आपल्याला जर आपल्या रचना, संकल्पना, मत येथे मांडायचं असेल किंवा कुठलीही जाहिरात ह्या संकेतस्थळावर करायची असेल तर latenightedition.in@gmail.com यावर संपर्क करावा!

Tag: लेख

कल्याण

कल्याण

मराठी कथा  ||  Marathi Story  ||     पौगंडावस्था   ||  वैफल्य  ||   चुकलेली वाट ||  #मित्र

आज माझा मुलगा अंगद शाळेत जाणार नाही असा हट्ट करत होता. सहावीत आहे तो. असं कधी करायचा नाही पण आज काय झालं ते कळायला मार्ग नव्हता. त्याला माझ्या बायकोने रागावून शाळेत जायला भाग पाडलं तरीही तो जाण्यास तयार नव्हता. आजीने समजावून सांगायचा प्रयत्न केला तरीही तो कोणाचं काहीही ऐकायला तयार नव्हता. मी हे सगळं शांतपणे पाहत होतो. मनात एक अडगळ असते, कुठेतरी तळघरात… तिथून काहीतरी बाहेर येऊन समोर उभं राहतं अन आपण काही क्षण स्तब्ध होतो. मला माझे शाळेतले दिवस आठवत होते, त्या जुन्या आठवणी अचानक डोळ्यासमोर ठळकपणे उभ्या होत्या.

मी अंगदला शाळेत जाऊ नकोस असं सांगितलं. त्याला त्याच्या आजोबाबरोबर चित्रपट बघायला जाण्याची परवानगी दिली. यामुळे माझी बायको माझ्यावर प्रचंड संतापली, असले लाड पुरवू नका, भलत्या हट्टाला शरण जाऊ नका असं म्हणत होती. पण काहीही उत्तर देण्याच्या मनस्थितीत नव्हतो. बायकोलाही माझं वागणं वेगळं वाटल्याने तीही शांत झाली.

मी त्या दिवशी कामावर गेलो नाही. मी ज्या शाळेत शिकलो तिथे गेलो. बर्‍याच दिवसांनी लक्ष देऊन मी त्या शाळेकडे बघत होतो. कितीतरी बदल झाले होते. अनेकदा मी शाळेसमोरून जात-येत असेन, पण तेथील बदल मला कधी इतक्या प्रकर्षाने दिसले नव्हते जितके आज दिसत आहेत.

शाळेसामोरील एका झाडाखाली बसून होतो मी. डोळ्यासमोर कल्याणचा चेहरा सतत दिसत होता. आठवणीचा पेटारा उघडल्या गेला होता, त्यातून नेमकं काय काय बाहेर निघेल याची शाश्वती नव्हती.

कल्याण! माझा शाळेतील मित्र. पाचवीपासून तो आमच्या वर्गात होता. आम्ही एकाच बाकावर बसायचो. तो माझा चांगला मित्र झाला होता.

सहावीत असतांनाची घटना ती! कल्याणने अचानक शाळेत येणं कमी केलं होतं आणि हळूहळू ते बंदही झालं. त्या काळी काही फोन नव्हते की लागलीच एकमेकांचे हालहवाल विचारता यावेत असं.

एके दिवशी वर्ग चालू असताना कल्याणचे वडील वर्गात आले आणि म्हणाले, “कल्याण आहे का? त्याला भेटायचं आहे…”

कल्याण तर शाळेत नव्हताच. शिक्षकांनी त्याचा हजेरीपट त्याच्या वडलांना दाखवला. त्याची गैरहजेरी खूप होती. त्याच्या वडलाला धक्का बसला. ते म्हणाले की कल्याण तर शाळेत जाण्यासाठी रोज घरातून बाहेर पडतो. मग मी त्याचा मित्र म्हणून मला बोलावून त्याची चौकशी केली. मलाही काहीच माहिती नव्हतं. तो शाळेत का येत नसावा याबद्दल मलाही तितकस माहीत नव्हतं. पण त्याच्या स्वभावात झालेला बदल मला जाणवत होता.

काही दिवसांनातरची गोष्ट जी माझ्या मनात कायमची लक्षात राहिली. त्या दिवशी शाळेत कल्याणला घेऊन पोलिस आले होते. सोबत त्याचे वडीलही होते. आमच्यासमोर हा प्रकार घडत होता.

कल्याण शाळेतून गायब असतो हे कळताच त्याच्या वडलांनी त्याच्यावर लक्ष ठेवायला सुरू केलं होतं. ते त्याचा पाठलाग करायचे तेंव्हा त्यांना कळलं की काही टपोरी मुलं त्याला त्रास देत होती. ती टपोरी मुलं याचं दफ्तर ताब्यात घ्यायची आणि दिवसभर त्याची टिंगल टवाळी करायची, त्याच्याकडून आपली लहान-मोठी कामे करून घ्यायची. ती टपोरी मुलं चांगल्या वळनाची नव्हती. त्यांनी कल्याणला धमकी दिली होती की त्याने जर हे कोणाला सांगितलं तर ते त्याला घरात घुसून मारतील. सहावीत असणार्‍या मुलाला खर्‍या-खोट्याची काय ती जाणीव असणार. तो घाबरून काहीच बोलला नाही आणि सर्व सहन करत होता. कल्याणच्या वडलांनी त्याचा पाठलाग करून सगळ्या गोष्टी जाणून घेतल्या आणि थेट पोलिसांना सांगून त्या टपोरी पोरांना पकडून दिलं.

पोलिसांनी आणि कल्याणच्या वडलांनी शाळेत सगळा प्रकार सांगितला आणि अजून कोण मुले यात अडकू नयेत याची काळजी घ्यायला सांगितली.

त्या दिवसानंतर सगळी मुलं कल्याणकडे वेगळ्याच नजरेने बघत होती. तो आमच्या सगळ्यात वेगळाच वाटत होता. तो अजूनही माझ्याच शेजारी बसायचा. पण आता त्याचा स्वभाव पूर्णतः बदलला होता. तो पहिलेसारखा राहिला नव्हता. त्याच्या वागण्यातही थोडासा टपोरीपणा आल्यासारखा वाटत होता. फार विक्षिप्त झाला होता. छोट्या-छोट्या गोष्टींवरून कोणाचीही कॉलर पकडून मारामारी करायचा. आम्ही पहिलेसारखे फार बोलत नव्हतो. त्याचं अभ्यासातही लक्ष नसायचं. सतत कसल्यातरी गहन विचारात तो असायचा. दुसर्‍यांचे डबे जबरदस्तीने किंवा चोरून खायचा. तो कल्याण राहिला नव्हता.

काही दिवसांनी त्याने मला काही गोष्टी सांगायला सुरू केल्या तेंव्हापासून तर मला त्याची खूपच भीती वाटू लागली. त्याने मला सांगितलं की त्याच्या आईवर कोणीतरी करणी केली आहे. त्यांच्या घरात कुठेही लिंबू-मिरची-हळद असल्या गोष्टी सापडतात. त्याची गुरांसारखी ओरडायची म्हणे, उगीच रडायची. तिला जिथे-तिथे किडे-पाली अन साप दिसायचे म्हणे, जेवणाचं ताट ती फेकून मारत म्हणे. तिने कल्याणलाही फेकून मारलं होतं म्हणजे ज्याच्या कपाळावर झालेल्या जखमा त्याने मला दाखवल्या. तिच्यावर कोणीतरी काळी जादू केलीय असं तो मला सांगायचा. मला तेंव्हा यातील फार काही माहिती नव्हतं, पण मला खूप भीती वाटत होती. कल्याण जेंव्हा माझ्याकडे बघायचा तेंव्हा मला त्याची खूप भीती वाटत असे. त्याचा वर्ण काळा होता अन पिंगट डोळे होते. त्याने केस वाढवल्याणे तो मला भयावह वाटे. मला तो आता नकोसा झाला होता. तो कल्याण नाहीच असं मला वाटे.

एकदा त्याने एका मुलाच्या अंगावर लिंबू-मिरची अन कुंकू टाकलं होतं. मुलं त्याला घाबरत होती. मग मी सरांना सांगून माझी बसायची जागा बदलून घेतली. माझा त्याचा संपर्क कमी झाला होता, पण एकाच वर्गात असल्याने आमची भेट होत असे. पण मी त्याला टाळत होतो.

