चेहरे आणि मुखवटे

चेहरे आणि मुखवटे

मुखवट्यामागील चेहरा  ||  रंग-बेरंग  ||  गोंधळलेलं मन ||  काल्पनिक कथा

काहीच अर्थ नव्हता. आयुष्य नुसतं बेरंग अन बेचव झालं होतं. सगळा रस निघून जावा अन चोथा उरावा तसं वाटत होतं. एका लयीत चालू होतं आयुष्य. मृत मानसाच्या हार्टबीट सारखा. सरळ रेष अन एकसंध आवाज. तेच ते रोजचं. उठा… कामाला जा… तिथे त्याच कटकटी… मित्रांसोबत तेच ते जोक… परत रूमवर या… त्याच मेसवर जा, त्याच त्या भाज्या खा… झोपताना youtube वर गाणे… कधीतरी हस्तमैथुन करा… झोपा.. परत उठा… परत तेच… वर्तुळात अडकल्याप्रमाणे… छा.. काहीच मजा राहिली नाही जगण्यात. स्वतःच्या स्वतःत गुरफटून राहिलेलं आयुष्य म्हणजे निव्वळ कारावास.

तिकडे गावाकडे चार एकर शेतीपायी आई-बाप अडकून पडलेले. भाऊ त्याचा-त्याचा वेगळा राहतो. म्हातार्‍या-म्हातारीला म्हंटलं, ती जमीन विकून या इकडं. निदान सोबत राहता येईल. पण ऐकत नाहीत. गावकी अन भावकी काही सोडत नाहीत. असंही मरायला इथे आले तरी राहायला जागा कुठेय म्हणा. निव्वळ अडचणीत राहावं लागेल मग. म्हणूनच मीही कधी जास्त जोर देऊन त्यांना कधी बोलवून घेत नाही.

सगळा कोंडमारा झाला आहे. महिन्याच्या सुरूवातीला कॅलेंडर बघायचा अन लागून आलेल्या सुट्ट्याला गावी जाऊन यायचं. तिथे तरी काय वेगळं असतं म्हणा. राहतो कसा, कमावतो किती, खातो काय अन लग्न कधी करणार याच्या पलीकडे गावात काही चर्चा होतच नसते. वैताग येतो त्या गोष्टींचा. आगितून फोफाट्यात.

ही नोकरी तरी काय वैताग आहे साला. त्या आकड्यांच्या गर्दीत जीव नकोसा होतो. कधीतरी बाहेरगावी जावं लागतं तोच काय तो विरंगुळा. पण आयुष्यात काही थ्रिल राहिलाच नाही. ते कॉलेजचे दिवस तरी बरे होते म्हणायची वेळ आलीय. तिथेही न्युंनगंडातच अडकलो होतो म्हणा, पण चिंता अन शुष्क प्रेमाच्या रंगाने माखल्या गेलो होतो. हल्ली आयुष्य इतकं बेरंग झालय की बेरंगाचा रंग लागलाय. कसली मजाच राहिली नाही. नाही म्हणायला एक मुलगी आली होती आयुष्यात, पण भेटीच्या दुसर्‍या आठवड्यात ती स्वतः फिजिकल झाली अन तिसर्‍या आठवड्यात सोडून गेली. काही दिवस मानसिक बलात्कार झाल्यासारख वाटत होतं, पण शारीरिक पातळीवर एक परिपूर्ण जाणतेपणा आला होता. स्त्रीसुख वेगळीच अनुभूती असते. कदाचित त्यामुळेच नंतर हस्तमैथुन करायची सवयच झाली. अशाही मुली असतात याचं आश्चर्य वाटत होतं. तिला काय हवं होतं याचा विचार सारखा मनात येत असतो.

अजून एक मुलगी आयुष्यात आलेली. नेहमीच्या वेळापत्रकाप्रमाणे रविवारी बाबू बिर्याणीवाल्याकडे जायचो तिथे एक सुंदर मुलगी भेटली. ती विमा एजेंट होती. तीन चार दिवसांत बोर केलं तिने. सतत त्याच गोष्टी करायची. शेवटी तिची संगत टाळावी म्हणून बाबू बिर्याणीच सोडली. वैताग होता तो. मेंदूवर पडली असावी असं वाटायचं, पण हुशार होती.

