आपल्याला जर आपल्या रचना, संकल्पना, मत येथे मांडायचं असेल किंवा कुठलीही जाहिरात ह्या संकेतस्थळावर करायची असेल तर latenightedition.in@gmail.com यावर संपर्क करावा!

मी ब्रम्हचारी

मी ब्रम्हचारी

मराठी कथा  ||  मराठी साहित्य  || स्वलेखन  ||  वैचारिक वगैरे  || Marathi Stories  ||  तत्वज्ञान

अविवाहित जीवन जगू इच्छिणार्‍या मित्रांसाठी…

 

मी ब्रम्हचारी, म्हणजे माझं नाव ब्रम्हचारी नाही, माझं नाव मुकुंद आहे, पण लोक मला ब्रम्हचारी म्हातारा म्हणूनच ओळखतात. आज माझं वय सत्तरीच्या वर आहे. जवळजवळ मृत्युने जवळ घ्यावं इतपत तर नक्कीच आहे. लोकांना मी कसा आहे हे माहीत आहे पण मी कसा जगतो आहे ते मलाच माहिती.

मी ब्रम्हचारी आहे हे लोक अभिमान वाटावा अशा रीतीने सांगतात, अर्थात ते जेंव्हा तसं सांगतात किंवा मला तशा नावाने हाक मारतात तेंव्हा माझ्या मनातील अन चेहर्‍यावरील भावात डाव्या-उजव्याचा फरक असतो.

तसा मी अगदीच ‘ब्रम्हचारी’ आहे असं म्हणता येणार नाही, फार-फार तर ‘अविवाहित’ आहे असं म्हणता येईल. ब्रम्हचारी अन अविवाहित यात असा कितीसा फरक आहे!

हे ब्रम्हचारी असण्याचं प्रकरण फार आधी सुरू झालं, म्हणजे ‘जब मै जवान था’ अगदी तेंव्हा… तारुण्याच्या पहिल्या पायरीवर चढल्यावर आणि सर्वार्थाने जीवनाचा अर्थ समजू लागला होता… तारुण्यात स्व-स्वातंत्र्य यापेक्षा अजून मोठी कुठली गोष्ट असते यावर विश्वास बसत नसतो…

कॉलेज मध्ये वगैरे जायचो, अनेक मित्र-मैत्रीनी होते… त्यातच घरी आई-बाबा, काका-काकू नंतर इतर नातेवाईक आणि शेजारी-पाजारी यांच्यात नवरा-बायको संबंध कसे असतात हे बघायचो. विवाहित लोकांचं आयुष्य कसं असतं ते बघायचो… जाम भीती वाटायची की आपलंही नंतर हेच होणार… सकाळी उठणे (याला जागं होणे असं म्हणावंसं वाटत नाही तेंव्हा… आता मी जागा आहे!) कामावर जाणे, घरी लवकर येण्यासाठी धडपड, बायको-मुलांच्या मागण्या, एकत्र जेवण, परिवार सुख, दरवर्षी गणपती-दिवाळीही तशीच, ठरलेली आजारपण, त्याचा ताण, मुलांचा अभ्यास, बायकोच्या अपेक्षा, कामाचा त्रास, पैशांची चणचण, छोट्या गोष्टीत मोठं सुख तत्सम नेहमीच्याच गोष्टी बघून अंगावर घाम फुटायचा! जीवनात इतका तोचतोचपणा??? हे तर मृत माणसाच्या ‘हार्ट बीट’ प्रमाणे वाटायचं… सरळसोट! हार्ट बीट खाली-वर होणे म्हणजे आपण जीवंत आहोत याचा पुरावा, पण वैवाहिक जीवनात इतका तोचतोच अन रटाळपणा…! त्यात टीव्हीवर रोज कसले-कसले कार्यक्रम बघायचो… पती-पत्नीचे भांडणं, खून, अनैतिक संबंध, रोजची कटकट… छे… छे… छे! आपल्याला नाही हे जमणार… मी तर मुक्त हवेप्रमाणे कधीही कुठेही जाऊ शकतो आज… अख्खं आयुष्य असंच पाहिजे… कोठे गेलो, कधी गेलो, कुठे गेलो, कधी आलो, काय खाल्लो, का प्यायलो अशा प्रश्नांची उत्तरे कोणाला कशाला द्यायची?? केवळ शरीराच्या गरजेसाठी लग्नाच्या बंधनात अडकून नाही चालायचं… शारीरिक गरजा कुठेही पूर्ण करू… त्याचा एवढा तो काय पसारा… होईल ते… पण लग्नाच्या नावाखाली पारतंत्र्य नको… आपण स्वतंत्र आहोत, कशाला असली आडकाठी? मीच माझ्या मर्जीचा मालक आहे, कुणाला उत्तरदायी नाही… आहे तेच सर्वोत्तम आहे… दुनिया गेली  झाडावर… ठरलं! मनाशी गाठ… आहे असंच राहायचं जिथपर्यंत जगू तोपर्यंत… अविवाहित!!!