काही दिवसांनी तो स्वतः माझ्याजवळ आला आणि गळे पडून रडत-रडत म्हणाला, “माझी आई मेली, तिला मारलं… करणी केली होती कोणीतरी… सगळं रक्त बाहेर पडलं तिचं…”

आमची वये कोवळी होती. न त्याला व्यवस्थित व्यक्त होता येत होतं न मला त्याला सावरता येत होतं. बास तेवढाच शेवटचा मला खराखुरा कल्याण भेटला होता. त्यानंतर तो पुर्णपणे बिथरला. तो वाट्टेल तसा वागत होता. वर्गात येणारा प्रत्येक शिक्षक त्याला तुडवत असे. तोही निगरगट्ट असल्याप्रमाणे ते सगळं सहन करत. त्याचं आयुष्य चुकीच्या मार्गाने जात होतं.

त्यानंतर माझा व त्याचा संबंध संपला होता. तो शाळेतही कधी दिसला नाही. एकदा नववीत असताना मला तो बाहेर एका रस्त्यावर भेटला. आता तो अत्यंत टपोरी दिसत होता. चेहर्‍यावर निरागसपणा लवलेशही नव्हता. त्याने मला ओळखलं, पण मी नाही.

त्याने मला त्याच्या नवीन मित्रांशी भेट घालून दिली. ती मुलही तशीच टपोरी दिसत होती. त्याने मला आवर्जून सांगितलं की, ही तीच मुलं आहेत जी त्याला सहावीत असताना त्रास द्यायची. माझी तर भंबेरी उडाली. मला भीती वाटत होती. कल्याण मला समोरून म्हणाला, “घाबरू नकोस आम्ही त्रास देणार नाहीत तुला, पण काही पैसे असतील तर देतोस का…?”

दफ्तरात होते तेवढे पैसे मी त्याला देऊन टाकले. त्याने मला मिठी मारली आणि जाऊ दिलं. मग मी दोन-तीन दिवस शाळेत गेलो नाही. नंतर काहीतरी कारण करून मी आई-बाबा ला घेऊन शाळेत जात होतो.

काही वर्षांपूर्वीची गोष्ट, मला पेपरमधून कळलं की कल्याणचा encounter झाला आहे. तो अट्टल गुन्हेगार झाला होता आणि पोलिसांनी त्याला ठार मारलं होतं. मी ती बातमी वाचून बधिर झालो होतो. एकेकाळीचा माझा जवळचा मित्र, आज त्याने काय करून घेतलं…? चुकत गेलेला रस्ता सतत चुकतच गेला अन त्याचा अंत असा भयावह अन दुर्दैवी झाला. चांगल्या घरातला मुलगा असा…

त्याच्या आयुष्यात क्रमाने घडलेल्या घटना त्याच्यात संक्रमण घडवत गेल्या. दुर्दैवाने प्रत्येकवेळेस ते बदल नकारात्मकच होते. एक चुकीचं वळण त्याच्या आयुष्यासाठी इतकं घातक ठरलं. रस्ता चुकायला नको आणि त्यात वाटकरी तर अजिबात चुकायला नको… सगळं नेस्तनाबुत होतं…

सगळ्या घटना डोळ्यासमोरून जात होत्या. मन अस्थिर झालं होतं. शाळेचा बदललेला परिसर बघत मी बदललेला काळाचा ओघही बघत होतो. मन अतिशय खट्ट झालं. खिशातील सिगारेट काढली; त्या धुराबरोबर, त्या झुरक्याबरोबर सगळं विसरून जाणार होतो. मी सिगारेट पेटवणार तितक्यात शाळेतील काही मुले माझ्यासमोरून जात असताना मी बघितलं. माझं मलाच चूक वाटलं. मी ती सिगारेट फेकून दिली. त्या मुलांसमोर सिगारेट ओढणे मला अनैतिक वाटलं.

रात्री घरी गेलो. अंगद चित्रपट बघून अतिशय आनंदित झाला होता. मला बरं वाटलं. शाळेचा ताप त्याच्या डोक्यात नव्हता. जेवण वगैरे झाल्यावर मी त्याच्याजवळ गेलो आणि म्हंटलं की, कधीही कसलीही अडचण आली तर तुझा बाप कायम तुझ्यासोबत असेल… तू चूक असलास तरीही…

मी इतक्या गंभीरपणे काय सांगतोय अशा आश्चर्यचकित नजरेने अंगद माझ्याकडे बघत होता.

अडचण कसलीही येऊ देत पण कितीही सोपा वाटला, तरी आपल्याला योग्य मार्ग कोणता हे आपल्याला निवडता आलं पाहिजे. लहानपणी, तुझ्याएवढा असताना माझा एक मित्र असाच चुकला होता, तोही शाळेत जायला नको म्हणायचा.. त्याचं वाईट झालं नंतर… तू शाळेत जायला का नको म्हणतोस यालाही काही कारणे असतीलच… ती काहीही असोत, पण एकमेव मीच तुला त्यातून बाहेर काढून योग्य मार्गावर नेऊ शकतो. एकदा वळण चुकलं की मग खूप त्रास होतो.

अंगद एक-दोन दिवस शाळेत गेला नाही. पण त्या रात्री त्याने मला सत्य सांगितलं. त्याने मला ते सांगितलं यातच माझा विजय होता. त्याचं कल्याण व्हावं आणि कल्याणसारखं होऊ नये यासाठी मलाच काळजी घ्यावी लागणार होती. त्याला शाळेतीलच काही मुलं त्रास देत होते. ही गोष्ट त्याने सगळ्यांपासून लपवून ठेवली होती. मला त्याच्यात कल्याण जन्म घेताना दिसत होता. पण मी ते कदापी होऊ देणार नव्हतो. कदापी नाही… माणसाने चुकांतून शिकावं, अनुभावातून शहाणं व्हावं…

मी अंगदच्या शाळेत जाऊन योग्य त्या गोष्टी केल्या. त्यानंतर अंगदला त्याबद्दल विचार करायला वेळ भेटू नये अशी सोय केली. कल्याणच्या आयुष्यात ज्या चुकीच्या घटना घडल्या त्या अंगदपासून कशा लांब राहतील यासाठी मी सतत दक्ष होतो…

अंगद योग्य मार्गावर राहिला. मी त्याला मुकलो नाही. त्याच्यासोबत कायम उभा होतो. कदाचित कल्याण नावाचा धडा माझ्या आयुष्यात आला नसता तर माझ्या मुलाला चुकीच्या व अज्ञात मार्गावर जाण्यापासून मी रोखू शकलो नसतो. कधीकधी अंधारातील सावल्याही बरचकाही शिकवून जातात…

===समाप्त===

सर्व हक्क सुरक्षित @ अभिषेक बुचके  ||  @Late_Night1991

पाटील पेटले

#BoycottChineseProducts भाग 2

#BoycottChineseProducts भाग 2

नियम पाळा, चीनी माल टाळा || चीनी उत्पादन बहिष्कार  || #NoChinaMade  || #BoycottMadeInChina  || आयना का बायना, घेणार नाही चायना  ||   चीन शत्रू राष्ट्र ||  चीनला रोखूया  ||

भारत-चीन सीमेवर युद्धजन्य परिस्थिती आहे. युद्ध सुरू होईल तेंव्हा होईल, पण सध्या भारतातील काही नागरिकांनी चीनविरोधी युद्धाचं बिगुल वाजवला आहे. अर्थात, कोणी हत्यार घेऊन सीमेवर जात नाहीये किंवा चीनी माणूस शोधून त्याला मारत सुटलं नाही. हे युद्ध अतिशय अहिंसेच्या मार्गाने सुरू आहे. गांधीजी ज्याला हत्यार म्हणायचे ते हत्यार… बहिष्काराचं! चीनी वस्तूंचा बहिष्कार!!! चीनचं चिन्ह भारतात दिसेल तिथे त्याचा बहिष्कार अन असहकार! आता ही चळवळ उभी करणारे कोण महात्मा गांधी किंवा स्वातंत्र्यसैनिक वगैरे नाहीत. हे आहेत अतिशय सामान्य लोक ज्यांना वाटतं की चीन हा आपला शत्रू आहे अन त्याला एका व्यापक मोहिमेने आपण आपल्या पातळीवर चोख प्रत्युत्तर देऊ शकतो.

