आपल्याला जर आपल्या रचना, संकल्पना, मत येथे मांडायचं असेल किंवा कुठलीही जाहिरात ह्या संकेतस्थळावर करायची असेल तर latenightedition.in@gmail.com यावर संपर्क करावा!

रुचा

रुचा

मराठी कथा  || स्वलेखन  || Marathi Stories  || लघुकथा  ||  साहित्य  || लिखाण  || मोबाइल जग / आभासी जग ||

 

रुचा सोफ्यावर पडून आपल्या मोबाइलवर काहीतरी करत होती. तिच्या चेहर्‍यावर पडणार्‍या मोबाइलच्या प्रकाशामुळे तिचे डोळे चमकत होते. ती एकटक त्यात काहीतरी बघत होती. कानात हेडफोन घुसवलेले होतेच. ती आपली मस्त गाणी ऐकत मोबाईलवर ट्विटर बघत बसलेली असते.

घरात सगळीकडे कामाची लगबग चालू असते. आई, बाबा, आजी, आजोबा सगळेजण काहीतरी काम करण्यात गुंग असतात. सगळे खूप घाईत, गडबडीत अन व्यस्त आहेत. सगळ्यांना काम कसं पूर्ण करावं याचे हिशोब पडले आहेत. त्यात सगळे एकमेकांनाच ऑर्डर सोडत असतात.

इतकं सगळं चालू असतं ते कशासाठी?

कामाचा ताण कितीही असला तरी सगळ्यांच्या चेहर्‍यावर उत्साह दिसत आहे. त्यांना कुठल्यातरी गोष्टीचा आनंद अन समाधान होतं. प्रत्येकजण आपलं काम कसं चोख पूर्ण होईल याचाच विचार ते करत आहेत.

पाहुणे?

पाहुणे म्हणजे, सगळ्यांच्या घरात येणारे, सगळ्यांचे लाडके… गणपती बाप्पा अन गौरी माता! गौरी-गणपतीचा सण!

गेली दोन महीने रुचाला तिचे बाबा बजावून सांगत होते की काहीही झालं तरी यंदाच्या गौरी-गणपती सणाला तू आलंच पाहिजेस. रुचा परदेशात नोकरी करणारी तरुणी. जर्मनी! गेली दीड वर्षे ती तिथेच काम करत आहे. ती ह्या घरातील एकुलती एक! तिला ना भाऊ ना बहीण. त्यामुळे सगळ्यांची लाडकी. गेली अनेक वर्षे ती शिक्षण अन नोकरीसाठी आपल्या घरापासून-गावापासुन दूर राहिलेली. त्यामुळे तिला घरातील कुठल्याच गोष्टींशी फार जवळचा संबंध आला नाही. लहानपण अभ्यास अन लाडात गेलं आणि मोठेपण गावाबाहेर शिक्षण अन नौकरीसाठी. तिच्या घरच्यांनीही तिला कधीच कसल्या बंधनात अडकून टाकलं नाही. मुलगी अन मुलगा असा भेद तिथे कधी रूजलाच नाही. तिला तिच्या आयुष्यात तिला हवं ते करण्याची मुभा दिली होती. आणि तिनेही सगळीकडे यश मिळवत घरच्यांचा विश्वास सार्थ ठरवला.

पण आज तिची तिशी जवळ आली होती. घराण्याला वारस नाही याचं दुखं असण्यापेक्षा आपली परंपरा, संस्कृती खुंटुन बसेल याची घरच्यांना रुखरुख वाटत होती. पैसा-संपत्ती तर कोणच नेत नाही, पण जाताना एक संस्कृती-परंपरा मागे असावी यासाठी धडपड असतेच.

त्यासाठीच तिच्या बाबांनी-आजोबांनी तिला सणवार करायला आपल्या गावी येण्यासाठी गळ घातली होती. जेणेकरून घरातील संस्कार-रिती तिला माहीत होतील. ते पाळावेत अशी बंधने तिच्यावर लादायची नसली तरी ते तिला माहीत असावेत, त्याच्याशी ती समरूप व्हावी एवढीच त्यांची इच्छा असे. घराण्याचे जे काही रिती-रिवाज होते ते आठवणीत तरी अस्तीत्वात असावेत म्हणून त्यांची ही धडपड होती. आपल्या मुळाशी नातं तुटू नये, मूळ संस्कृतीशी नाळ तुटू नये यासाठी त्यांचा हा आटापिटा होता. त्यासाठी ते तिला नेहमी घरी-गावाकडे यायला सांगत.

