चेहरे आणि मुखवटे

चेहरे आणि मुखवटे

पुराणातील वांगी ट्विटरवर   ||  निरीक्षण  ||  अध्यात्म ते आभासी जग  || ट्विटरजीवन   ||  सहज सुचलेलं

 

हल्ली महाभारतात वगैरे मन रमत आहे. त्याबद्दल वाचत-बघत असताना सहज विचार आला की ही पात्रे आजच्या काळात एका ठिकाणी सापडतील का? उत्तर लगेच मिळालं. ज्या आभासी विश्वात रोजचा मुक्त विहार चालू असतो तिथे अशा प्रवृत्तीची मंडळी भेटतील का? काही साधर्म्य आढळेल का?

 

महाभारत, रामायण यांसारख्या पुराणात जे पात्र आहेत किंवा घटना आहेत तसे पात्र ट्विटरवर आहेत तशाच घटना ट्विटरवरही घडताना दिसतात असं माझं निरीक्षण आहे. तुलनात्मक दृष्ट्या मांडलं आहे, पण थेटपणे सर्वच्या सर्व संदर्भ लागू होत नाहीत.

 

पुराणात जसे राक्षस रूप बदलून येतात किंवा देव अवतार धारण करून येतात तसेच ट्विटरवरही आहेत. आपण त्यांना फेक अकाउंट किंवा मुखवटाधारी म्हणतो.

रावण साधूच्या रुपात येतो अन भिक्षा मागायचं सोंग करून सीतेचे हरण करतो. पण तत्पूर्वी सीतेला लक्ष्मणरेषा ओलांडावी लागते. जेंव्हा सीता सुरक्षित कवचातून बाहेर येते तेंव्हा रावणाचं खरं रूप समोर येतं, पण आता मात्र उशीर झालेला असतो. फेक अकाऊंटचा हेतु लक्षात येईपर्यंत जर आपण बेसावध असू तर मात्र आपली फसगत होऊ शकते.

दुसरं उदाहरण बघूया. मारीच नावाचा राक्षस जसे सुंदर हरिणाच्या रुपात येऊन मोहात पाडतो अन घात करतो. सुंदर दिसणारं खातं हे चांगल्याच हेतूने प्रेरित आहे याची काही शास्वति नाही. असेही गोत्यात आणणरे काही फेक खाते असतात. त्यांचे वाईट उद्दीष्ट रूप धारण करत असतानाच त्यांच्या डोक्यात असतात. त्यामुळे अशा खात्यांपासून सावध असावं लागतं.

कधी-कधी देवेंद्रही कोणाचीतरी तपश्चर्या मोडण्यासाठी मेणकेसारख्या सुंदर सुंदर स्त्रिया पाठवतो. याला हनी ट्रॅप म्हणता येईल. अशा खात्यांच्या मागे डोकं दुसर्‍यांचं असतं आणि actual execution मात्र दुसराच करत असतो. हे सगळ्यात खतरनाक असतात. कारण तुमची तपश्चर्या भंग करणे हेच त्या खात्याचा हेतु असतो. जर ते खातं सापडल्या गेलं तर मात्र डोकं लावणारा बाजूला राहतो अन actual execution करणारा अडकतो. अशांपासून अखंड सावध.

 

एवढंच कशाला, देवाधिदेवालाही राक्षसांचा संहार करण्यासाठी अवतार घेणं भाग पडतं. काही दुष्ट प्रवृत्तींना ताळ्यावर आणण्यासाठी हे खाते जन्म घेतात. पण अडचण अशी आहे की, माणूस नंतर त्यांच्या मूर्तीचीही पुजा करू लागतो. मग त्यांच्या भरवश्यावर अंधश्रद्धा सुरू होतात.