भारत-चीन चे संबंध केवळ आजचे किंवा आधुनिक काळातले संबंध आहेत असं नाही. भारत-चीन व्यापारी व संस्कृतिक संबंध अतिशय प्राचीन काळापासून चालत आले आहेत. वस्तूंसह संस्कृतीची देवाणघेवाण करत आपण आपल्या शेजर्‍याशी अतिशय सौजन्याने अन प्रेमाने राहत होतो. पण अलीकडच्या शतकात, 1950मध्ये वगैरे चीनमध्ये राजकीय उलथापालथ झाली अन एक वेगळच राष्ट्र अन राष्ट्रवाद तिथे उदयास आला. चीनचं विस्तारवादी धोरण ते तेथे नसलेली लोकशाही अन एकपक्षीय सत्ता ह्या सगळ्या संक्रमणातून आजचा चीन उभा आहे अन तो आपला शेजारी आहे ही वस्तुस्थिती आहे.

सध्या डोकलाम भागवरून भारत-चीन सीमेवर तणाव आहे. पण तो नसता तरी ह्या न त्या कारणावरून भारत-चीन संबंध फार काही बरे नसतात. 1962 च्या भारत-चीन युद्धांनंतर भारत चीनच्या बाबतीत अतिशय सावधगिरीने वागत असतो. 1962 चा पराभव भारतीय मनावरची सतत वेदना देणारी जखम आहे. हयापेक्षा तीव्र जखम 1947 च्या फाळणीच्या वेळेसची आहे; पाकिस्तान बाबतीत. पण शेजारी असल्याने काही गोष्टी तडजोड म्हणून कराव्याच लागतात. मग त्यात वेगवेगळे आंतरराष्ट्रीय, व्यापारी, सांस्कृतिक वगैरे करार आलेच.

ज्या पाकिस्तानशी आपली अनेकदा युद्धं झाली आहेत, ज्या पाकिस्तानने भारतात 26/11 सह अनेक अतिरेकी कारवाया केल्या, ज्या पाकिस्तानने भारतापासून कश्मीर तोडायचे प्रत्येक प्रयत्न चालवते त्या पाकिस्तानशी भारताला व्यापारी, आंतरराष्ट्रीय संबंध टिकवावे (चालवावे) लागतात. शिवाय 15 ऑगस्टला मिठाईही द्यावी लागते. हे सगळं मजबूरीने पाकिस्तानसारख्या राष्ट्रासोबत करावं लागत असताना चीनसारख्या बलाढ्य देशाशी तर भारत सरकारला अनेक पातळ्यांवर संबंध व राजकीय प्रोटोकॉल पाळावे लागतातच.

ही सगळी पार्श्वभूमी झाली. आजच्या काळात, वास्तविक जगात चीन हे काही भारताचं मित्र राष्ट्र नाही. तो फक्त स्पर्धक अन शेजारी आहे. पाकिस्तान व चीनमध्ये आपल्या दृष्टीने फरक इतकाच आहे की पाकिस्तान द्वेषापोटी भारताला उध्वस्त करू इच्छितो तर चीन स्पर्धक व राजकीय महत्वाकांक्षेपोटी भारताला नमवू पाहतो.

चीन भारताला सतत कुठेणाकुठे अडकवत असतो अन त्रास देत असतो. NSG ची कायम सदस्यताला चीन भारताला आडकाठी करतो, कश्मीरप्रश्नी पाकिस्तानला मदत, पाकिस्तानला भारताविरोधी प्रत्येक बाबतीत मदत, जमीन व जलमार्गे भारताला घेरण्याची चीनची तयारी, सीमावादावरून सतत आगपाखड, भारतातील नक्षलवादी चळवळींना छुपा पाठिंबा व हत्यार पुरवठा, यासारख्या कुरापती काढून चीन भारताला सतत त्रास देण्याच्या प्रयत्नात असतो.

Image result for #BoycottChineseProducts logo

हे सगळं पाल्हाळ लावण्याचा उद्देश एकच की, चीन हा भारताचा शत्रू आहे हे पटवून देणे. फाळणीच्या वेळी भारतातून मुस्लिम वेगळे झाले अन त्यांनी अट्टहासाने पाकिस्तान घेतला, ते मुस्लिम म्हणजे हिंदू व भारताचे शत्रू… म्हणून पाकिस्तान भारताचा शत्रू हे जितकं ठळकपणे आपल्या डोळ्यांसमोर असतं तितकं चीनबाबतीत नसतं. कदाचित चीन मुस्लिम राष्ट्र असता तर प्रत्येक भारतीयच्या मनात चीनबद्धल द्वेष व तिटकारा बघायला मिळाला असता. पण ते पडले बौद्ध; म्हणजे हिंदूमधील (हेही सर्व मानत नाहीत) एक म्हणे!!! म्हणून आपल्या भावना जरा बोथट झालेल्या असतात.

त्यामुळेच की काय पाकीस्तांनातून कलाकार आला की आपण ओरडतो न की ‘आपल्याकडे कलाकार नाहीत का? कशाला शत्रूराष्ट्रातील लोक बोलवता वगैरे.’ मग चीनही शत्रूराष्ट्रच असताना त्याच्याकडून आलेल्या वस्तु कशा खरेदी करता? Songs.pk ही पाकिस्तानी वेबसाइट आहे हे कळल्यापासून तर त्या साइटवर आजपर्यंत कधीच नजर गेली नाही.

हे सगळं सांगण्याचा उद्देश म्हणजे, चीनी मालावर बहिष्कार घालून काय उपयोग? चीनी मालावरच बहिष्कार का घालावा? ह्या काहींच्या साहजिक व मूलभूत प्रश्नांची उत्तरे देण्याचा प्रयत्न.

चीनी उत्पादनांनी भारतीय बाजारपेठा अक्षरशः ताब्यात घेतल्या आहेत. सुई, पेनपासून ते मोबाइल, टीव्ही पर्यन्त चीनी वस्तु भारतीय ग्राहकांच्या घरात घुसल्या आहेत. प्रत्येक क्षेत्रात चीनने स्वतःची उत्पादने कमी किमतीत विकून स्वतःचा ठसा उमटवला आहे. उत्सवाच्या दिवसांत तर दिवाळं भारतीयांच निघत असलं तरी श्रीमंत मात्र चीनी कंपन्या होत आहेत. जे राष्ट्र भारताच्या वाईटावर उठलं आहे, भारताचं स्पर्धक राष्ट्र आहे त्या राष्ट्राला आपणच मदत करत आहोत हे आपल्या लक्षात येत नाही. हे दुर्दैव, शोकांतिका की मजबूरी यावर नक्कीच चर्चा होऊ शकते.

               पण नेटकर्‍यांनी एक प्रयत्न सुरू केला आहे. तो आज लहान रोपट्यासारखा असला तरी उद्या जाऊन, निदान पुढच्या पिढीसाठी सावली देणारा असेल अशी अपेक्षा आहे. #BoycottChineseProducts ही ती मोहीम आहे.

या मोहिमेच्या अंतर्गत एकच उद्दीष्ट आहे; ते म्हणजे जमेल तिथे जमेल त्या पद्धतीने चीनचा ड्रॅगन भारतात पसरल्यापासून रोखणे. त्यासाठी फार काही मोठं करण्याची गरज नाही. फक्त आपल्या घरात चीनची उत्पादने येण्यापासून रोखणे! येनकेनप्रकारेण चीनचा भारतीय बाजारपेठेतील पाया खिळखिळा करणे. तुम्ही जे टीव्ही, मोबाइल, लाइटच्या माळा, घरात वापरल्या जाणार्‍या वस्तु, सजवटीचं सामान किंवा अन्य काहीही असो त्याचा चीनशी संबंध असता कामा नये.

चीनची उत्पादने कोणती हे ओळखणे तर सोप्पं आहे. वस्तु घेताना त्यावर Made In असतं ते एकदा तपासून पहा, तिथे चायनाचा उल्लेख असेल तर ती वस्तु टाळा. शिवाय त्याबाबतीत मार्गदर्शन करणारी, सहज माहिती उपलब्ध करून देणारी एक वेबसाइट व मोबाइल app लवकरच येणार आहे. आपल्याला फक्त कृती करायची आहे.