रुचा तशी मित्र-मैत्रिणी यांच्यात रमणारी मुलगी. तिला गावाकडे आल्यावर फार कंटाळा यायचा. तिला सतत आपल्या मित्रांच्या संपर्कात राहायची सवय होती. गावात करमणुकीची फार साधने नव्हती. घरात कोण समवयीनही नसल्याने तिला गुदमरून यायचं. मग ती गावाकडे आल्यावर आपल्या जिवलग मित्रांशी फेसबूक, फोन, ट्वीटर वगैरेच्या माध्यमातून सतत संपर्कात असायची. त्याशिवाय तिला करमत नसे. तिचा दिवस यातच जात असे. यातच तिचे सुट्टीचे दिवस यातच निघून जात. हे तिचं दुसरं जग होतं, जे तिला अतिशय प्रिय होतं. त्यामुळे विविध माध्यमातून ती आपल्या दुसर्‍या जगाशी संपर्कात राहायची.

घरच्या मंडळींना वाटायचं की लेकरू कित्ती दिवसांनी घरी आलं आहे, त्याने आपल्याशी बोलावं, गप्पा कराव्यात, मदत करावी, घरातील कारभारात लक्ष घालावं, इकडे-तिकडे फिरावं आणि बरच काही अशा अपेक्षा होत्या. पण ह्या अपेक्षा ती काही पूर्ण करू शकत नव्हती.

तिला घरच्यांशी काय बोलावं, कुठल्या विषयावर बोलावं हा मोठा प्रश्न पडायचा. त्यामुळे काय जेवणार? कधी झोपणार? वगैरे प्रश्नोत्तरे एवढाच काय तो संवाद असायचा. तिचा असा स्वभाव कधीकधी तुसडेपणाची जाणीव करून देत, पण दोन वेगळ्या जीवनशैलीत ती अडकली आहे याची तिच्या घरच्यांना जाणीव होती. त्यामुळे प्रत्येकवेळ ती आपल्या virtual अर्थात इंटरनेट, मोबाइल, लॅपटॉप, टीव्ही माध्यमातून दुसर्‍याच जगात वावरत असायची.

तशी रुचा चांगली मुलगी. घरच्यांना उलटून बोलणे, दुखावणे वगैरे असंस्कृत लक्षणे तिच्यात नव्हती. उलट ती सगळ्यांचा आदर करायची, सगळ्यांबद्दल तिच्या मनात प्रेम होतंच. घरचे सगळे तिला अतिशय प्रिय होते. किंबहुना, बाहेरून येताना ती नेहमी घरच्यासाठी आठवणीने त्यांच्या आवडीच्या-उपयोगाच्या वस्तु घेऊन यायची. आपल्या आजोबांसाठी तर नेहमी न विसरता सिगरेट पाइप आणायची. पण इतकी वर्षे बाहेर राहिल्याने तिच्या वागण्यात, सवयीत जरा तुटकपणा आला होता. झाड खूप उंच झाल्याने त्याच्या मुळातील अन शेंड्यातील अंतर पडतं तसं काहीतरी झालं होतं.

तिच्या बाहेरच्या अन ह्या जगात खूप अंतर होतं. ती रोज जिथे राहायची, वावरायची तिथून अशा ठिकाणी आल्यावर तिच्यात एक स्थित्यंतर यायचं; तिच्याही नकळत.

आजोबांच्या चेहर्‍यावरील वाढत्या सुरकत्या, बाबांचे हळूहळू पांढरे होत चाललेले केस यातील फरक तिला लवकर जाणवायचा नाही. तिला दुसर्‍या जगाची, बाहेरच्या जगाची, ज्यात ती रोज राहते त्याची जास्त ओढ होती, कारण तेच जग तिचं वर्तमान अन भविष्य. कुटुंबातील जगाच्या केवळ गोड आठवणी राहणार हा वास्तविक विचार तिच्या मनाला पटलेला होता. हे गावाकडचं जग तिला मागासलेलं अन मुख्य म्हणजे कंटाळवाणी वाटायचं. त्यामुळे ती येथे येण्यास टाळाटाळ करत.