आयुष्य इतकं निरर्थक कधी झालं कळलच नाही. अनेक वर्षे बंद पडून असलेल्या जुनाट गाडीप्रमाणे किंवा वापरात नसलेल्या जुन्या पितळ्याच्या भांड्याप्रमाणे. कसल्यातरी काल्पनिक गजांनाड आयुष्य बंदिस्त झालं होतं. खूपच विचित्र वाटू लागल्यावर एका मानसोपचारतज्ञ व आध्यात्मिक गुरुलाही भेटलो. दोघांनी सांगितलं एकच, फक्त मार्ग वेगळे होते. मी निराशावादी होतो असं तात्पर्य निघालं होतं. असेलही खरं. पण आशावादी असण्यात तरी काय सार्थक होतं हे मला कळत नव्हतं. सतत कशाच्यातरी मागे धावत राहणं आणि काहीतरी खूप भारी असण्याचा दिखावा करणं म्हणजे आशावादी असणं असेल तर त्यातही काही अर्थ नाही. आशावादानंतरचा येणारा ठेहराव हा निराशावादापेक्षा घातक असतो असं वाटतं मला.

त्या गुरु व डॉक्टरने सांगितल्याप्रमाणे सगळं मनशान्ती, योगा, ध्यान वगैरे केलं. बरं वाटत होतं, पण मेंदूतील सगळं द्रव्य शोषून घेतल्यासारखं वाटायचं. मेंदूला वळण लावणं म्हणजे समुद्राच्या लाटेला बांधून टाकण्यासारख झालं. मला फार दिवस ते जमलं नाही. किंबहुना मेंदूला ते पटलं नाही, म्हणून मग तो प्रकार बंद केला.

दिवस कामात निघून जायचा. मित्र चिकार होते, पण वेळेवर कोण कधी भेटायचा नाही. खूप अस्थिर वाटायचं. साले हे मित्र काय रसायन असतात हे कधी कळलच नाही. त्यांचं असणं आणि नसणं हे माझी त्यांच्या मनातील प्रतिमा अन मैत्रीची तात्कालिक परिस्थिती यावर अवलंबून असतं. आपण काथ्याकूट करून उपयोग नसतो. त्या मित्रापेक्षा शहरात राहणारे भावकीतील गोपीनाथ काका बरे होते. दर रविवारी न चुकता फोन करून हालचाल विचाराचे. कधी-कधी दारूही प्यायचो सोबत.

एकदा एक सिद्धी बाबा भेटले. त्यांनी माझ्या मरणाची तारीख सांगितली. अजून तेवीस वर्षानी मी मरणार असं ते सांगत होते. नेमकं कसं मरणार हे ते सांगू शकले नाहीत, पण मरणार हे नक्की होतं. म्हणजे अजून फक्त तेवीस वर्षे… अचानक वाटलं, काय काय करायचं राहून गेलं.? मुख्य म्हणजे लग्न राहिलं होतं. शरीरसुख एकदा उपभोगून झालं असल्याने त्याची कसली ओढ नव्हती, पण संसारसुख काय असतं ते उपभोगायचं होतं. ज्यासाठी मानव ही प्रजात ओळखली जाते त्या लग्नसंस्थेत नेमकं आहे तरी काय हे शोधणं गरजेचं होतं. बाकी कुठलेच प्राणी असे लग्न वगैरे करून राहत नाहीत; ही लग्नाची वगैरे व्यवस्था अनेक शतकांपासून अन युगांपासून सुरू आहे ती नेमकी कशासाठी हे उत्तर कधीच कोणी शोधलं नसेल का? हा प्रश्न मला पडायचा. सगळे मूर्खासारखे लग्न करणार, हनिमून करणार, पोरं जन्माला घालणार अन मरून जाणार… कशासाठी हा अट्टाहास? त्यात लग्नानंतर सुरुवातीची वर्षे बरी असतात म्हणे, नंतर निव्वळ वनवास असतो.. उगाच जगत जाणं असतं असं म्हणतात… भगवान बुद्ध हुशार होता. निवांत आयुष्य जगत होता. तसं जगलं पाहिजे असं वाटायचं. शहराबाहेर अॅनाची टेकडी म्हणून आहे. उगी तिथेच जाऊन राहावं असं वाटत होतं. उगाच भानगडी नको प्रपंचाच्या. पण मी असं काही केलं तर तिकडे गावाकडे म्हातारा-म्हातारी हाय खाऊन मरायची म्हणून शांत राहायचो.