          या मोहिमेवर अनेकजण टिंगलटवाळी करत आहेत अन शंकाही उपस्थित करत आहेत. पण ते मान्य आहे. मोहिमेत त्रुटि असतील तर त्या नक्कीच दूर करण्यात येतील. शंका उपस्थित करणारे आकडेवारी घेऊन बसतात. आम्ही वीस रुपयांची माळ घेतली नाही तर चीनसारख्या देशाला काहीच फरक पडत नाही. हेही पुर्णपणे मान्य आहे. चीनकाही गरीब देश नाही की आपण एखादी वस्तु त्याच्याकडून घेतली नाही तर तो उपाशी मरेल; तो सावकार देश आहे. ह्याच अति पैशांचा वापर तो भारताविरोधी करत आहे. जाणीवपूर्वक विविध वस्तु कमी किमतीत विकून भारतीय अर्थव्यवस्था काबिज करण्याची ही चाल आहे. नुकत्याच आलेल्या माहितीनुसार चीनी मोबाइल भारतीय नागरिकांचा महत्वाचा डेटा चीन सरकारला पोचवत आहे. तुम्ही मोबाइलमध्ये वापरत असलेलं UC Browser हे चीनी आहे. त्याबद्धल माहिती अशी की त्या browser ने भारतीयांची माहिती चीन सरकारला विकली आहे. आता चीन सरकार सामान्य भारतीयांची माहिती गोळा करून काही credit card साठी फोन करणार नाही. यात नक्कीच काहीतरी काळंबेरं आहे. या सगळ्या युद्धपूर्व strategies असू शकतात. अर्थात हे आपल्याकडील मंडळींना समजत नाही. त्यांना कुठल्याच गोष्टीचं गांभीर्य वाटत नाही. पण ‘मीठाचं shortage’ म्हंटलं की दुकानासमोर जाऊन उभे राहणारे आपण.

चीनमधील माध्यमेही भारताला आव्हान देत असतात, युद्धाची भाषा करतात अन भारतीयांची खिल्ली उडवत असतात. पण आपल्याकडची माध्यमे याबाबतीत जागरूक नाहीत. त्यांचं वेगळच काहीतरी चालू असतं. या विषयावर ‘सकाळ’ वृत्तपत्रात नुकताच एक लेखही येऊन गेला. चीनची माध्यमे तेथील सरकारच्या अधिपत्याखाली असल्याने असं करतात; पण भारतीय माध्यमे स्वातंत्र्याचा योग्य वापर करत नाहीत. अजूनही आपली माध्यमे चीनी उत्पादनांच्या जाहिराती सर्रास देत असतात. पैशापेक्षा मोठं काहीच नसतं तेही खरच म्हणावं लागेल.

“मी बहिष्कार टाकून काय होणार?” असा विचार काहीच कामाचा नाही. यामागील भावना महत्वाची आहे. तुमच्या बहिष्काराने चीन काही लागलीच वठणीवर येणार आहे असं नाही, पण एक भारतीय म्हणून तुम्ही हे स्वतःच्या मनाने, सारासार विचार करून अवलंबू शकता. ज्याप्रकारे ‘पाकिस्तान’ ऐकताच तुम्ही सावध होता तसच ‘चीन’ ऐकताच सावध होण्याची वेळ आलेली आहे. आपण काय करू शकतो? असा हतबलपणा सोडून ‘आम्ही बहिष्कार घालू शकतो’ असं तुम्ही म्हणू शकता. असे अनेक मित्र, नागरिक आहेत जे अतिशय चौकसपणे चीनी वस्तु टाळून इतर वस्तु घेतात. भाजी घेताना चारदा बघून घेताच की; मग हेसुद्धा बघा.

यामध्ये एक मुख्य अडसर आहे तो पैशांचा. गरीबाला हे राष्ट्रकर्तव्य परवडत नाही. मान्य आहे. जी वस्तु शंभर रुपयाला आहे ती वस्तु साठ रुपयाला मिळत असेल तर काय चूक? पण एकदा डोळसपणे विचार करायला हवा. निदान ज्यांच्याकडे पैसा आहे, आर्थिक स्थिती चांगली आहे त्यांनी तरी निदान पुढाकार घ्यावा.

बहिष्काराने काय होईल हेही सांगतो. यामुळे एक जनमत तयार होईल की, भारतात चीनविरोधी जनभावणा निर्माण होत आहे. अशा लोकभावना खूप महत्वाच्या असतात. जपान, मंगोलिया सारखी राष्ट्र चीनच्या उत्पादनांवर थुंकतसुद्धा नाहीत; जसं आपण पाकिस्तानला ट्रीट करतो तसं! कारण ते आपल्या राष्ट्राच्या विरोधी आहेत ही भावना असते. अशी भावना जर निर्माण झाली अन त्याला मोठ्या पातळीवर यश मिळालं तर खूप मोठं काम होईल. चीनचा भारतातील कमी होत जाणारा व्यापार, भारताकडे कमी होत चाललेली निर्यात ही त्या देशाला कुठेतरी थांबवावी लागेल अन तो देश भारताशी स्पर्धक दृष्टीकोणातून मागे पडेल तेंव्हा हा तराजू समतोल असेल.

या मोहिमेची खिल्ली उडवणारे आकडेवारी व वस्तुनिष्ठ आधारावर सरस ठरतीलही, पण समजा युद्ध सुरू झालं तर ते नेमकी काय भूमिका घेतील? का तेंव्हाही मला चीन चालतो म्हणत तीच उत्पादने घेतील? किंवा 1962 ला चीनकडून झालेल्या पराभवाच्या वेळेस ते काय म्हणाले असते? त्याहूनही वाईट, जर आपण चीनकडून परत पराभूत झालो तरीही ते हीच आकडेवारी घेऊन बसतील का?

ह्या मोहिमेतील फोलपणा शोधत बसण्यापेक्षा निदान एकदा तरी प्रयत्न करणं आपलं काम आहे असा विचार करा. अर्थशास्त्री अन परराष्ट्रतज्ञ त्यांचं काम करतील. आपण आपल्या बाजूने कुठेतरी हातभार लावायला पाहिजे का नाही? ही मोहीम राबवून कोणाचा कसलाही वैयक्तिक फायदा होणार नाही. पण तरीही ही मोहीम, चळवळ सुरू आहे ती एका राष्ट्रभावनेतून. आज जर याची सुरुवात झाली तर निदान पुढच्या पिढीला याचा फायदा होईल. निव्वळ वंदे मातरम म्हणून किंवा चित्रपटगृहात राष्ट्रगीताला उभ राहून राष्ट्रभक्ती सिद्ध होत नसते. देशात जी काही राष्ट्रे महासत्ता किंवा सुजलाम_सुफलाम झाली आहेत त्या-त्या राष्ट्रात जनतेने महत्वाची कामगिरी बजावली आहे. चीन जगाला सगळ्या वस्तु निर्यात करत असला तरी तिथे बाहेरच्या वस्तु वापरत नाहीत. साबणापासून, मोबाइल, सर्च इंजिन पर्यन्त ते स्वतःच्या वस्तु वापरतात. आपण वापरतो ते ट्वीटर, WA किंवा gmail ही ते वापरत नाहीत. फक्त स्वदेसी… मग आपण का मागे…?

राष्ट्रभक्ती चेतवा

अन चीनी माल पेटवा…    

पुढे अजून आहे…

#BoycottChineseProducts : भाग १

#BoycottChineseProducts : भाग १

#BoycottChineseProducts : भाग १

#BoycottChineseProducts भाग १  ||  चीनी मालाचा बहिष्कार || देशभक्ती की ढोंग ||  #माझंमत

गौरी-गणपती-दिवाळी सह अनेक उत्सव-सणांचा कालावधी आहे. परिस्थिती कशीही असो, पण सामान्य भारतीय माणूस एकही सण चुकवत नाही. आयुष्यात येणार्‍या प्रत्येक सकारात्मक घटनेला तो उत्साहाने सामोरा जात असतो.

सणांच्या निमित्ताने बाजारपेठाही नटलेल्या आहेत. पण यंदा एक बदल प्रकर्षाने जाणवत आहे, तो म्हणजे “चीनी मालाचा बहिष्कार”. अर्थात, हा बदल विकणार्‍याच्या पातळीवर नसून घेणार्‍याच्या मानसिकतेतील आहे.