घरात गौरी आगमनाची जय्यत तयारी चालू होती. सगळे राबत होते आणि रुचा सोफ्यावर पडलेली होती. तिला कशाशीच काही देणं-घेणं नव्हतं. पण घरचे सांगतील ते छोटी-मोठी कामे ती बिनबोभाट करायची.

आजोबा आजीला ओरडत होते, सकाळपासून काय ते वातींचं घेऊन बसलीस, जरा मदत कर मला. बाबा तर लांब-लांब उड्या मारत काम करत होते.

ही सगळी गडबड चालू असताना अचानक मोठा पाऊस पडू लागला. सोसाट्याचा वारा सुटला. रुचाला याची चाहूल लागताच ती जागेवरून उठली अन घराच्या बाहेर येऊन सगळा नजारा बघू लागली. बघता-बघता काळेकुट्ट ढग सगळीकडे पसरले अन जणू तूफान आलं. ती थोडीशी घाबरून आत आली आणि घराच्या खिडकीतून ते सगळं पाहू लागली. तितक्यात प्रचंड वीज चमकली. भली मोठी. काही क्षण त्याचा प्रकाश सगळीकडे पसरून नाहीसा झाला. रुचाने ते पाहिलं अन आता भला-मोठा गर्जनेचा आवाज येणार म्हणून तिने डोळे बारीक केले अन खांदे कानाला टेकवले.

धडाम… वीज पडल्याचा आवाज आला. काही क्षणात लाइट गेली. आभाळ इतकं काळं अन दाटून होतं की दुपारीही रात्र झाल्याप्रमाणे वाटत होतं. सगळं बंद झालं. अख्ख्या शहराची लाइट गेली. सगळीकडे पावसाचं राज्य होतं.

तीन तास झाले लाइट जाऊन. सगळा संपर्क तुटला होता. लाइट तर बंद होतेच पण लँडलाइन फोन, मोबाइल नेटवर्क वगैरे सगळे बंद पडले. कोणीतरी बातमी आणली की, खूप मोठं वादळ झालं आणि आजूबाजूला खूप नुकसान झालं. मोबाइल टावर अन लाइट चे transformer उन्मळून पडले अन जळाले वगैरे. दोन-तीन दिवस हे सुरळीत होईल असं वाटत नाही असं तो म्हणाला.

लाइट गेल्यावर झोपेचं सोंग घेतलेल्या रुचाने हे ऐकलं अन तिचे त्राण निघून गेले. आता दोन दिवस असं अश्मयुगात वावरल्याप्रमाणे राहावं लागणार ह्या कल्पनेने तिच्या अंगावर काटा आला. काही वेळात मोबाइल अन लॅपटॉपची बॅटरी संपली. जसा-जसा वेळ वाढत चालला तसा-तसा रुचाचा सय्यम सुटत होता. गेली आठ तास ती आपल्या दुसर्‍या जगाशी संपर्क साधूच शकत नव्हती. तिला हे घर एक भयाण बेट वाटत होतं.

ती अस्वस्थ व्हायला लागली. तिला काही सुधारेना! ती सतत आपला बंद पडलेला मोबाइल बघू लागली. मनात हजार विचार येत होते. बोटे सळसळत होती. एका जागेवर पडून-पडून तिला अजूनच असहाय वाटायला लागलं. काहीतरी करावं असं तिला वाटत होतं. मन उडत होतं, सैरावैरा पळत होतं. त्याला कुठेतरी गुंतवायला पाहिजे होतं.

रुचाच्या आजोबाला हा प्रकार ध्यानात आला. त्यांनी खडे फेकायला सुरुवात केली. घरात मेणबत्त्या, कंदील वगैरे लावून कामे सावकाश-शांतपणे चालू होती. बाहेर पावसाची बॅटिंग मात्र जोरात चालू होती.

आजोबा अगदी थकून-भागून आले अन रुचाचा बाजूला येऊन बसले.

रुचाने विचारलं, “काय झालं आजोबा?”

आजोबांनी पाणी वगैरे मागितलं. निष्क्रिय बसलेल्या रुचाने तत्परतेने आणून दिलं.

आजोबा म्हणाले, रुचा बाळा जरा काम करशील?

ती कुठेतरी मन अडकवून घ्यायला तयारच होती. कारण एकटेपणा तिला खात होता. त्यात घरातले सगळे कामात असल्याने तिच्याशी कोण बोलेना. मग आजोबा म्हणाले, अंधारात मला अन तुझ्या आजीला काही दिसत नाही. उगाच धडपडू कुठेतरी. आमची कामे तुला करावी लागतील? करशील??

