वतःकडे मोठा आकडा असूनही कॉंग्रेसने जेडीएस ला ‘विनाअट’ पाठिंबा दिला. ही सगळी बदलत्या काळाची समीकरणे म्हंटली पाहिजेत. भाजपचा सध्याचा नूर आणि सुर कुठल्याही प्रादेशिक पक्षांना पटणारा नाहीये.

भाजपची धोरणं किंवा विचारधारा यापेक्षा भाजपची राजकीय महत्वाकांक्षा ही प्रादेशिक पक्षांना जास्त धडकी भरवणारी. प्रादेशिक पक्ष व प्रादेशिक अस्मिता धुळीस मिळवून भाजप विविध राज्ये गिळंकृत करू पाहतोय हे एव्हाना प्रादेशिक शक्तींना कळालेलं आहे. मित्रपक्षांच्या आधारे राज्य मिळवायचं आणि नंतर मित्रपक्ष संपवायचे हे मोदी-शहांच्या भाजपचं वर्तन न पटणारं आहे. शिवसेना, टीडीपी, नितीशकुमार वगैरे वगैरे ही उदाहरणे ताजी आहेत. त्यामुळे भाजपशी कधीना कधी संघर्ष करावाच लागणार हे अटल सत्य मानून प्रादेशिक पक्ष भाजपच्या विरोधात एकसंध उभी राहताना दिसत आहेत.

कॉंग्रेस आधी आजच्या भाजपसारखी वागायची म्हणून तत्कालीन भाजपचे नेते अटलजींच्या नेतृत्वाखाली 28 प्रादेशिक पक्ष एकत्रित झाले. तेंव्हा कॉंग्रेसविरोधात (केवळ पक्ष नव्हे तर कॉंग्रेसच्या एककल्ली व अहंगड असणारी विचारधारा) एकत्रीकरण झालं होतं. तेंव्हाच्या माजोरी कॉंग्रेसपुढे नम्र, सभ्य अन उदारमतवादी अटलजी वाजपाई प्रादेशिक पक्ष व नेत्यांना जवळचे वाटत होते. आज हीच सगळी प्रक्रिया कॉंग्रेसच्या बाजूने व भाजपच्या विरोधात होऊ लागली आहेत. मोदी हे इतरांचं ऐकत नाहीत आणि मनाचा कारभार करतात हे खरं दुखणं आहे. त्यामुळे प्रादेशिक पक्ष, नेते व अस्मितांना काहीच वाव राहिला नाही. त्या नेत्यांना व पक्षांना राहुल गांधी यांच्यासारखा सहजासहजी झुकवता येईल असा नेता जर केंद्रात असला तर हवच आहे. दिल्लीतील बादशाह थोडासा कमजोर असणे हे छोट्या राज्यांना फायदेशीर ठरतं हा जुना इतिहास आहे. पण आमचं ते आमचं आणि तुमचं तेही आमचं अशा भूमिकेत असणार्‍या भाजपला रोखल्याशिवाय प्रादेशिक पक्षांना अर्थ उरणार नाही हे सत्य आहे.

गुजरातची निवडणूक ही राहुल गांधी यांची एक नेता म्हणून प्रतिमा उभी करण्यासाठी पुरेशी आहे. आता इतर प्रादेशिक पक्षांना फक्त स्वतःची ताकत वाढवून ती कॉंग्रेसच्या पाठीशी उभी करायची आहे. आज जर कॉंग्रेस पडती भूमिका घेऊन ‘भाजपला रोखणे’ हा एकमेव अजेंडा घेऊन काम करत असेल तर लोकसभेची निवडणूक भाजपला कठीण जाऊ शकते. मोदींची एकाधिकारशही सध्या कोणालाही नको आहे. प्रादेशिक पक्षांना राज्यातील सत्तेत अधिक स्वारस्य असतं. कॉंग्रेस आणि भाजपा यांना केंद्रीय सत्तेत जास्त रस असतो. प्रादेशिक पक्षांना जर त्या-त्या राज्यात ताकत दिली अन तेथे हस्तक्षेप होणार नाही याची ग्वाही दिली तर ते केंद्रात सत्तेत येण्यासाठी कॉंग्रेसला मदत करू शकतात.