विकणार्‍या व्यापर्‍याला सर्व प्रकारचा माल, उत्पादनं ठेवावेच लागतात. भलेही मग ते त्याच्या दुश्मनाचा असला तरी चार पैसे कमवायचे असल्याने त्याला ते उत्पादनं ठेवावं लागतं. आधीच नोटबंदीने मेटाकुटीला आलेला व्यापारी अजून देशभक्ती करायच्या मूडमध्ये नाहीये. त्यामुळे जे विकल्या जाईल, ज्यात त्याला नफा आहे तीच उत्पादनं तो ठेवणार यात शंका नाही. त्यामुळे ग्राहक काय मागेल यावर आधारित दुकानात काय ठेवायचं ह्याचा निर्णय व्यापारी घेत असतो.

पण एक समाधानाची बाब म्हणजे, ग्राहक अर्थात सामान्य नागरिक सध्या चीनी वस्तूंवर बहिष्कार घालण्याच्या तयारीत आहे. अर्थात, हा बालिशपणा तो करतोय कारण देशभक्ती नावाची नशा वगैरे त्याला चढली आहे असं बोललं जात आहे. उगाच आपला कामधंदा सोडून असले उपद्व्याप करणार्‍याला बालिश म्हणणेच योग्य ठरेल.

नुकत्याच पार पडलेल्या 15 ऑगस्ट ह्या स्वातंत्र्यदिनी देशभक्तीचा ज्वर जरासा ओहोटीला लागला आहे. चार मेसेज पाठवणे, झेंड्यासोबतचा एखाद फोटो काढणे, असतील तर पोराबाळांना स्वच्छतेचा संदेश वगैरे देणे यापेक्षा पुढे देशभक्ती करणे म्हणजे निव्वळ बकवास असते. आमचं देशप्रेम श्रावण मासातील मद्य-मास बहिष्कार याप्रमाणे असतं; खाण्या-पिण्याचं-आचारणचं बंधन एक महिना, बाकी आम्ही कसेही वागू; तसेच देशप्रेम वगैरे 15 ऑगस्ट वगैरेला ठीक असतं. बाकी 364 (लीप year असेल तर 365 धरा; उगाच वाद नकोत) आम्ही आमच्या कामात व्यग्र असतो.

तर मूळ मुद्दा आहे चीनी मालाचा बहिष्कार. हा मुद्दा समोर आला की पहिला प्रश्न असतो, हा आम्हीच का टाकायचा? सरकार का चीनी मालाला देशबंदी करत नाही? अहो पण तुम्ही शेजार्‍याला दारासमोर कचरा टाकल्यापासून अडवू शकत नाही तर भारतासारखा चिमुरडा देश चीनसारख्या भल्यामोठ्या देशाला कशी बंदी करू शकेल. तुम्ही कचाकचा शेजर्‍याशी भांडता तसं भारतीय सरकारने आंतरराष्ट्रीय कायदे विसरून बॉर्डर वर जाऊन भांडावं का? कधी काळी सरकारने आंतरराष्ट्रीय करार केलेले असतात की बाबा असं असं झालं तर असं असं करू… ह्या-ह्या देवाण-घेवाण साठी देशातील गरजा समजून आम्ही असा असा व्यापारी करार केला होता… तो बंधनकारक आहे हे सगळं विसरून ‘अब तुमसे नाता नही, हम छोड आये वो गलिया चौबारा’ करत हानमार्‍या सुरू कराव्यात का? इथे बांधावरचे वाद आम्हाला पिढ्यान-पिढ्या सुटेनात तर ते सीमावाद कसे सोडवणार हो… म्हणजे तुम्ही भांडणं असतानाही शेजार्‍याला सण-वार सुख-दुखात सामील करून घेतात, ते नैतिक बंधन असतं तसं सरकारलाही बंधन आहे म्हणा की… हे झालं सरकार का काही करत नाही याचं उत्तर…

दूसरा प्रश्न असतो, तुम्ही चीनच्याच का मागे लागता. आरं गड्या तुझ्या घरासमोर जो शेजारी कचरा टाकतो त्याच्याशीच भांडशील न? का उगा गावातल्या कोणाशीही भांडत बसशील? हेही तसच आहे… चीनला आशिया खंडातील भारताचं वाढतं वर्चस्व, प्राबल्य पटणारं आणि परवडणारं नाही. त्यामुळे तो जाणीवपूर्वक भारताला त्रास देऊ इच्छितो.. पाकिस्तानला पैसा पुरवणे, कश्मीरप्रश्नी पाकिस्तानला मदत करणे, भारतीय सीमेवर तनाव निर्माण करणे, त्या NSG का काय परिषदेत भारताला येण्यास अटकाव करणे… हे असले उपद्व्याप चीन भारताविरोधी करत असतो…

आता मला सांगा, तुमच्या वडलांना-आईला जर शेजारचे त्रास देत असतील तरी तुम्ही लट्टू होऊन त्या शेजर्‍यांच्या पिंकी बरोबर खेळणार का… सांगा न सांगा… नाही न खेळणार?

तुमचा तिसरा प्रश्न असतो, चीनी वस्तु नाही घ्यायच्या तर कुठल्या घ्यायच्या? त्या स्वस्त असतात… बरं बाबा हे मात्र खरं! चीनी वस्तु स्वस्त असतात. पण एक गोष्ट सांगतो. माझा इस्त्रीचा धंदा होता. माझ्या शेजार्‍याला तो बिलकुल बघवत नव्हता. मग त्याने तिसर्‍याच इसमला पैसे देऊन माझ्याच दुकानाच्या बाजूला इस्त्रीचं दुकान टाकून दिलं. त्या शेजार्‍याला काय यातून पैसा कामवायचा नव्हता, पण माझा धंदा कसा बसेल, मी बेरोजगार कसा होईन यात जास्त आनंद होता त्याला… मग त्याने माझ्यापेक्षा स्वस्तात सेवा सुरू केली… तो सावकार असल्याने त्याला सगळं सहज शक्य होतं. माझं गिर्हाइकही तुटलं. हा असा खेळ केला बघा त्याने.

तुमच्या प्रश्नाचं उत्तर राहिलच न… चीनी नाहीतर कोणती घ्यायची… मी म्हणतो चीनी नको, त्याची सोडून कोणाचीही घ्या… पाकिस्तानी सिंगर-अॅक्टर आल्यावर इंगळी डसल्यासारखे किंचाळता तुम्ही, मग चीनच्या वेळेसपण बघा न… का पाकिस्तानी म्हणजे हिंदूविरोधी मुस्लिम अन चीनी म्हणजे हिंदुमधले बौद्ध अशा भ्रमात असता?

चीन भारतात कोणत्या क्षेत्रात वरचढ आहे? तर सगळ्यात आधी इलेक्ट्रॉनिक्स, टेक्नॉलजी यात आहे. म्हणजे तुम्ही-आम्ही वापरतो ते मोबाइल टीव्ही वगैरे वगैरे. त्यानंतर किरकोळ वाटणारी पण अवाढव्य असलेली बाजारपेठ. म्हणजे राखीपोर्णिमेला हातात बांधायची राखी, सजावट करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या लाइटच्या माळा, प्लॅस्टिकची फुले, सजवटीचं इतर सामान, पणत्या, मुखवटे वगैरे वगैरे… यादी खूप मोठी आहे. अगदी आपल्या बाप्पाची मूर्तिही चीनी बनावटीची असते हो. नशीब अजून आपला बाप्पा बारीक डोळे करून नाही आला… इतपत पोचलं आहे हे… छोट्यातल्या छोट्या वस्तूपासून भारीतल्या भारी मोबाइल-टीव्ही पर्यन्त चीन चांग चू उत्पादने आपल्याकडे खपवतात… ह्या सगळ्या वस्तु स्वस्त असतात असं आपण आपल्यालाच म्हणतो… पण कधी तुलना करूनही पहा…