पलीकडे बसलेल्या आजीला आजोबांचा खेळ समजला होता. रुचा सुरूवातीला थबकली. तिला वाटलं, आता वाती वळणं, साफसफाई, पडदे लावणं, डेकोरेशन अशी अफाट कामे करायची? आपल्याला झेपेल का? पण भयाण एकांतापेक्षा अन अस्वस्थतेपेक्षा तिला ती खूप सोपी वाटली. एकटं बसून काय करायचं. जर सोबतीला मोबाइल, लॅपटॉप, गेम्स, इंटरनेट, whatsapp, ट्वीटर वगैरे मित्र नसतील तर आपण वेडे होऊ अशी तिची ठाम समजूत झाली होती. म्हणून तिने स्वतःला कामात जुंपून घेतलं. अशीही ही संधी समोरून चालत आली होती आणि ती एकप्रकारची मदत अन कर्तव्य होतं. ती एका झटक्यात कामाला लागली.

Social Media, Interaction, Abstract, Lines, Head Woman

रुचा अगदी सगळ्या प्रकारची कामे करू लागली. मग गौरीला अलंकार घालताना समजलं की किती सुंदर दागिने आहेत घरात. मी कधी पाहिलेच नाहीत. कंदिलाच्या प्रकाशात तर ते अजूनच शोभून दिसत होते.

मग तिने आजीला आपोआप पण मनापासून प्रश्न विचारायला सुरुवात केली की, हे दागिने कधीचे? याला काय म्हणतात? आज हीच साडी, हाच नैवेद्य का? यात काय असतं?

लहानपणी कधीतरी केलेल्या गप्पा-गोष्टी अन कामे तिला डोळ्यासमोर दिसत होती. स्मृतीतील एक दरवाजा उघडल्या गेला होता. काळाच्या अन कामाच्या ओघात विस्मृतीत गेलेल्या स्मृती अलगद कळी उमलावी तशा उमलत होत्या. गेली कित्येक वर्षे आपण ह्या मजा अनुभवल्या नाहीत याचं तिला दुखं वाटत होतं. लहानपणी तर ती हे जादुई जीवन जगताना  वेडी होत असे. हे एक event organize केल्याप्रमाणेच आहे याचं वास्तविक भान तिला आलं.

आजोबाला तर नाना प्रश्न विचारत सुटली. हे कशासाठी? ते तसं का? हे कुठे ठेवलं आहे? मागच्यावर्षी काय होतं?

अलीकडच्या काळात तिने हे सगळं फक्त लांबून पाहिलेलं होतं. त्यातील उत्साह तिला कधीच जाणवला नव्हता. ती त्याच्यात कधीच समरस झाली नव्हती. पण आज तिचं मन बहरत होतं. तिला तिच्या दुसर्‍या, virtual जगाची आठवण येतच नव्हती. काही क्षणांसाठी तिचे रोजचे साथीदार इंटरनेट, मोबाइल, लॅपटॉप, टीव्ही सगळे हरवले होते. मन मनोरंजन करण्याची इतर साधने तिला भेटली होती.

ह्या जुन्याच पण हरवलेल्या जगातील अनेक प्रश्नांची उत्तरे तिला जाणून घ्यायची होती. इथल्या जगातील मजा तिला खुणावत होत्या. आणि आजी-आजोबा तिला त्या उत्तरांध्ये अजूनच गुंतवून ठेवत होते. मग तिला अगदी प्राचीन काळातल्या अध्यात्म अन इतिहासाच्या गोष्टी समजल्या. घराचे रितीरिवाज समजले. अगदी सहज. बोलता-बोलता. मग त्या अध्यात्मामागे नेमकं विज्ञान कसं दडलं आहे याचा विचार ती करू लागली. तर्क लाऊ लागली. स्वतःचं ज्ञान अन पूर्वीचे समज यात ताळमेळ साधत ती मग्न झाली. आईला स्वयपाकात मदत करताना तिला समजलं की आपली आई तर एखाद्या ‘कुक’ पेक्षा जास्त प्रकारचे पदार्थ बनवू शकते. अगदी सोळा प्रकारच्या भाज्या अन अष्टपक्वान्न, तेही एका ताटात, एका देवीसाठी! हे तर एमबीए करून कंपनी चालवल्यापेक्षाही अवघड आहे. ती जवळच असलेल्या पण हरवलेल्या जगाच्या सताड उघड्या दरवाजातून आत आली.