अशी बातमी आहे की, कर्नाटकात कॉंग्रेसने जेडीएस ला विनाशर्त पाठिंबा देऊन भाजपचे सरकार येण्यापासून रोखावे, यासाठी इतर राज्यातील काही प्रादेशिक नेत्यांनी प्रयत्न केले होते. येणार्‍या लोकसभा निवडणुकीतही कदाचित हीच रणनीती अवलंबली जाईल. काहीतरी करून कॉंग्रेसला उभं करायचं. कॉंग्रेस जर 150 चा आकडा गाठू शकली आणि भाजप स्वबळावर बहुमतापासून दूर राहिली तर देशातील इतर सर्व प्रादेशिक पक्ष एकत्र येऊ शकतात. देवेगौडा, गुजराल हे ज्या स्थितीत पंतप्रधान बनले किमान तशी स्थिती निर्माण होऊ देणे यातच भाजपचा पराभव असणार आहे. कारण कॉंग्रेस व इतर पक्षांना भाजप (मोदी) सत्तेवर नको असणं हे जास्त महत्वाचं वाटतं.

एक मुद्दा अधोरेखित केल्याशिवाय हा लेख पूर्ण होणार नाही. तो म्हणजे शिवसेनेचा! कॉंग्रेसने जो विचार करून जेडीएस ला सत्ता दिली तो विचार शिवसेनेसाठी खूप आनंददायी आहे. महाराष्ट्राच्या विधानसभा निवडणुकीत जर भाजप स्वबळावर निवडून येऊ शकली नाही तर कॉंग्रेस-राष्ट्रवादी व शिवसेना एकत्र येऊ शकतात. यात जर शिवसेनेला इतर दोघांपेक्षा (आजच्या परिस्थितीनुसार) जास्त जागा मिळाल्या तर कॉंग्रेस-राष्ट्रवादी सेनेला बाहेरून पाठिंबा देऊ शकतात. मध्यंतरीच्या काळात तशा हालचालीही झाल्या होत्या. सध्या शिवसेनेचा स्वबळाचा जोर हा त्याचसाठी असावा. कारण स्वतः स्वबळावर निवडून येण्यापेक्षा भाजप स्वबळावर निवडून येणार नाही इतकीच काळजी सेनेला सध्या घ्यावी लागणार आहे.

गुजरात विधानसभेची निवडणूक ही ट्रिगर होती. कर्नाटकची निवडणूक हा पहिला प्रयोग आहे. लोकसभा निवडणूक हे खरं संघर्षाचं मैदान असेल. येणार्‍या लोकसभेच्या निवडणुकीत स्वतः निवडून येण्यापेक्षा विरोधकाला अडवण्याचे खेळ जास्त खेळले जातील. ज्याची रणनीती उत्तम असेल तोच लोकशाहीच्या ह्या सर्कसचा रिंगमास्टर असेल.

-8-8-8-समाप्त-8-8-8-

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

माजलेले बोके अन सोकावलेले उंदीर!

माजलेले बोके अन सोकावलेले उंदीर!

माजलेले बोके अन सोकावलेले उंदीर!

राजकीय लेख  ||  उंदीर पुराण  ||  एकनाथ खडसे  ||  भ्रष्ट व्यवस्था  ||  विधिमंडळात उंदीर ||

लहानपणी टॉम अँड जेरी हे कार्टून सर्वांनीच बघितलेलं असेल. त्या कार्टूनमध्ये टॉम नावाचं मांजर जेरी नावाच्या मस्तीखोर उंदराच्या मागावर असतं. त्या दोघांचा सतत काहीतरी दंगा चालूच असतो. यात जी धमाल होते ती खूपच मजेशीर असते. या धुडगूसामध्ये कधी टॉम जेरीवर कुरघोडी करत असतो तर बर्‍याचदा जेरी काहीतरी खोड्या काढून टॉमला ‘जेरी’स आणतो अन धम्माल मजा करतो.  पण काहीही झालं, कितीही झालं तरी दोघांमध्ये कायमचे मनमुटाव कधी होत नाहीत. कारण त्यांच्यात एक बंध असतो… निखळ मैत्रीचा!!! कितीही भांडणे झाले तरी ते एकमेकांपसून कधी लांब जात नाहीत, कारण एकमेकांशिवाय त्यांना करमत तर नसतं.

