…ताकही फुंकून प्यावे!

…ताकही फुंकून प्यावे!

भारतीय शेअर बाजार   || आर्थिक मंदी  ||  Indian Share Market  ||  शेअर बाजारातील पडझड  ||  गुंतवणूक

Image result for share market

शेअर बाजारात सर्वात वाईट काळ कोणता? असा प्रश्न केला तर सामान्य गुंतवणूकदार “पडझडीचा” काळ हाच धोकादायक किंवा वाईट काळ असं म्हणेल. पण त्याहीपेक्षा एक वाईट phase शेअर बाजारात किंवा एकंदरीत अर्थव्यवस्थेत असते. ती म्हणजे indecisive किंवा unpredictable phase. अशी परिस्थिती जेंव्हा काय होत आहे आणि काय होणार आहे याचं प्रत्येक गणित जर बाजार चुकवू लागला तर ती स्थिती सर्वात घातक आणि निराशादायी असते. गेल्या काही दिवसांपासून भारतीय शेअर बाजारात तीच अवस्था दिसून येत आहे.

अखंडपणे अर्थव्यवस्था अन शेअर बाजाराशी संलग्न बातम्यांचं विश्लेषण करणारे न्यूज चॅनलवर अन तिथे उपस्थित असलेले तज्ञांचेही याबाबतचे आडाखे चुकताना दिसत आहेत. कोणत्या क्षणी बाजार कसा दिशा बदलेले हे सांगणं कठीण होत आहे. पण दहा दगड मारल्यावर एक नेमका निशाण्यावर बसला की त्याचंच प्रदर्शन करून इतर चुकलेले नेम विसरून जायचे असा प्रघात असल्याने ते आपली लाल मिरवत असतात. असो!

भारतीय शेअर बाजाराची अवस्था प्रेमभंगी तरुणासारखी झाली आहे. सगळीकडे सगळं व्यवस्थित सुरू असताना याचा मूड मात्र खराबच असतो. जुनी प्रेमळ आठवण आली की हा स्वतःशीच हसतो आणि प्रेमभंग झाल्याचं लक्षात येताच हा रागराग करू लागतो. याच्या मूडचं काहीच विश्लेषण करता येत नाही. हा लहरी बनतो. तसाच आपला भारतीय शेअर बाजार लहरी अर्थात volatile बनला आहे. कधी ह्या मूडमध्ये तर कधी त्या मूडमध्ये.

तज्ञ मंडळी आणि मार्केट analyst त्यांच्या पद्धतीने त्यांच्या अभ्यासानुसार ह्या परिस्थितीचा मागोवा घेत आहेत आणि त्यातून काही मतही समोर ठेवत आहेत. पण अलीकडे काही गोष्टी समोर आलेल्या माझ्या निरीक्षणात आल्या त्याही मला मार्केटच्या ह्या तेजी-मंदी चा खेळ समजावून देऊ शकतात. सध्या भारतीय शेअर बाजार उच्चांकी पातळीवर जाऊन थोडासा खाली आला आहे. 15 September 2008 ला लेहमन ब्रदर्स ही वित्तसंस्था डबघाईस अर्थात दिवाळखोरीत निघाली होती. जागतिक अर्थव्यवस्थेत भूकंप घडवणार्‍या ह्या घटनेनंतर जगभरातील शेअर बाजार हळूहळू कोसळू लागले होते आणि अनेक अर्थव्यवस्था बुडीत निघाल्या होत्या. त्या घटनेला आता दहा वर्षे पूर्ण झालीत. त्यानिमित्ताने विविध वृत्तपत्रात, मासिकांत आणि न्यूज चॅनल वर यासंदर्भात लेख लिहिले जात आहेत, रीपोर्ट सादर केले जात आहेत आणि चर्चा केली जात आहे. साधारणपणे असं मानलं जातं की दर दहा बारा वर्षांनंतर जागतिक मंदी येत असते. ह्या सगळ्या रीपोर्ट आणि वृत्तांकानाने जुन्या जखमेवरची खपली निघाली आहे आणि लोकांना ते दिवस आठवू लागले आहेत. म्हणजे, ज्यांनी ते दिवस पहिले आहेत ते लोक. सध्याच्या जागतिक कटकटीत पुन्हा एकदा मंदी डोकं वर काढते की काय ही भीती व्यक्त होत आहे. सध्या जगभरात महत्वाच्या देशांत उजव्या विचारसरणीच्या पक्षांची सत्ता आहे. जागतिक हितापेक्षा कडवा राष्ट्रवाद हा प्रत्येकाने अंगिकारलेला दिसतो आहे. त्यामुळे व्यापारयुद्ध, करेन्सीमध्ये होणारी चढउतार आणि आयात-निर्यात धोरण ही टोकाला पोहिचली आहेत. या सगळ्याची फलनिष्पत्ती अनिश्चित अर्थव्यवस्था असेल असं दिसत आहे.