मी जर आजपासून तेवीस वर्षानी मेलोच तर सगळं कठीण होणार होतं. ते गणित मला कठीण वाटत होतं. त्यावेळेस मी पन्नाशीचा असेन. आजपासून वर्षभराने जरी माझं लग्न झालं तरी मग हातात बावीस वर्षे राहतात. त्यात लग्नानंतर वर्षभराने मूल झालं, तेही भलती प्लॅनिंग नाही केली, तर ठीक नाहीतर कठीण. म्हणजे मी मरताना माझा पोरगा/पोरगी 18 ते 20 वर्षांचे म्हणजे कोवळेच असणार. च्यायला त्यांना असं उघड्यावर टाकून मी मरूच कसा शकतो याबद्दल मला स्वतःचा राग आला. मला लागलीच त्या बाबू बिर्याणीमध्ये भेटणार्‍या मुलीची आठवण झाली. तिच्याकडून खरच जीवन विमा काढायलाच हवा असं आता मला वाटत होतं. पुढच्या पिढीला पैसे अन सुरक्षितता सोडून देण्यासारखं काहीच नसतं. साला यासाठीच का देवाने माणूस बनवला असेल…?

जे ती सुंदर मुलगी पटवून देऊ शकली नाही ते त्या ओबडधोबड साधू बाबाने पटवून दिलं. परत बाबू बिर्याणी हाऊसवर जायच्या विचाराने मन आनंदित झालं. तिच्याशी परत सूत जुळवलं पाहिजे असा स्वार्थी विचार मनात आला. नंतर मग स्वतः किती व्यावहारिक आहेस असं स्वतःला शिव्या देण्यात बराच वेळ निघून गेला.

पृथ्वी, सूर्य, समुद्र वगैरे किती स्थिर असतात. पृथ्वीला तरी काही कसं वाटत नाही. करोडो वर्ष झाली, आहे त्या गतीने फिरतेय अन चालतेय त्याच वेगाने. इतका स्थिरपणा मानवी आयुष्यातही यावा असं विश्वाच्या निर्मात्याला अपेक्षित असेल तर कठीण आहे. हे असलं स्थिर आयुष्य काही मला पटत नाही. किमान पोलिसात तरी जॉब लागायला पाहिजे होता असं वाटत होतं. काहीतरी उपद्व्याप केले असते असं वाटलं. सध्याचा जॉब म्हणजे श्रीमंत पाहुण्याच्या घरी गेल्यावर बिनसाखरेचा चहा मिळाल्यावर होते तशी परिस्थिती; ना सांगता येतं न सोडता येतं.

Related image

आयुष्याचा गुंता भलताच अडकलेला होता. मन काही थार्‍यावर येत नव्हतं. कधीतरी गावाकडे जाऊन आलं की बरं वाटायचं. पण बॅटरी उतरल्यागत नंतर सगळं उतरून जायचं. एकटेपणा हाच आयुष्याला मारक होता की माणसांची गरज राहिली नसणं हे जास्त त्रासदायक होतं हे कळत नव्हतं. कोणाच्या असण्या-नसण्याने फरक पडत नाही म्हंटलं की आयुष्य फार उदार होतं. ऑफिसमध्ये होणारे भांडणं मला कधी कधी बरी वाटायची, कारण त्यात खूप खुलेपणा असायचा.