कॉलेज लाइफ मध्ये तर हे खूपच ‘कूल’ वाटायचं… अभिमानाने सांगायचो अविवाहित राहीन, मजा वाटायची अन चार-चौघात वेगळंही वाटायचं… किती मुलींची हृदये तुटली म्हणून मनातल्या मनात हसायचो.. तशा मैत्रिणी अफाट होत्या, एखादीला तरी काहीतरी वाटतच असेल ना? पण अविवाहिती ठामपणा असल्याने माझ्या नादाला कोणी लागलं नाही…

कॉलेज संपलं अन लागलीच नौकरी लागली, पैसा हातात खेळू लागला, मग काय लाइफ डिवाईन! दर सुट्टीला मित्रांसोबत फिरायला जायचो, दोन  महिन्याला गोवा चुकायचं नाही… शारीरिक गरजा तिथे भागल्या जायच्या… मग तर “हे तारुण्य असे बेफाम, त्याला कशाला लग्नाचा ताप!” हे ब्रीदवाक्य झालं… खाणे-पिणे, पिक्चर-पार्ट्या, केंव्हाही या काहीही करा, अर्थात वाया गेलो हे न दाखवता… उत्साह होता उन्माद नव्हे; सगळं वेशीवर टाकलं अशातला भाग मुळीच नव्हता.. स्वतःची अन घराची बेअब्रू होईल अशी वेळ कधीही येऊ दिली नाही… सगळं स्वातंत्र्य उपभोगत होतो… घरच्यांनीही ते तसं बहाल केलेलं होतं…

तिशीकडे सरकायला लागलो अन घरच्यांनी लग्नाचा पाढा सुरू केला, पण माझा ना-ना चा पाढा मोठयाने सुरूच होता… घरचे “मुली आवडतात तरी ना? का दुसर्‍या जातीतली आहे कोण? असेल तर लाऊन देतो..” वगैरे सर्व प्रकारांनी विचारून थकले पण मी विचलित झालो नाही, शेवटी निर्वाणीचं सांगितलो की मागे लागलात तर घर सोडून जाईल. काही दिवस खडाखडी झाली पण विजय माझाच ठरलेला होता… स्व-स्वातंत्र्यापुढे कशालाही थारा नव्हती… माझी तिशी भरत आली होती…

मुलगा-मुलगी बघायचे दाखवायचे ते ‘कांदेपोहे’ कार्यक्रम तर अगदीच विचित्र वाटायचे मला, त्यातल्या त्यात प्रेम प्रकरण वगैरे बरं…

लग्न म्हणजे दोन समसमान गाड्यांनी योग्य अंदाज घेऊन अगदी नेम धरून एकमेकांवर आदळण्यासारखं आहे अन प्रेम प्रकरण म्हणजे अकारण घडलेला अपघात असा माझा समज आहे… अनोळखी अपघात बरा पण ओळखीचं आदळणे नको.