ते युद्ध झालं तर भारताकडे काय-काय अस्त्रे आहेत हे मीडियावाले जोर लाऊन सांगत असतात पण चीनी मालाला पर्याय काय हे काही ते सांगत नाहीत. भारत लहान-सहान वस्तु बनवण्यात (manufacturing) मागे आहे हे आपल्याला पटतं पण तरीही ‘मेरा भारत महान’ असं आपण म्हणतो. आपण ‘बनविण्यात’ हुशार नाहीत पण वापरण्यात कुशल आहोत असं म्हणतात ते खरं आहे. पण होईल ते कधीतरी…

सध्या आपण काय करू शकतो? तर मोबाइल तर तुम्ही काही सोडणार नाहीत हे माहिती. तुम्हाला आवडणार तोच घेता. ठीक आहे घ्या. पण झेपत असेल तर Sony, Samsung, Nokia जमलच तर Micromax वगैरेकडे पण लक्ष द्या. दुसरं म्हणजे, सजवटीचं सामान भारतीय भेटतं ही वस्तुस्थिती आहे. उगाच चमचम करणार्‍या लाइटच्या माळा घेण्यापेक्षा आपल्या शेतकरी बांधवाकडून खरीखुरी फुले घ्या. नुसतं त्यांना सहानुभूती दाखवून, कविता करून काय उपेग? चार पैसे जास्त जाऊद्यात… दिवाळीत तर त्या चीनी पणत्यापेक्षा कुंभाराने बनवलेल्या पणत्या घेऊ शकता. त्या तर स्वस्तच असतात की. ह्या छोट्या-छोट्या वस्तु तर तुम्ही सहजपणे घेऊ शकता.

विशेष म्हणजे असं कोणीही म्हणत नाही की घराघरात ठेवलेल्या चीनी वस्तु बाहेर आणून त्यांना हेंडगा लावा… अजिबात नाही… फक्त “आतापासून चीनी वस्तु नको” एवढं तरी मान्य करा… आता माझा मोबाइलपण चीनी आहे… पण मी तो नाही फेकून देत… मी काय करू शकतो, तर त्यात असलेले सगळे चीनी अॅप्लिकेशन सरसकट उडवू शकतो… पुढच्या वेळेस पगार-पाणी व्यवस्थित असला तर Sony वगैरे घेईन की…

ते डोकलांग वगैरे वाचत-बघत असतालच की? त्या Z News ने तर आता फक्त चीनवर डायरेक्ट हल्ला करायचाच बाकी ठेवला आहे… हे असं असताना आपण उगीच कशाला त्यांच्या वस्तु घेऊन त्यांचा धंदा वाढवायचा… कदाचित तुम्ही-आम्ही घेतलेल्या वस्तूच्या पैशातून चीनने बनवलेली बंदुकीची गोळी आपल्या भारतीय जवानाच्या छातीत गेली असेल… त्यामुळे यंदा नकोच ते चीनी… एकदा करून तर बघा ‘महागडी’ समाजसेवा…

विनोदाचा भाग म्हणजे, चीनी जास्त खाल्याने शुगर होते… आपण घरी चीनी कमी केलेली असताना हे चीनी उत्पादनं बंद करूच की…

आता महत्वाचा प्रश्न… मी एकट्याने केल्याने फरक पडतो का? अरे पण गड्या “Happy Independence Day” असं तुझ्या एकट्याच्या म्हणण्याने देशाला फरक पडतो का? नाही न… तरीपण तू म्हणतोसच की…

भले भले लोक म्हणतात असलं केल्याने काही फरक पडत नाही. मान्य! अगदी शंभर टक्के मान्य! हे उत्पादनं बहिष्कार वगैरे केल्याने चीनसारख्या सावकारी देशाला काहीच फरक पडणार नाही. पण मनाचं समाधान असतं का नाही काही? जपानसारखा देश चीन-अमेरिका सारख्या देशांची उत्पादनं हिंग लावूनपण विचारात नाही. तेथील लोकांच्या मनात राग आहे ह्या राष्ट्रांच्या विरोधात. पाकीस्तांनातून आलेली फ्रेंड request पण आपण स्वीकारत नाही, त्यांचा मालतर लांबच. मग चीन काय आपला जावई हाय का? तोही आपला शत्रूच आहे. निदान आजतरी आहेच आहे. त्याच्यावरही बहिष्कार योग्यच आहे. दुसर्‍या महायुद्धाच्या वेळेस चर्चिल नुसता म्हणाला की, शेवटचा ब्रिटिश नागरिक जीवंत असेपर्यंत आम्ही लढू… आणि ते जिंकले…

एकदा का जनभावणा निर्माण झाली की त्यापुढे कोणाचंही चालत नाही.

“हो, आम्ही चीनी उत्पादनं घेणार नाही. आम्हाला गरज नाही.”

ही अशी भावना निर्माण झाली पाहिजे. याने काही लागलीच चीन आपली शस्त्रे टाकून मागे जाणार असं नाही, पण त्यांना निदान हे समजेल की ह्या देशात आपल्याविरोधी जनमत उभं राहत आहे. कुरापत काढायच्या आधी तो एकदा तरी विचार करेल. वेळ आली तर हे सगळे “भारतीय” उभे राहतील, झुकणार नाहीत. ही भावना महत्वाची. जनतेच्या रेट्यापूढे काहीच चालत नसतं. जगाचा इतिहास आहे हा…

तुमच्या जातीय अस्मिता, प्रांतीय अस्मिता, भाषिक अस्मिता जितक्या लवकर चेततात तितकी तीव्रता ह्या राष्ट्रीय अस्मितेत का नसते? निव्वळ घोषणा देणे, थिएटरमध्ये राष्ट्रगीताला उभं राहणे, वंदे मातरम वगैरे याच्या पुढे राष्ट्रीय अस्मिता नसते की काय? कृती करायची वेळ येते तेंव्हा काढते पाय का घ्यावेत? मनात जर राष्ट्रभावना असेल तर आपण एवढं तरी नक्कीच करू शकतो. अर्थात, हे केलं नाही तर तुम्ही काही देशद्रोही ठरणार नाहीत. किंबहुना चीन बहिष्कार म्हणजेच राष्ट्रप्रेम असंही नाही. मी तसं certificate देणार्‍यापैकी नाही हा खुलासा महत्वाचा. फक्त आशय महत्वाचा की चीनी वस्तूंवर बहिष्कार टाकल्याने “फरक पडतो”. ती उत्स्फूर्तता, तो जाज्वल्यपणा असायला हवा. पाकिस्तानसोबतच्या फाळणीची खपली निघताच आपला द्वेष जागा होत असेल तर 1962 ला चीनकडून पराभूत झालेला भारत आठवून का बरं आपल्याला काही वाटत नाही? असो.

आता बरेच लोक टिंगल-टवाळी करतात ह्या मोहिमेची. खरंही आहे म्हणा… बहिष्कार वगैरे करणारा बापू नावाचा एक चतुर बनिया होता. त्याने काय साधलं हे त्यांनाच माहीत. बहिष्कार, असहकार वगैरेने क्रांति वगैरे घडते म्हणायचे… पण आपण कुठे क्रांति करणार आहोत… आपण तर “फरक पडावा” म्हणून प्रयत्न करत आहोत…

पटलं तर घ्या… भारतीय वस्तु, नाहीतर गोड चीनी आहेच की….

{ लेख फार मनावर घेऊ नये. पहिला धडा हलकाच असतो म्हणून हे असं. अर्थतज्ञ व परराष्ट्रतज्ञ मित्रांसाठी नंतर आकडेवारी घेऊन येणारच आहे. पण तूर्तास इतकेच!!! }

वसुधैव कुटुंबकम

वसुधैव कुटुंबकम

#भारतीय_मानसिकता ||  #वसुधैव_कुटुंबकम  ||  #परदेशी_नागरिकत्व  || #वंश  || #माझंमत  ||  अस्मितेचे प्रश्न

नुकतच एक बातमी आली ज्याने आपल्या भारतीयांची अन त्यातल्या त्यात महाराष्ट्राची अन त्यातल्या त्यात कोकणवासीयांची मान अभिमानाने ताठ वगैरे झाली होती. ती बातमी होती, लियो वर्‍हाडकर नावाचा मूळ भारतीय-मराठी व्यक्ति आयरलॅंड देशाचा पंतप्रधान झाला. आपल्याकडील बालिश माध्यमांनी त्यांच्या घरी जाऊन डेरा टाकला होता अन त्यातले माहीत असलेले नसलेले गुण ठासून संगितले.