 

काही फेक खाती फक्त स्वतःची खरी ओळख लपवण्यासाठी  असतात. म्हणजे अज्ञातवासात असतात तसं. अर्जुनाला स्त्रीच्या वेशात वावरावं लागलं होतं तर भीमाला आचार्‍याच्या रूपात… हे खाते घातक नसतात. आपली खरी ओळख कोणाला कळू नये एवढाच त्यांचा हेतु असतो.

 

हे जे फेक अकाउंट आहेत ते सगळेच काही वाईट नसतात… त्यांचा हेतु ओळखणे महत्वाचं असतं. कारण प्रत्येकाचे हेतू वेगळे असू शकतात… मुखवटे असतात…

 

आता थोडं पात्रांकडे वळूयात. ट्विटरवर अर्जुन बनण्याचं स्वप्न उराशी बाळगून काहीजण ट्विटत असतात, पण त्यांचा कधी एकलव्य होतो तर कधी अभिमन्यू!

शिष्य आपल्या पुढे जाऊ नये म्हणून इथे गुरुच त्याचा अंगठा गुरूदक्षिणा म्हणून मागतात. ट्विटरवर हा प्रकार मोठ्या खात्यांकडून होताना आढळून येतो. काल-परवा आलेला तो माझ्यापेक्षा अधिक प्रसिद्ध कसा होतो. मग त्याला कुठेतरी अडकवा…

 

अभिमन्यू त्वेषाने चक्रव्यूह भेदत आत शिरत असतो. त्याला वाटतं आपण जिंकून येऊ. पण तिथे गेल्यावर “तुम यहां आए नही, तुम्हे यहां लाया गया है” असं म्हणणारे आप्तच असतात… पुरता अडकतो… अतिआत्मविश्वासाच्या भरात अन अर्धवट ज्ञांनाच्या आधारावर तो हे ओढवून घेतो…

 

संपूर्ण महाभारतातील वजनदार पात्र म्हणजे भीष्माचार्य! जिथे भीष्माने ठाम भूमिका घेऊन न्याय करण्याची अपेक्षा असते, अन्याय होऊ न देण्यासाठी आवाज उठवावा अशी अपेक्षा असते पण तो निव्वळ धर्म अन प्रतिज्ञेच्या तत्वात अडकून बसतो अन सगळा विचका होतो… भूमिका न घेणे हाच जेंव्हा गुन्हा ठरतो ते हे….

 

भीष्माचार्यचा वध करण्यासाठी अर्जुन सक्षम नसताना त्याच्या आडून शिखंडी अस्त्र चालवतो अन विजय प्राप्त करतो… दुसऱ्यांच्या खांद्यावरून बाण मारायचे खेळ तर ह्या आभासी जगात रोजचेच…

 

सदासर्वकाळ भ्रमंती करणारे, ‘मी तूमच्यातीलच’ असं भासवणारे नारदमुनींचीही काही कमी नाहीत… ते सर्वच ग्रुपमध्ये असतात.. लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे, हे हेरगिरी करत नसतात, तर तो त्यांचा उपजत स्वभावधर्म अन कर्तव्य असतं…

 

सगळ्यात बेक्कार असतात ते शकुनी सारखे पात्र… त्यांच्या मनात प्रतिशोधाची अग्नी कायम धगत असते अन त्यातून ते सारा खेळ रचत असतात… अचाट लावालाव्या करणे अन एखाद्याला सतत गॅसवर ठेवणे जेणेकरून त्याचे इस्पित साध्य होतील.. असे खाते असतीलही, पण ते नेमके कोण याचा शोध घेणे अशक्य आहे…

 

दुर्योधन! जे माझं आहे ते माझं, अन तुझं तेही माझं असं म्हणणारे। यांना दुसऱ्यांशी फरक पडत नाही, ते स्वतःच्याच गर्वात असतात. आपल्याकडे कर्ण, भीष्माचार्य, द्रोणाचार्य सारखे योध्ये आहेत, त्यांच्या कवचकुंडलात आपण कायम सुरक्षित राहू याची त्यांना खात्री असते… याच माजात ते वाट्टेल त्या रणभूमीवर उतरू बघत असतात. त्यांच्यात अनेक चांगले गुण असतांनाही केवळ ह्या एका गुणामुळे ते विलन ठरतात.