दरम्यान माझ्या अनेक मित्र-मैत्रिणींचे बार उडाले होते, त्यांची लग्ने होत होती, ते माझ्यासारखे स्वातंत्र्यप्रेमी नव्हते… त्यांच्याकडे बघून मला हसू यायचं, त्यांची कीव अन स्वतःचा गर्व वाटायचा… अगदी जवळचे असे तीन-चार मित्र अन एक मैत्रीण होती… हळूहळू सगळ्यांची लग्ने उरकली होती…. मैत्रिणीच्या नवर्‍याला माझ्या ‘अविवाहित’ बद्धल कळलं तेंव्हा त्याने माझ्या मैत्रिणीला माझ्यापासून दूर केलं, कारण त्याला आमच्याबद्धल कसल्याही संशयाला जागाही ठेवायची नव्हती… हे ऐकून मला समाधान वाटलं अन दुसर्‍यांना सांगायला उदाहरण भेटलं की, बघा लग्नानंतर काय होतं ते? नशीब एवढच की मित्रांच्या बायकोने माझ्या मित्रांचा माझ्याशी असलेला ‘दोस्ताना’ खटकला नाही, कारण माझ्यासोबत दरवेळी नवीन ‘मैत्रीण’ दिसायची…

काहीही असलं तरी सगळे माझ्यापासून सावध अन थोडेसे दूर राहू लागले… नवीन पिक्चर आल्यावर मित्रांचे तिकीट बूक करू लागलो पण ते तर त्यांच्या बायकांसोबत आधीच जाऊन आलेले असायचे… पिक्चर बघायला एकटं कसं जावं म्हणून अगदी कोणालाही पिक्चर बघायला घेऊन जायचो… एकदा आमच्या ऑफिसच्या सुंदर रीसेप्शनिस्ट ला सोबत घेऊन गेलो, ती पिक्चर कमी बघत होती अन फर्र फर्र करत पेप्सी जास्त पित होती… साला नाद सोडला तिचा… कानाला खडा! दरवेळेस कोण भेटणार सोबतीला पिक्चरला, फिरायला… पण एवढ्यासाठी बायको असावी असं कधी वाटलं नाही… दुनिया गेली झाडावर… अनेक पर्याय हुडकले अन मोकळा होत गेलो…

एकदा कॉलेजच्या मित्रांची ट्रीप निघलेली. सगळ्या मित्र-मैत्रिणींचे बायका-नवरे सोबत होते अन मीच सगळीकडे एकटा फिरायचो… सगळे गुलू-गुलू करत फिरायचे अन मी बसायचो निवांत… माझ्यासोबत येण्यास माझ्या कुठल्याही अविवाहित मैत्रिणीने तयारी दाखवली नाही हे विशेष… कहर तेंव्हा झालं जेंव्हा त्या सगळ्यांनी ‘अंकल’ बनवून त्यांची पिल्ले माझ्याजवळ ठेवली अन सगळीकडे मस्त एंजॉय करून आले… मित्र साले! नाद सोडला… पुन्हा अशा ट्रीपला नाही जायचं… तिथेच जायचं जिथे फक्त बॅचलर असतात… साला तेथेही फार वाव राहिला नाही, सगळे बॅचलर माझ्यापेक्षा वयाने कमी असल्याने त्यांच्यात मिसळणे अवघड झालं… ऑप्शन कमी झाले… जगण्याची चौकट कमी झाली… फिरणं कमी झालं… गोवा-वारीही कमी झाली… असून स्वातंत्र्य उपयोग होईना…! पण एवढ्याने काय होतं… लग्न करू? छे… मी अजूनही उत्तम जगतो आहे…

आता वयाची चाळीशी जवळ आली होती… मी अजूनही तिशीतीलच वाटत होतो… तब्यत झकास होती माझी पण घरच्या जबाबदार्‍या वाढल्या होत्या… आई-पप्पा थकत चालले होते… मी त्यांचा एकुलता एक मुलगा होतो… सर्वकाही माझ्यावर होतं… त्यात माझी चिंताही होती त्यांना… वडील सारखे आजारी पडायचे, आईला एकटीला सर्वकाही झेपायचं नाही… इतकं होऊनही माझ्या लग्नाचा किंवा त्यांच्या भावी सुनेबद्धल चकार शब्दही त्यांनी काढला नाही… माझा निर्वाणीचे वाक्य आठवत असावेत… ऑफिस मध्ये गेलो तरी घराची चिंता लागून असायची… फिरणं तर आधीच कमी झालेलं होतं, आजारपण केवळ निमित्त्य झालं… काय करावं?