भारतात जगाचा विश्वगुरू बनायची कुवत आहे हे आपण अनेकदा ऐकलं असेल. त्याचीच सुरुवात की काय म्हणून सध्या जगभरात भारतीय ‘वंशाचे’ असलेले लोक मोठमोठ्या पदांवर विराजमान होत आहेत. अगदी गूगल, मायक्रोसॉफ्ट वगैरे कंपनीमध्येही भारतीय सर्वोच्च पदावर स्वतःच्या स्व-कर्तुत्वाने पोचले आहेत. खरं तर एकाच ‘वंशाचे’ म्हणून आपण त्यांचं कौतुक करणे अन अभिमानाने आपली छाती भरून येणे साहजिक आहे.

त्यानंतर आपण जरा राजकीय क्षेत्रात बघितलं तरी जगातील विविध देशात भारतीय ‘वंशाचे’ अनेक कर्तुत्ववान व्यक्तिमत्व आपल्याला मोठमोठ्या पदांवर विराजमान होताना दिसत आहेत. अमेरिकेच्या परराष्ट्रमंत्री निकी हॅले यासुद्धा मूळ भारतीय वंशाच्या आहेत म्हणे. त्यानंतर कॅनडाचे संरक्षणमंत्री हरजितसिंग सज्जन नावाचे एक मूळ शीख (भारतीय) ‘वंशाचे’ आहेत. कॅनडाच्या कॅबिनेट मंत्र्यांत जितके शीख बांधव मंत्री म्हणून आहेत तितके आपल्या भारतातही नाहीत. त्यांच्या संसदेतही बरेच शीख बांधव आहेत. अमेरिकन संसदेतही बरेच भारतीय ‘वंशाचे’ लोक निवडून आले आहेत. बॉबी जिंदाल नावाचे मूळ भारतीय ‘वंशाचे’ नेते सध्या अमेरिकेतील Louisiana ह्या मोठ्या राज्याचे गवर्नर आहेत. भविष्यात ते त्यांच्या पक्षाकडून अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाचे उमेदवार असू शकतात. आणि तेथील लोकांनी निवडून दिलं तर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष एक भारतीय ‘वंशाची’ व्यक्ति असेल. नुकत्याच ब्रिटेनच्या सार्वत्रिक निवडणुका झाल्या त्यातही बरीच भारतीय वंशाची मंडळी निवडून आली. ही यादी बरीच मोठी आहे. एकंदरीत काय तर भारतीय ‘वंशाची’ व्यक्ती बाहेरदेशात जाऊन तेथील राजकरणात स्वतःच्या कर्तुत्वाने जागा निर्माण करू शकते अन सर्वोच्च पदावर विराजमान होऊ शकते.

              हे सगळं बघून आपल्या सर्वांना अभिमान वाटणे साहजिक आहे. पण आपल्या भारतात एकही परदेशी व्यक्ति अशा पदावर पोहोचणे शक्य आहे का हा विचार मनात आला. यात पहिलं नाव आठवलं ते अर्थातच कॉंग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांचं. सोनिया यांचा राजीव यांच्याशी विवाह 1968 साली झाला होता. त्यानंतरच्या गोष्टी इतिहासात नमूद आहेत. त्यानंतर 1999 साली त्या कॉंग्रेस पक्षाच्या अध्यक्ष निवडून आल्या. त्यांच्या परदेशी नागरिकत्व ह्या मुद्द्यावर शरद पवार वगैरे मंडळींनी तीव्र आक्षेप घेत वेगळा पक्ष काढला अन काहीच दिवसांत त्यांच्याशी आघाडी केली, त्यांच्या नेतृत्वात मंत्रिपद उपभोगलं अन आज ते त्याच पक्षासोबत आहेत. हा इतिहास आहे.

सोनिया गांधी भारतात आल्यानंतर इंदिरा गांधी अन राजीव गांधी हे पंतप्रधान पदावर राहिले होते. सोनिया गांधी यांनी देशाचं राजकारण जवळून, म्हणजे अगदी सत्ताकेंद्रापसून पाहिलेलं होतं. त्यामुळे त्यांना देश माहीत नाही असा भाग नव्हता. राजकारणाचा भाग काहीही असो, पण सोनिया गांधी जेंव्हा राजकरणात आल्या तेंव्हा देशाचे राजकारण ढवळून निघालं. अक्षरशः त्यांच्याच पक्षात गोंधळ माजला अन फुट पडली. एक परदेशी बाई भारतीय राजकरणात महत्वाची भूमिका बजावत आहे हे कोणालाच मान्य नव्हतं. त्यावरून अतिशय खालच्या थराची टीकाही झाली. ते चूक-बरोबर असा काही विषय नाही. पण ज्याप्रमाणे परदेशात भारतीय वंशाच्या व्यक्तिला स्वीकारले जातं त्याप्रमाणे आपण केलेलं नाही. सोनिया गांधी यांच्या हेतुवरही शंका उपस्थित केल्या जात होत्या अन त्या आजही तशाच आहेत. मग जे भारतीय परदेशात मोठ्या पदावर विराजमान होत आहेत त्यांचा इतिहास-भूगोल माहीत नसताना आपण इथे बसून टाळ्या वाजवण्यात काय अर्थ आहे. तिकडे जिंदाल, वर्‍हाडकर, हॅले, सज्जन यांच्या हेतुवर शंका उपस्थित केलेली दिसत नाही. मग आपणच इतके कद्रू कसे? हे म्हणजे. आपला तो बाब्या अन दुसर्‍याचं ते कारटं यातला प्रकार झाला. दुसर्‍या देशात भारतीय मोठा झाला की वाहवा करायची अन भारतात परदेशी व्यक्ती मोठा होत असेल तर त्याला शिव्या द्यायच्या. वसुधैव कुटुंबकम म्हणणारा भारत तो हाच का मग?

2004 साली जनतेने सोनिया यांच्यावर विश्वास ठेऊन कोंग्रेसला मते दिली का भाजप नको म्हणून, हे सांगणं कठीण आहे. येथे सोनिया गांधी यांची बाजू घेण्याची काहीही हौस नाही हेही स्पष्ट करू इच्छितो नाहीतर देशभक्तांच्या गर्दीत मी देशद्रोही जाहीर व्हायचो. त्यांनी केलेला भ्रष्टाचार किंवा अनागोंदी कारभार यावर चर्चा होऊ शकते. पण एकंदरीत भारतीय मानसिकता मला खूप आश्चर्यचकित करणारी वाटली. एका बाजूला “वसुधैव कुटुंबकम” हे घोषवाक्य आमचं असं मिरवत जगाला उपदेश करायचा अन स्वतःच्या घरात बाहेरच्याला महत्वाची जागा देताना कद्रूपणा करायचा हा भाग पटत नाही.

परदेशातील भारतीय ‘वंशाच्या’ व्यक्ति स्वकर्तुत्वाने त्या पदावर पोचल्या, इथे सोनिया यांचं कर्तुत्व काय होतं? किंवा घराणेशाही वगैरे हा मुद्दा ग्राह्य धरला तरी त्यांच्या परदेशी असण्याबद्दल सतत शंका का उपस्थित केल्या जातात हा प्रश्न आहे. भारताचा संरक्षणमंत्री किंवा परराष्ट्रमंत्री हा परदेशी व्यक्ति आहे हे आपण कधी मान्य करू का? मुद्दा केवळ सोनिया गांधी यांच्या असण्या-नसण्याचा नाही, पण परदेशात भारतीयांना ज्या मोठ्या मनाने स्वीकारलं गेलं त्याप्रकारे आपण स्वीकारू का हा प्रश्न आहे. हा मुद्दा केवळ नागरिक नव्हे तर राजकरणी, माध्यमं, विचारवंत अन साहित्यिक इथपर्यंत जाऊन पोचतो. आपल्यात ती वसुधैव कुटुंबकम वाली भावना आहे का हाच प्रश्न आहे. मध्यप्रदेश, राजस्थान सारख्या राज्यांचे आजी-माजी मुख्यमंत्री मूळ मराठी आहेत/होते असं अभिमानाने सांगताना मूळ उत्तरप्रदेश किंवा अन्य राज्यातला माणूस आपण मुख्यमंत्री म्हणून स्वीकारू का? हाही महत्वाचा मुद्दा आहे. जर कर्तुत्व अन जाण असेल तर आपण ‘वंश’ याच्यापुढे जाणार का हाच कळीचा मुद्दा आहे.