       टॉम अँड जेरी या कार्टून मध्ये मैत्रीचं हे अनोखं नातं अप्रतिमरित्या रेखाटल आहे. त्यामुळेच कदाचित लहानग्यांपासून जेष्ठांना हे कार्टून आवडतं. तसं पाहता उंदीर आणि मांजर हे एकमेकांचे हाडवैरी. एकमेकांचे नैसर्गिक शत्रू! उंदराला मारून खाणे हा मांजराचा निसर्गधर्म आणि मांजरापासून बचाव करून जगने ही उंदराची नियती! पण हे सत्य त्या कार्टून मध्ये बदलण्यात आलं आहे. असं जर खरच झालं तर काय होईल याचा विचार केला पाहिजे!!!

              महाराष्ट्राच्या विधानभवनात कितीतरी पॉइंट कितीतरी उंदीर मारले यावरून सध्या खुमासदार चर्चा सुरू आहेत. या प्रकारात मोठा आर्थिक गैरव्यवहार झाला असेल असा संशय व्यक्त करण्यात येत आहे. या सगळ्या विषयाला खरी सुरुवात केली ती माजी विरोधी पक्षनेते, पूर्वाश्रमीचे बारा खात्यांचे मंत्री अन सध्या भाजपचे असंतुष्ट नेते एकनाथराव खडसे! हे आरोप त्यांनी खरं तर एखाद्या विरोधी पक्षनेत्याच्या आवेशात केलेले दिसतात. त्यामुळे हे आरोप करताना ते कोणत्या भूमिकेत होते हे समजेल!

यू तो लढाई बनती ही थी

बस वजह और जगह ढुंड रहे थे

इन्तेकाम अभी बाकी है

तुम होश संभल के रहना…!

              एकनाथराव खडसे हे सध्या निर्णायक लढाईच्या तयारीत आहेत असं दिसत आहे. पक्षाकडून दिली जाणारी दुय्यम वागणूक आणि झालेला अन्याय त्यांना सहन होत नसावा म्हणून निमित्य काढून भाजपशी, सरकारशी अन फडणवीस यांच्याशी उघडपणे पंगा घ्यायचा अन वातावरण तापत ठेवायचं असा त्यांचा विचार दिसतोय. इतकी वर्षे राजकरणात विविध पदांवर काम केलेले खडसे असा हवेत अन मनमर्जि आरोप करणार नाहीत, अन तेही विधिमंडळात. या आरोपातून कोणती लढ सुरू होणार अन काय निष्पन्न होणार याचा पुरेपूर अंदाज त्यांना होता. असे स्वतःच्या सरकारवर आरोप केल्यावर माध्यमांत चर्चा तर होणारच होती आणि त्यांच्या आरोपांना भाजपमधील उथळ मंडळी नक्कीच प्रतिक्रिया देतील याची त्यांना खात्री असावी. तशी प्रतिक्रिया आयाराम राम कदम ह्या भाजपच्या प्रवक्त्यानी दिलीही अन त्याला परत प्रत्युत्तर खडसेंनी दिलंही. त्यानंतर मुनगंटीवर यांनीही तशीच प्रतिक्रिया दिली. खडसेंना हेच हवं होतं. या विषयावर चर्चा होत राहावी अन वातावरण तापत राहावं अशी त्यांची इच्छा होती. या सगळ्यातून त्यांना बंड करायला नैतिक आधार अन राजकीय पाठबळ मिळू शकलं असतं. त्यांच्या नाराजीची वारंवार चर्चा झाली असती जेणेकरून भाजप श्रेष्ठींना त्यांच्याबाबतीत काहीतरी निर्णय घेणे भाग पडले असते. मध्यंतरी त्यांनी राहुल गांधी यांची भेट घेतली अशी अफवाही होती. पण तूर्तास हे सगळं टळलेलं दिसत आहे. ते प्रकरण जरासं बाजूला पडलं आहे. मुख्यमंत्र्यांनी नेहमीप्रमाणे शांत राहून, थंड डोक्याने या विषयावर फार चर्चा होऊ दिली नाही. राम कदम वगैरे मंडळींना वेळीच आवरलं असावं.