नात्यातल्या एक-दोन जेष्ठांनी अधिकारवाणीने सांगितलं, “आतातरी लग्नाचा विचार कर… जी असेल ती, जशी असेल ती मुलगी म्हणा बाई म्हणा घरी लग्न करून आण… असं एकट्याने घर, आयुष्य ओढता येत नसतं…” त्यांचा तो अधिकार होता… मी बाई आणली, पण सून म्हणून नाही तर ‘केअर टेकर’ अर्थात कामवाली म्हणून… सकाळपासून मी येईपर्यंत ती घरी असायची… तशी हुशार बघूनच ठेवली होती तिला… विशेष म्हणजे मुद्दाम विवाहित अन माझ्यापेक्षा वयाने जरा मोठी बघून ठेवली होती, म्हणजे माझी तिच्याशी जोडी लावायला कोणाला विषय नको… पैसा खर्च होत होता पण घराची चिंता थोडीशी हलकी झाली… आयुष्य आता मात्र घर आणि ऑफिस इतक्यात मर्यादित झालं होतं… घराची सगळी जबाबदारी माझ्यावर होती.. ऑफिस मधून येताना मित्रांसोबत जरा घोट मारायला बसलो की ह्या बाईंचा फोन यायचा, “सायब, कदी यूलालाव?? घरी जायचाय मला.. तुमी आल्याबिगर जाता नाई याचं” मग काय घोट रिचवायच्या आत घर गाठावं लागायचं…

साला वीट आला होता त्याच-त्याच गोष्टींचा… लग्न झालं नव्हतं तरी अडकलो होतो… पण हट्ट कायम होता, अविवाहित! स्वातंत्र्याची चौकट अजून लहान झाली… जगाला आनंदी दाखवायचो, पण फडकणार्‍या झेंड्यावरून स्वातंत्र्य आहे असं मानण्यातला हा भाग आहे…

प्रेमात म्हणाल तर बर्‍याचदा पडलो, पण लग्न नाही हा स्पष्टपणा आधीच होता… अर्थात तात्पुरतं प्रेम! अशाने चांगल्या घरच्या मुली फार जवळ येत नसत… बाकी दुनिया होतीच… प्रेम वगैरे कामपुरतं… अडकलो कधीच नाही अन कधीच अडकणार नव्हतो… एकदा, अर्थात वयाच्या पस्तीशीच्या आसपासची गोष्ट ही… नौकरीनिमित्त लांब गावात राहायचं होत, तब्बल तीन वर्षे.. नवीन जागा होती अन अजूनच स्वातंत्र्य होतं… मजेत गेलो तिथे… तेथेच कामावर असलेल्या एका मुलीच्या प्रेमात पडलो, अर्थात तात्पुरतं… तीही आकंठ प्रेमात बुडाली माझ्या… लग्न? छे ते शक्य नव्हतं… तीही आधुनिक विचारांची होती… उपाय काढला… लीव इन रिलेशनशिप चा…

ह्या गावात आम्हाला ओळखणारं कोणीही नव्हतं.. दिलं ठोकून… दोन वर्षे सोबत राहिलो आम्ही, बिन-लग्नाचं… मस्त आयुष्य होतं ते… हळूहळू तिच्यात अडकलो मी, थोडीशी बंधने बरी वाटू लागली होती… तन आणि मन घरीच रमू लागलं होतं… अधे-मध्ये विचार यायचे की हिच्याशी लग्न करून घरी घेऊन जावं, पण मनावर ताबा होता… शेवटी फार वाईट घडलं… दीड-दोन वर्षे एकत्र राहिल्यानंतर तिला माझा कंटाळा आला होता… नवीनच कोणीतरी भेटला होता वाटतं… कसलीच बंधने नव्हती… ती आपल्या मार्गाला निघून गेली… सहा महीने मी अस्ताव्यस्त होतो… नौकरी सोडून उगाच सगळीकडे फिरायचो… नंतर जागेवर आलो अन आपल्याच गावात नवीन नौकरी अन जुन्या गोष्टी सुरू केल्या… प्रेमाची ही असली तर्‍हा! निव्वळ भंपकपणा!!