@Late_Night1991  || अभिषेक बुचके

शिवसेना मनसे मिलन सिद्धांत!

योग आणि नशीब

योग आणि नशीब

#वास्तु_लग्न_पैसा  ||  मराठी कथा   ||  अनुभव  ||  Destiny   

बर्‍याचदा आपण वयस्कर मंडळींकडून किंवा जेष्ठांकडून ऐकत असतो, ‘शेवटी जे नशिबात असेल ते होईल.’ किंवा ‘योगायोगाची गोष्ट असते.’ हे वाक्य तर आपण नेहमीच ऐकत असतो. अशी वाक्ये ऐकल्यावर आपल्याला त्याचा कधी-कधी रागही येतो. योग किंवा नशीब वगैरे असं काही नसतं असं म्हणणरेही भरपूर आहेत. कोणाचा अशा गोष्टींवर विश्वास असतो तर कोणाचा अजिबात नसतो. बरं, याचा अन सुशिक्षित-अशिक्षित असल्याचा काहीच संबंध नाही.

वास्तु, पैसा अन लग्न ह्या योगायोगाने अन नशिबात असणार्‍या गोष्टी असतात असं बरेचजण सांगत असतात. गेले काही दिवस ह्याच ‘योगाचा’ अनुभव मला येत आहे. लग्नाच्या किंवा पैशाच्या नाही. तर वास्तूच्या!

पुण्यात आनंदनगर मध्ये गेली तीन वर्षे एका फ्लॅट मध्ये भाड्याने राहत होतो. तो फ्लॅट असाच योगायोगाने भेटला होता. म्हणजे ओळखीच्या एका गृहस्थांकडून तो मिळाला होता. चांगली साडेतीन वर्षे काढली तिथे. त्या वास्तुचं किंवा त्या मालकांचं आम्ही देणं लागत असू असा काहीतरी तो योग! म्हणजे तितके दिवस आम्ही तिथे राहिलो हे आमचं नशीब! नंतर नवीन जागेची शोधाशोध सुरू केली. २८ एप्रिलला सकाळ पेपरमध्ये एक जागेसंबंधी जाहिरात वाचली. त्या जागामालकाशी संपर्क केला आणि एक महिन्याचं advance भाडं देऊन नवीन जागा बूक करून टाकली. पण तिथे राहणारा जो आधीचा भाडेकरू होता त्याच्या घरी श्राद्ध होतं. त्यामुळे चार तारखेपर्यन्त थांबावे लागणार होते. म्हणजे जुन्या वास्तूशी अजून चार-सहा दिवस जास्तीचा सहवासयोग होता. मग चार तारखेला नवीन जागेत गेलो. व्यवस्थित राहू लागलो. पण सात-आठ तारखेला त्या मालकाचा फोन आला. त्यांना स्वतः त्या जागेत राहायचं होतं. मग काय. पुन्हा शोधाशोध! त्या मालकाविषयी अन संपूर्ण घटनेविषयी सविस्तर ‘उघडणी’ मी नंतर ‘अशी ही बनवाबनवी’ ह्या मालिकेतून करणारच आहे.

Image result for destiny quotes

आठ मे पासून पुन्हा शोधाशोध सुरू. त्या वास्तूचा योग केवळ चार दिवसच होता. नंतरचे दिवस विनियोग होता. मग शेवटी कटकट करत पुढच्या चार तारखेला ती वास्तु नावाची भंगार जागा सोडली. त्या वास्तुच्या नशिबात आम्ही कमी दिवस होतं यात त्या वास्तुचं कमनशिब अन आमचं चांगलं नशीब म्हणावं लागेल. पण नंतर मिळून तरी जागा कोठे मिळाली; तर त्याच सोसायटीत अगदी समोरचीच. सोसायटीचं नाव #शिवपुष्प होतं. मग तिथे काही दिवस काढले. त्या तिसर्‍या वास्तूत राहायला गेलो पंधरा जून ला. नंतर मग दहा जुलै ला परत त्या मालकांचा फोन. ते स्वतः त्या जागेत पुन्हा राहायला येणार होते. अवघ्या महिनाभरात त्यांचा निर्णय बदलला. मग पुन्हा शोधाशोध!

ह्या सगळ्यातून सांगायचं एकच आहे. योग! म्हणजे मी तीन महिन्यांत तीन जागा बदलल्या. म्हणजे त्या तीन वास्तूंचं अन त्या तीन मालकांचं मी काहीतरी देणं लागत असतो म्हणे! त्या शिवपुष्प सोसायटी मधले कर्मकठिण तीन महीने हे माझ्या नशिबात लिहिले गेले होते. त्या तिन्ही वेळेस स्वतः मालक त्या-त्या जागेत राहायला येणार होते. एकाचा निर्णय चार दिवसांत बदलला. एकाचा महिन्याभरात. पण त्यापेक्षा महत्वाचा भाग म्हणजे ते तीन महीने ती वास्तु अन माझा योग जुळून आला होता. योग चांगला नव्हता हा भाग नशिबाचा!

त्यातच अजून एक वास्तु योग जुळत होता. भाड्याच्या घरात राहून उगाच भलते योग नशिबी येत होते म्हणून मग स्वतःचं घर बघत होतो आम्ही. बराच शोध घेतल्यावर एक वास्तु सापडली. चांगली होती. सगळं व्यवस्थित होतं. आमच्या सगळ्या गरजा व मागण्या त्या वास्तूकडून पूर्ण होऊ शकल्या असत्या. वास्तु पसंत पडली. पैशांचा प्रश्न आडवा येत होता पण तोही बेमोसमी ढगांप्रमाणे पुढे सरकत गेला. वास्तु अन आमचा योग जुळत होता पण पुन्हा माशी शिंकली. त्या वास्तूवर काहीतरी लहानशी कोर्ट केस, तीही ग्राहक न्यायालयात चालू होती. पुढे सरसावलेले हात पुन्हा मागे आले. जुळत असलेला योग अर्धवट राहिला. ती पसंत पडलेली वास्तु नशिबी नव्हती! ती वास्तु आमच्या अन आम्ही त्या वास्तूच्या नशिबी नसू कदाचित. अन वास्तु खरेदीचा योग नसावा. तत्पूर्वी अशीच एक घटना घडली होती. आम्हाला एक वास्तु पसंत पडली होती. पण नंतर समजलं की ती ईमारतच अंनधिकृत असून, रस्ता रुंदीकरण प्रक्रियेत जाणार आहे. तेथेही योग जुळला नाही. वास्तु घेताना पैसे देणे-घेणे व्यवहार असतात. आपण त्याचं देणं अन आपल्याकडून त्याचं येणं असा काहीतरी तो योग असतो म्हणे. त्यात वास्तु ही जीवंत असते असं आपल्याकडे मानतात. त्या वास्तूशी आपलं जितकं काही देणं-घेणं आहे ते होतच.

वर म्हंटल्याप्रमाणे वास्तु, लग्न अन पैसा ह्या गोष्टी नशिबात अन योगात असतात. मी शेअर मार्केट मध्ये काम करतो. तिथे तर पैसा अन नशीब-योग यांचा खूप जवळचा संबंध असतो. आज विकलेला शेअर उद्या दुपटीने वाढतो तेंव्हा काल विकल्याचं दुखं असतं पण तेंव्हा समजतं की इतकाच पैसा आपल्या नशिबी होता. किंवा लग्नाचं म्हणाल तर जुळत असलेल्या गाठी केवळ क्षुल्लक कारणाने तुटतात आणि पुन्हा काहीतरी कारणाने त्याच जुळल्या जातात. हे योग असतात.

मूल जन्मल्यावर सटवाई त्याचं नशीब लिहून जाते, असं आपल्याकडे मानलं जातं. पण मग योगायोगचं काय? ते घडणारे किंवा न घडणारे योगायोग कुठे लिहिलेले असतात?

—*—

अभिषेक बुचके  }{   @Late_Night1991

गल्लोगल्ली नटसम्राट!!!

PROMOTIONS




error: Content is protected !!