कधीतरी एखादी उल्का किंवा काहीतरी येऊन पृथ्वीवर आदळावं अन सगळं संपून जावं असं फार वाटायचा. सगळं क्षणात बेचिराख. अख्खी मानवजात संपुष्टात येईल. विश्वातील negativity पैकी बरीच कमी होईल. कूलर बंद केल्यावर inverter निश्वास सोडतं तसं पृथ्वी संपल्यावर विश्व निश्वास सोडेल असं वाटतं. पण जेंव्हा ईश्वर पुन्हा विश्वाची निर्मिती करेल तेंव्हा काही गोष्टी त्याने पाळाव्यात-टाळाव्यात असं मला वाटतं. हा मेंदू माणसाला देऊ नये. खूप उपकार होतील. इतर प्राण्यांप्रमाणे मानवही आरामात राहू लागेल. आजच्या पोटापुरता शिकार करायची, उद्याची चिंता नको अन काल केलेल्या चुकांचं दुखंही नको. खायचं, प्यायचं, बागडायाच, हवं तेंव्हा हवं तसं समागम करायचं अन मुक्त राहायचं अन मरून जायचं. कसल्या संस्कृती अन चौकटींचं ओझं नको. तोच जन्म सार्थकी लागला असं होईल.. बाकी सगळं झुठ म्हणता येईल…

हे असे विचार आले की मी स्वतःला वेडा समजायचो, पण ही theory सर्वात उच्च असही वाटायचं. मी कोणीतरी अत्यंत गूढ मनुष्य आहे असं माझं मलाच वाटायचं. देवाने मला सर्वांपेक्षा काहीतरी वेगळी विचारप्रक्रिया दिली आहे असं वाटायचं.

काय हुक्की आली माहीत नाही, एके दिवशी चेहर्‍यावरची दाढी अन मिशी उतरवली. अनेक वर्षांच्या नंतर मैदान मोकळं केलं होतं. मला बिना मिशा-दाढी बघणे हे कोणाला माहीतच नव्हतं. सगळे माझ्या तोंडाकडे बघून हसू लागले. अगदी मुलीही! मला त्यांचे हसरे चेहरे बघून आनंद वाटला. ते माझ्यामुळे हसत होते, माझ्यावर हसत होते. ती लोक माझी मस्करी करत होती अन मला बरं वाटत होतं, मला खूप समाधान वाटलं. मग मी तसं वारंवार करू लागलो. वेडे चाळे!!!! माझ्या विचित्र वागण्याने लोकांना हसवू लागलो. मला त्यात खूप समाधान वाटत होतं. मी तो मुखवटा चढवला. माझा जुनाट अन बेरंग चेहरा सोडून दिला अन ह्या रंगीबेरंगी मुखवट्यानिशी वावरू लागलो. लोकांनाही तो मुखवटा आवडू लागला. कितीही सच्चा असला तरी तो जुनाट अन थंड चहासारखा नेहमीचा चेहरा कोणालाच फारसा आवडत नव्हता, उलट माझा विदूषकी चेहरा लोकांना आवडू लागला.

मी ठरवून सर्कस बघायला गेलो. तो विदूषक स्वतः काहीतरी वेडेपणा करायचा, विदूषकी चाळे करायचा अन लोकांना हसवायचा. त्याच्या रंगीत अवतारावर लोक बेफाम होऊन हसायचे. त्याचा चेहरा काहीही असो, पण त्याने परिधान केलेला मुखवटा खूप प्रभावी होता. त्याच्या खर्‍या रूपात तो अप्रिय असेलही, पण हे मुखवटाधारी विदूषकी रूप अत्यंत प्रभावी अन आकर्षक होतं. काळ्या आभाळात इंद्रधनुष्य मस्त दिसायचं तसं होतं ते… मी तसे रंग किंवा मुखवटे माझ्या शरीराला जरी लावले नसले तरी मनाने ते मी अंगिकारले अन माझा ओळखीचा चेहरा सोडून तो मुखवटा म्हणूनच जगू लागलो… नवीन प्रवेश…  त्या मुखवट्याने माझ्या जगण्यात रंग भरला अन सार्‍या अस्थिर भावनांना निद्रिस्त केलं… माझा माझ्याशी संवाद झाला व मी मलाच उमगलो… हाच मुखवटा माझी ओळख बनला…

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

चेहरे आणि मुखवटे

© 2018, ||-अभिषेकी-||. All rights reserved.

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz
error: Content is protected !!