एकांत
एकांत

माझी पन्नाशी आली… वडील गेले होते, अंथरुणात खिळलेली आई अन थोडासा म्हातारा होत चाललेला मी असे दोघेच राहिलो घरात… आता नौकरीही करवत नव्हती अन ती करूही शकत नव्हतो… दोघेही घरात पडून राहायचो… कामाला बाई ठेवली होती… जीवन चार भिंतीत बंदिस्त झालं होतं… जुने मित्र तेवढे भेटायला यायचे… त्यांच्यासमोर आनंदी चेहरा घेऊन बसल्याशिवाय गत्यंतर नव्हतं…

एका अत्यंत जवळच्या मित्राला माझ्या मनीच्या वेदना कळल्या अन त्याने तसं विचारलं मला, “तुला कधी स्वतःच्या निर्णयाचा, अर्थात लग्न न करण्याच्या, पश्चाताप नाही वाटला?”

बेटा पत्रकार होता… खरा पत्रकार… मी लाख लपवायचा प्रयत्न केला पण त्याने सगळं ओळखलं…

मी अवघडुन मन मोकळं केलं त्याच्यापाशी. तोच मनातील जाणणारा होता. पण वेळ निघून गेली होती… ह्या वयात माझ्या लग्नाचा विषय काढणारा तोच फक्त… एव्हाणा सगळे नातेवाईक, शेजारी (मित्र नाही) वगैरे मला ‘ब्रम्हचारी’ म्हणायला लागले होते… हे शब्द मला कधी चिकटले हे मला आठवत नाही, पण बराच जवळचा वाटावा, अगदी स्वतःच्या नावाईतपत, असा तो शब्द होता… मला ब्रम्हचारी समजणार्‍यांना माझी गोवा ट्रीप, परगावचे प्रकरण, इकडचे-तिकडचे प्रताप माहीत नसावेत… ब्रम्हचारी हा शब्द प्रातींनिधिक होता… माझे जवळचे मित्र मला ब्रम्हचारी कधी म्हणत नसत… ते माझ्याबद्धल सर्वज्ञानी किंवा पुष्कळ ज्ञानी होते…

आता मी साठीच्या आसपास होतो… सर्वत्र एकटा… घरात कामाला येणारा चंदू सोडला तर घरात असं कोणी नसायचं… पण आता चार भिंतीत अडकून नव्हतो… आई गेल्यावर स्वतःचं मन रमवण्यासाठी अनेक उपक्रम घेतले होते… कुठल्याही सामाजिक संघटना यांच्याशी जोडल्या गेलो होतो, कुठले क्लब, संध्याकाळी फिरायला जाणे वगैरे जोरात सुरू होतं… पुस्तकही लिहीत होतो… लोक मला विचारवंत वगैरे म्हणत होते… अर्थात ब्रम्हचारी ही ओळख पुसल्या गेली नव्हती… पण मी काय होतो ते मलाच माहिती होतं.

सामाजिक कामामुळे चार लोक ओळखायला लागले होते, भेटी-गाठी घडायच्या… बरं होतं… दिवसभर माणसांत गुंतल्या गेल्याने एकटेपणा तेवढ्यापुरता कमी व्हायचा… रात्र वैर्‍यासारखी असायची… बोलायला सोबत कोणीही असायचं नाही, जेवण एकटं-एकटं, चिंता तर कसल्याच नव्हत्या, पण रुखरुख असायची… जीवन कसं मृत माणसाच्या हार्ट बीट प्रमाणे संथ होतं… माझ्या घरातून इतर घरे दिसायची, तिथे बरीच चहल-पहल असायची, एकत्र जेवणे, टीव्ही, गप्पा-गोष्टी, अक्षरशः भांडणे वगैरे सगळं चालायचं… जीवंत माणसाच्या हार्ट बीट प्रमाणे… माझ्यासमोर मोठ्या झालेल्या अरविन्दचं लग्न झालं होतं, त्याला मुलं-बाळं होती.. तसा गरीब तो स्वभावाने अन परिस्थितीनेही. त्याला चिंताही अनेक होत्या, पण त्याला भेटलं की प्रसन्न असायचा… त्याची इवलूशी मुलगी माझ्या पाया पडायची अन गुड मॉर्निंग वगैरे म्हणायची, सकाळी फिरायला गेल्यावर भेट होत असे…

आज मी सत्तरीचा… आता केवळ एकटा नाही, सोबतीला आजार अन औषध-गोळ्या आहेत… डोक्याशी टेबलवर ठेवलेले औषधांची गर्दी होती अन प्रेमाने, आग्रहाने ते देणारं कोणी नव्हतं. आई-वडील बर्‍याचदा स्वप्नात येऊन विचारपूस करून जायचे. मी मनातून खंगलो होतो.