 

दृष्टद्युम्न, द्रुपद, शिखंडी यांना युद्धापेक्षा स्वतःच्या असूयेमुळे कोणाचातरी पराभव करायचा असतो. त्यांची उद्दिष्टे निश्चित असतात, अन त्यासाठी सर्वस्व अर्पण करायची त्यांची तयारी असते. मुळात त्यांचा जन्मच त्या विशिष्ट कामासाठी झाला असतो. काही फेक अकाऊंटस या निकषात बसतात.

 

खरी कुचंबणा होते ती विदुर, संजय, बलराम सारख्यांची. सर्वांचं भलं व्हावं, न्याय व्हावा यासाठी ते झटत असतात, पण त्यांच्या पदरी केवळ मानहानी येते. होणारे अत्याचार अन अधर्म त्यांनाहतबल होऊन बघावे लागतात. ट्विटरवर अशी अनेक खाती आहेत जे या प्रकारात मोडतात. पण त्यांचं कोण ऐकत नाही.

 

धृतराष्ट्र तर दृष्टीने अन विचारांनीही आंधळा झालेला असतो… अधर्माला मोकळी वाट करून देणे, निर्णय न घेणे यामुळेच त्याला त्याच्या वंशाच्या संहाराचा साक्षीदार व्हावं लागतं…

 

राहिला तो कर्ण! एका बाजूला सर्वात जेष्ठ, पराक्रमी अन कर्तबगार असताना केवळ नियतीच्या सोंगट्या फिरल्याने त्याची अवहेलना होत राहते. एका बाजूला परममित्र अन दुसऱ्या बाजूला धर्म अशा विवंचनेत तो नेहमी मित्राची बाजू निवडतो. परोपकारच्या ओझ्याखाली अन नात्यांच्या बंधनात हे स्वतःचं अस्तित्व विसरून जातात. मित्र चुकतोय हे माहीत असतांनाही ती बाजू घेण्याची अपरिहार्यता असते… ट्विटरवर फार कमी खाती आहेत अशी.

 

धर्मराज युधिष्ठिर हा न्यायाच्या बाजूने असतो, पण केवळ तत्वाच्या बंधनात अडकल्याने स्वतःच्या डोळ्यासमोर स्वतःच्या अनुमतीने अत्याचाराची परवानगी द्यावी लागते.. प्रत्येक वेळी कोणाच्यातरी सल्ल्याशिवाय तो निर्णय घेत असतो.. पण न्यायची अपेक्षा याच्याकडूनच पूर्ण होत असते.

 

नकुल, सहदेव, दूषशासन, शिशुपाल वगैरे सहाय्यक पात्रे तर असतातच… यांचं महत्व मर्यादित.

 

पांचाली, कुंती, गांधारी यांनी काय गमावलं हे कोण सांगावं… यावर काय बोलावं ते कळत नाही अन तुलना कशी करावी तेही सुचत नाही.

 

अशी अनेक उदाहरणे आपल्याला पुराणात आढळतील ज्यांची तुलना आपण ह्या ट्विटर जगाशी करू शकतो.

 

शेवटी महत्वाचा प्रश्न उरतो की मी कोण ? अरे भैताडहो मी व्यासमुनी है…  :}

 

[ खुलासा – गमतीने घेतलं तर सोयिस्कर होईल. वादग्रस्त असेल तर क्षमस्व! पण मनातील मळमळ मांडली आहे ही…]

 

@Late_Night1991  ||  अभिषेक बुचके

चेहरे आणि मुखवटे

© 2018, ||-अभिषेकी-||. All rights reserved.

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz
error: Content is protected !!