लेहमन ब्रदर्सच्या पतनानंतर भारतीय अर्थव्यवस्था लागलीच कोसळली नाही. ते संकट आपलं नाही असं आधी भारतीयांचा व्होरा होता. पण कालांतराने त्याचे पडसाद भारतीय अर्थव्यवस्थेवर दिसू लागले अन मंदी अवतरली. मंदी की कधीही अचानक येते. त्याची पूर्वचिन्हे जाणवत असतात; जसं मोठा भूकंप येण्याच्या आधी भूकंपाचे लहान-मोठे धक्के बसतात तसं; पण त्यातून काही उपाययोजना केल्या तर ठीक आहेत अन्यथा सगळं निरर्थक.

सध्या डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे होणारे अवमूल्यन हे भारतीय शेअर बाजारच्या प्रेमभंगाचं प्रमुख कारण मानलं जात आहे. हे संकट क्षणिक आहे, भारतीय अर्थव्यवस्था मजबूत आहे किंवा इतर नेहमीची विधाने बघितली तर हे संकट फार काळ टिकणार नाही असं म्हणणारा एक गट आहे तर दूसरा गट हेच निमित्य ठरून जागतिक मंदी याच पाउलाने येईल असं म्हणत आहेत.

ते तसं असेलही, पण त्यासोबत बर्‍याच पातळीवर ह्या बाबी जाऊन पोहोचतात. नोवेंबरमध्ये अमेरिकेत सिनेटच्या निवडणुका आहेत. त्यात कोणता पक्ष विजयी होतो हे बघणे महत्वाचं आहे. ती डोनोल्ड ट्रंपसाठी इशार्‍याची घंटा असू शकते. दुसरीकडे, भारतातही निवडणुका येऊ घातल्या आहेत. काही विशिष्ट तज्ञ असं मानतात की सध्याचा शेअर बाजार हा फुगवटा आहे जो एकेदिवशी फुटणार आहे. सध्याची Index ची किम्मत ही खूप वाढीव आहे असं ते मानतात. मग हा पैसा आला कोठून? तर हा सगळा पैसा परदेशातील आणि भारतातीलही गुंतवणुकीच्या माध्यमातून शेअर बाजारात येतो आहे असा संशय व्यक्त केला जातोय. येणार्‍या निवडणुकीत हा पैसा वापरता यावा यासाठी तो बाजारातून टप्प्याटप्प्याने काढला जाऊ शकतो. शिवाय सामान्य गुंतवणूकदाराला राजकीय अस्थिरता आणि जागतिक मंदी यासोबत ‘कॅपिटल प्रोटेक्षण’ हा प्रकार महत्वाचा वाटत असल्याने ते जरासे घाबरलेले आहेत. ह्या सगळ्याचा सार म्हणजेच सध्याच्या बाजारातील आंनिश्चितता आहे असं वाटतंय.

पुढे काय होईल माहीत नाही, पण तूर्तास ताकही फुंकून पिण्याची वेळ आली आहे…

अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991 (Not a Market Analyst. Just an Observer)

DEMATERIALIZATION अनिवार्य

© 2018, ||-अभिषेकी-||. All rights reserved.

Leave a Reply

Be the First to Comment!

Notify of
avatar
wpDiscuz
error: Content is protected !!