चंदू नौकर सेवा करतो, पण त्याचा डोळा मी गेल्यावर एकटी राहणार्‍या माझ्या संपत्ती वर आहे… माणसे ओळखतो मी… पण त्याचा हिरमोड नाही करणार, त्याच्या नावावर काहीतरी ठेवणं कर्तव्य आहे माझं… बाकी सामाजिक संस्थेला दान वगैरे… मी एकटाच पडून असतो ह्या बिछान्यावर…

तारुण्यात ज्याला घाबरून मी लग्न न करता स्वतःच्या दृष्टीने अविवाहित अन जगाच्या दृष्टीने ब्रम्हचारी राहिलो ती भीती लग्न न करताही वास्तव्यात माझ्या पाठीवर बसून शेवटपर्यंत माझ्यासोबत आली… मित्र-नातेवाईक-नौकर आयुष्यभर पुरले नाहीत… जाळताना येतील याची शास्वती मात्र आहे… सहानुभूती अन आदर… मृत्यूनंतर तर शत्रूलाही क्षमा आहे, मी तर अनेकांच्या दृष्टीने सुखी-समाधानी अन त्यांचा कोणीतरी आहे…

ज्याला अर्थहीन समजून भलत्या स्वातंत्र्याच्या मागे लागलो त्यानेही तेच दिलं ज्याची भीती होती… प्रतिष्ठेने घेतलेला निर्णय बदलल्याने अहंकार गळून पडला तरी माणूस उभा राहण्याची शक्यता असतेच असते… मी निर्णय बदलला नाही अन स्वतःच्या समजुतीवर अन निर्णयावर ठाम राहिलो… अहंकार नाही सोडला. पण माझ्यामुळे जगात कुठेच काही फरक पडला नाही… आमचा वंश काही थांबला नाही.. ते तरी समाधान माझ्या आई-वडलांना असावं… अर्थात तो वंश माझ्यापासून वाढला नाही, माझ्या काकाच्या मुलांनी लग्न वगैरे केली अन सगळीकडे वाढतो तसा आमचा वंश वाढत राहिला… माझ्या आई-वडलांचं अन माझं नाव पुढे चालणार नाही याचं वाईटही वाटतं… कुठेतरी फोटो किंवा संगमरवरी दगडावर आम्ही असणार होतो…

माझ्या समाधानी-आनंदी चेहर्‍यामागे वेदना होत्या ज्या माझ्याच निर्णयामुळे मी जगासमोर दाखवूही शकत नव्हतो… दाखवल्या असत्या तर जीवन अजून बिकट झालं असतं अन दुसर्‍यांच्या नजरेतुनही मी पडलो असतो… लोक तुम्हाला असेही उलट्या बाजुनेच बघत असतात… असो…

माझ्या आई-वडलांची अन माझ्या अनेक हितचिंतकांची मी माफी मागतो अन त्यांचा सल्ला न ऐकता माझ्या चुकीच्या (जे खूप उशिरा समजलं) निर्णयावर अडलो… जाताना इतकेच…

 

माझ्या मृत्यूनंतर चंदूने हे पत्र माझ्या सर्व मित्रांना, नातेवाईकांना व परिचितांना आवर्जून द्यावं हीच शेवटची इच्छा…

– मुकुंद (ब्रम्हचारी)

===समाप्त===

कथेचे सर्वाधिकार लेखकाकडे सुरक्षित आहेत. कथा कुठेही वापरण्यापूर्वी लेखकाची परवानगी आवश्यक आहे.

Copyrights @ Author Abhishek Buchake

सहकारी माध्यम – latenightedition.in

MORE STORIES…  अजून काही कथा… 

गल्लोगल्ली नटसम्राट!!!

© 2017, ||-अभिषेकी-||. All rights reserved.

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz

PROMOTIONS




error: Content is protected !!