              ह्या सगळ्या राजकरणात मजेशीर भाग आहे तो उंदरांचा! हा सगळा काय प्रकार आहे त्याचा काही नेमका खुलासा होताना दिसत नाही. किती उंदीर होते, किती उंदीर मारले, ते कुठे नेऊन टाकले याचे वेगवेगळे उत्तरं येत आहेत. पण यातून एक सत्य समोर आलं की, राजकारणी अन प्रशासकीय अधिकारी संगनमताने कसा ‘कारभार’ करतात.

भ्रष्ट प्रशासकीय अधिकारी हे लोकशाही व्यवस्थेला लागलेले उंदीर असतात. संपूर्ण घराचा, धन-धान्याचा विचका केल्याशिवाय ते शांत होत नाही. तो मस्तीखोरपणा त्यांच्यात ठासून भरलेला असतो. घर पोखरून नेस्तनाबुत करणे हा तर त्यांचा निसर्गधर्म आहे. लोकशाही नावाचं घर ते गेली अनेक वर्षे पोखरत आहेत.

असे उंदीर किती आहेत, कुठे आहेत अन त्यांचा नायनाट कसा करायचा याचं औषध आपण स्वातंत्र्याच्या सत्तर वर्षातनंतरही शोधू शकत नाही हे आपलं दुर्दैव म्हंटलं पाहिजे. 2012 साली ‘लोकपाल’ नावाचं जालिम औषध शोधलं असा गाजावाजा झाला पण त्या शोधातून काय बाय-प्रोडक्टस देशाला मिळालेत हे आपण बघत आहोतच. विशेष म्हणजे आज तेच ‘लोकपाल’ नायक आज परत एकदा दिल्लीत उपोषणाला बसलेले आहेत आणि त्याची चर्चा कुठेही होत नाही.

या व्यवस्थेचे खरे मालक (म्हणजे असं मानायचं) असलेल्या जनतेने त्या उंदरांचा बंदोबस्त करावा, त्यांना नियंत्रणात ठेवावं, घर स्वच्छ ठेवावं म्हणून अनेकदा अनेक “बोक्यांना” घरात घेतलं अन घराची जबाबदारी त्यांच्यावर सोपवली. पण झालं असं की ज्या बोक्याला विश्वासाने ही जबाबदारी सोपवली होती त्यानेच उंदरांशी संगनमत करून सार्‍या घरात धुडगूस मांडला आहे. आता शिल्लक असलेलं घरही धोक्यात आलं आहे. ही टॉम अँड जेरी ची जोडी स्वतःचे इस्पित साध्य करत आहे. या टॉम अँड जेरी मुळे मनोरंजन न होता शोकांतिका होत आहे असं झालय.

मालकांनीही ह्या बोक्यांना कधी जाब विचारला नसल्याने हे बोके माजले आहेत. अलीकडे 2012 साली जनतेने असा जाब विचारला अन त्यातून देशात एक संक्रमणही घडलं, पण परत दुसर्‍यांना त्याजागी निवडलं तेही बोकेच निघाले. आणि घर पुरतं पोखरून झालं तर अटकाव करणारं कोणीही नसल्याने माजुन लोळ झालेले, निर्ढावलेले, निर्लज्ज उंदीरही भलतेच सोकावले आहेत.

ही माजलेल्या बोक्यांची अन सोकावलेल्या उंदरांची युती वरचेवर घातक होत आहे. त्याला कोण वेसण घालणार हा गहन प्रश्न आहे. चर्चेचा विषय असा की, पहारेकरी म्हणून “वाघ” बसलेले असताना हे बोके अन उंदीर इतका हैदोस घालतात कसे हाही महत्वाचा मुद्दा. हा प्रश्न एकदा वाघालाही विचारला पाहिजे. वाघाचा दरारा कमी झाला की वाघही जाणीवपूर्वक डोळेझाक करतो आहे? असो!

हा उंदीर अध्याय इतक्यावर संपेल असं वाटत नाही. हा केवळ पूर्वार्ध आहे, उत्तरार्ध शिल्लक आहे असं जाणवत आहे. वरवर कितीही मजेशीर अन हलका-फुलका वाटत असला तरी याला राजकारणाचे अन भ्रष्ट व्यवस्थेचे अनेक पदर आहेत. शेवटी, “होईल जे जे, ते ते पहावे” हेच हाती. तूर्तास इतकेच!!!

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

शिवसेना मनसे मिलन सिद्धांत!

error: Content is protected !!