फक्त छत्तीस तास! ते छत्तीस तास रुचाच्या आयुष्याला अन विचारसरणीला कलाटणी देणारे ठरले. जेंव्हा लाइट आली तेंव्हा तिच्या डोक्यात प्रकाश पडला. आपल्या घरच्यांना आपल्यापेक्षाही जास्त ज्ञान आहे. ते कुठल्याही क्षेत्रातील असो, पण ते ज्ञानच आहे. ते माझ्याकडे किंचितही नाही जे त्यांच्याकडे भरभरून आहे. मी आजवर फेसबूक, गूगल वर अनेक नवनव्या गोष्टी वाचत होते, पण माझ्या आजीकडे तर त्याहूनही भन्नाट अन विलक्षण गोष्टी आहेत. आजोबा तर ग्रेट माणूस! जसे ट्वीटर वगैरे share करून connect करायची माध्यमे आहेत तसे आजोबाही एक प्रकारचे ‘social media’च आहेत. जुन्या काळातील संदर्भ, ज्ञान, परंपरा ह्या नवीन पिढीपर्यंत share करायची त्यांची मोठी जबाबदारी आहे. आम्हाला share केल्यावर आम्ही ते like करायचं का नाही ते आमच्यावर, पण आजोबांना त्यांचं कर्तव्य करावच लागणार!

ह्या सगळ्या लोकांकडे ज्ञानाचं भंडार आहे, ते पुढे share केलं पाहिजे. माझी आजी तर चार गावे सोडून त्याच्या बाहेर कधी गेली नाही, पण तिला इतकी माहिती? हे सगळं अचंबित करणारं आहे. फक्त मौखिक ज्ञान अन संस्कार यातून हे आजीला समजलं होतं; कुठल्याही पुस्तकातून नाही. तिला ह्या चार भिंतीत स्वातंत्र्य मिळालं, मित्र मिळाले अन तिने इथेच स्वतःचं जग थाटलं. जसं तिचं घरातील जग अन बाहेरील जग, तसं माझं हे जग अन ते जग! अन मला काही क्षणांसाठी आपल्या virtual जगापासून दूर राहता आलं नाही.

बोलण्यातून, संवादातून अनेक गोष्टींचा उलगडा होतो अन नाती टिकतात. हा संवाद इंटरनेटवर अनोळखी व्यक्तींशी असायलाच हवा पण ओळखीच्या व्यक्तींशीही टिकवलाच पाहिजे. झाडाने उंच उंच वाढताना मुळांकडून येणारा प्रवाह दुर्लक्षित करून चालणार नव्हतं. रुचाला अचानक वेगळाच हुरूप चढला. देश-विदेशातील संस्कृतीच्या संपर्कात आलेली रुचा आता आपल्या संस्कृतीलाही जवळून निरखू लागली. घरच्यांशी घट्ट असलेले पण अंधारात गेलेले नातेसंबंध अधिक दृढ होत होते. ती संवाद साधत होती, बोलत होती हेच खूप होतं. तिच्या virtual, दुसर्‍या जगात अनोळखी व्यक्तीशी संवाद करून त्यांना मित्र बनवलं जात, पण इथे आपल्याच नात्यांना अधिक जवळून बघायची किमया करावी लागते हे तिला समजलं.

परदेशी परतत असताना रुचा खूप बदललेली दिसत होती. परतताना नेहमी उत्साही, आनंदी दिसणारी रुचा ह्यावेळेस थोडी अस्वस्थ दिसत होती. आई-आजी ओवाळताना भरल्या डोळ्यांनी, परत कधी येणार म्हणून विचारत.

पण आज ती स्वतः म्हणाली, मला खूप गोष्टी शिकायच्या आहेत, सुट्टी मिळाली तर लवकर येईन!

===समाप्त===

कथेचे सर्वाधिकार लेखकाकडे सुरक्षित आहेत. कथा कुठेही वापरण्यापूर्वी लेखकाची परवानगी आवश्यक आहे.

Copyrights @ Author Abhishek Buchake

सहकारी माध्यम – latenightedition.in || @Late_Night1991

ALSO READ …

बंधन – मराठी कथा

© 2017, ||-अभिषेकी-||. All rights reserved.

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz

PROMOTIONS




error: Content is protected !!